Аллагь-Таалади гьар са инсан чилел хиве са гьихьтин ятIа­ни кьетIен везифа, мурад-метлеб аваз халкьнава. Ам кьилиз акъудиз хьун патал бинедилай эвезиз тежер хьтин чIехи савкьатарни ганва: акьул-зигьин, гъил-кIвач, гьисс-кьа­тIунин бажарагъ… ва, гьелбетда, хъсан-пис хкягъунин­ мумкинвал. Эгер инсандивай вичин игьтияжарни везифа­яр­ дуьз хкягъуналди тамамариз жезватIа, ам мурад-мет­леб­див агакьзавай бахтлу кас я. Гьахьтин дуьз, бахтлу, сейли ксарикай сад я вичикай ихтилат физвай Казимов Казим ­Мегьамедшерифович.

РФ-дин журналистрин союздин член, РД-дин культурадин лайихлу къуллугъчи – гьуьрметдин тIварарин, Дагъус­тандин «Къизилдин къелем» лишандин, Мегьамед Гьажиеванни Гьажибег Гьажибегован премийрин сагьиб, баркаллу ялахъви Казим Казимовахъ галаз чи сифте гуьруьш, ахпа чи арада гьамишалугъ кIеви дуствални зун республикадин «Коммунист» газетдин редакциядиз акъатай 1988-йисан июндилай хьана. Сифте йикъалай «Казим халу», «Демир хва» лугьуз, хуш рафтарвилера ада заз ва гуьгъуьнлай зи хва Эмирасланазни насигьатар гуз, пешекарвилин сирер чирна. 2016-йисуз вилерин ишигъ зайиф хьуникди кIвале ахцукьдайла, ада редакцияда вичин къуллугъдин чкани (культурадин отделдин редакторвал) Эмирасланал ихтибарна.

Дамах гвачир дуьз итим, хъсан пешекар, зегьметдин ветеран Казим муаллимдин (зегьметдин рехъ хуьруьн муаллимвилелай башламишайвиляй адаз парабуру гьуьрметдивди «муаллим» лугьузва) цIи 1-майдиз 90 йисан юбилей я. Эхиримжи 10 йисуз вилерин ишигъ квахьна, «кIвале дус­тагъ» хьанватIани, адаз уьмуьрдин кьадар-кьисметдилай наразивал, шикаят авун чидач. «Аллагьди гайи йикъаз шукур хьуй» лугьуз, хтулринни птулрин агалкьунрал дамахиз, гьабуруз камаллу насигьатар гуз, сабурдивди кечирмишзава вичин уьмуьр.

Юбилейдин йикъан вилик чна нубатдин сеферда Казим бубадал кьил чIугуна. КIвалин рак адахъ галаз дуьз 70 йисуз гьуьрметдивди санал яшамиш хьанвай уьмуьрдин вафалу юлдаш, мегьрибан Гуьлебатун бадеди ачухна. Казим бубади, къулай дивандал ацукьна, багъри хтулар тир Эминазни Муслимаз гьевеслудаказ са вуч ятIани ахъайзавай. Атай мугьман вуж ятIа гьасятда сесинай чир хьана, ам кIекIец гваз кIвачел акьалтна, гарданра гьатна.

– Квез чидани, за исятда хтулриз, абуру суалар вугуз акурла, хайи хуьруькай, дидед чIалакай, жуван уьмуьрдикай суьгьбетзавай, – чи мурад-метдеб кьатIай хьиз рахана ам адетдин хваш-беш авурдалай кьулухъ. – Фикир гайи­ла, зи уьмуьр пуд чкадал пай жезва. Аял ва жаван вахтарикай рахадач, 20 йисуз хайи Ялахърин хуьр аваданламишунин кардал машгъул хьана. Дуьз 36 йисуз гьакъисагъви­лелди хайи «Лезги газетдин» редакциядин коллективда кIвалахна, адакай 30 йисуз культурадин отделдин редактор яз, – рикIел хкиз, суьгьбетна ада вичин яратмишунрин кIвалахрин уьмуьр­дай итижлу дуьшуьшрикай.

Хайи редакциядин хизан хьтин багъри коллективда­ за мадни яргъалди кIвалахдай, нагагь вилерин ишигъ туьх­веначиртIа. Вучда кьван, вири Аллагьдин кьадар я. Гила­ зун кIвале хтулринни птулрин насигьатчи я. Вилериз акваз­вачтIани (дугъри я, и кар за сифтедай залан дерт хьиз кьабулзавай, ахпа яваш-яваш вердиш хьана, инсан вердиш тежер, дурум гуз тежер хьтин шартIар авач), Аллагьдиз шукур хьуй, гьелелиг рикI-руьгь пайгар, мез дилавар я. ДатIана жуван патав къари гва, къуллугъдал багърияр ала, кIвалахдин юлдашри зун рикIелай алудзавач…

Казим Казимов 1936-йисан 1-майдиз Ялахърин хуьре­ Бакуда къван атIудай фяле Мегьамедшерифан хизанда­ дидедиз хьана. Дяведин девирдин аял тир адан уьмуьр акьалтIай четинди хьанатIани (буба 29 йисан яшдаваз фронтда телеф хьана), адалай хуьре, сифтебурукай яз, лап хъсан кьиметралди Хуьруьгрин хуьруьн юкьван мектеб, муаллимвиле кIвалахиз, заочнидаказ ДГУ-да филологиядин факультет куьтягьиз алакьна. 21 йисан яшдавай жегьил пешекардал хайи хуьре жавабдар къуллугъар ихтибарзава: Ялахърин хуьруьн Советдин председателвал, ахпа мектебдин директорвал. Ялахърин хуьруьн гьаким хьайи йисара ада хайи хуьр аваданламишна: Самур дередин бязи чIехи хуьрерилайни вилик электричестводин эквер гъана, хуьруьнэгьлийрин кIвалера радиояр рахурна, 30 хизандиз кIвалер эцигдай чилер гана, культурадин кIвалин, медпунктунин, туьквендин дараматар, цIийи регъв эцигна, яйлахдиз 4 километр автомашиндин рехъ тухвана, 25 гектарда багълар кутуна ва икI мад. Гьа чIавуз шегьерриз куьч жез гьазур хьанвай са жерге хизанар хуьре амукьна. Яшайишдин кIвалерин къавариз шифер яна, ялахъвийрин суфрадал хсуси зегьметдин ич-чуьхвер пайда хьана.

Регьбервилин жавабдар къуллугъдал алаз, Казим Казимов мукьвал-мукьвал хуьруьн лежберрихъни фялейрихъ галаз общественный майишатдинни мел-бигеррин серенжемра цанар цаз, векьер ягъиз-кIватI хъийиз аквадай. ИкI ада хсуси чешнедалди жемят общественный зегьметдал гье­весла­мишзавай. «ЦIийи дуьнья» газетдин штатдик квачир чешнелу мухбир яз, 1957-йисуз ам райондин патай  Махачкъалада кьиле фейи рабселькоррин форумдин делегатвиле ракъурна.

– Тежриба авачир жегьил итим яз, гьелбетда, завай и крар кьиле тухуз жедачир, эгер далудихъ дуьз рехъ къалурдай камаллу агъсакъалар галачиртIа, – суьгьбетзава Казим бубади. – И жигьетдай инал заз зи хайи бубадин дережа хвейи, гьар са карда куьмекиз хьайи Мирзабег Зекерьяев, Абас Мурсалов, Рустам Азизов, Исабег Мамалиев, Юсуф Гьажирзаев, Ших Мегьамедалиев, Халил Мегьамедрасулов рикIел хкуналди, абуруз рагьмет гъиз кIанзава.

«Коммунист» газетдин кьилин редактор Касбуба Азизханова 1979-йисуз Казим Казимоваз, гьеле Ахцегь район­дин «ЦIийи дуьнья» газетдин редакторвиле кIвалахиз хьайи йисара адан мухбирвилин алакьунар чиз, вичин гъилик рес­публикадин меркездиз хтун теклифна. Гьеле мектебда­ кIелзамаз шиирар, гьикаяяр кхьинал рикI алай (гагь-гагь абур райондин газетдин чинризни акъатзавай) Казима «ваъ» лагьанач. Ам, хуьруьн кавхавилин къуллугъ ва цIийиз ремонтнавай кIвал­ни туна, хизанни галаз Махачкъаладиз куьч хьана, «Коммунист» газетдин редакцияда культурадин хилен корреспондентвиле кIвалахал акъвазна. Ина хайи чIалан, милли культурадин, прессадин хийирдихъ галай ватанперес тежрибалу пешекарар тир Касбуба Азизханован, Ноябрь Ханкишиеван, Къурбан Къадирован, Агъариза Саидован таъсирдик Казим Казимован тIебии бажарагъди цуьк акъудна. Са кьадар вахтундилай адакайни редакцияда жегьил мухбирриз хъсан муаллим-тербиячи хьана.

Намуслудаказ кIвалахиз, Казим Мегьамедшерифовичан гъиликай милли тарихдиз, культурадиз, искусстводиз, образованидиз ва маса хилериз талукь вишералди маналу очеркарни макъалаяр хкатна. Кьилинди, кIелдайбуру абур пара хушдиз кьабулзавай ва идакди автор мадни гьевеслу жезвай.­ Журналиствилин гъвечIи жанрайрилай ам литературадин чIе­хи эсеррал – повестрални романрал элячIун гьавиляй я жеди.

К. Казимован «Имамали-бег» романди лезги литературада лайихлу чка кьунва. ГьакI итижлу очеркрин, гьикаяйрин, повестрин «Девирдин къван», «Хважамжамдин къужахда», «Дидедин аманат» ктабарни итижлубур кIелиз ашкъи къведайбур я. «Дидедин намус» тамаша (пьеса) лезги госмуздрамтеатрди сегьнеламишна. ИкI, адан къелемдикай 10 ктаб хкатнава, абурукай – 2 роман, 2 пьеса, доку­ментрин бинедаллаз кхьенвай 8 повесть (3 повесть урус чIа­лал).  Хайи райондин саки вири хуьрерин лайихлу векилрикай хъсан очеркар кхьена.

Казим Казимован яратмишунрин алем акьван гегьенш ва девлетлу я хьи, ам гьакъикъатдани гзаф терефрин алакьунрин бажарагъ я. Милли публицистикадин ва литературадин месэлайрилай алава, чIалан устадди илимдин ахтармишунрин месэлайрани вичин гаф лагьана. Кьилди къа­чуртIа, Етим Эминан, СтIал Сулейманан, Хуьруьг Тагьиран, Агъалар Гьажиеван ва лезги литературада машгьур маса бажарагърин яратмишунриз талукь чIехи макъалаяр кхьена.

Къанажагълу вири уьмуьр хайи халкь ва меденият патал серф авуналди, лезги журналистикадик ва литературадик аквадай хьтин пай кутур милли прессадин агъсакъал Казим Казимова и йикъара вичин 90 йисан юбилей къейдзава. Мубаракрай!

Дашдемир Шерифалиев