(Эвел — 2023-йисан 45-50-нумрайра, 2024-йисан 2-9, 14-15, 19-20, 22-33, 35-40, 47, 48-нумрайра, 2025-йисан 2, 7, 13-15, 17-19, 21-24, 27, 31-34, 43-47-нумрайра, 2026-йисан — 11-14-нумрайра)
ЧIЕХИ ЛИШАНАР:
- АЛЬ-МАСИГЬ АД-ДАЖЖАЛ
Чилел адан йигинвал.
Пайгъамбардивай (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) ад-Дажжал чилел санай-масаниз гьикьван йигиндиз фида лагьана хабар кьурла, ада лагьана (мана):
«Цифер (марф) хьиз, вичин гуьгъуьна гар авай»1. (Яни ам дуьньядин вири чкайра къекъведа тадидаказ).
Жабир асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Ад-Дажжал дин зайиф хьайи девирда (дин ва динэгьлияр тIимил хьайила) ва чирвилер амукь тавурла, пайда жеда. Адаз яхцIур югъ жеда ва и муьгьлетдин къене ада вири чилел чарх яда. Абурукай са югъ – йисаз, муькуь югъ – вацраз, пуд лагьайди гьафтедиз ухшар жеда, амай йикъар лагьайтIа, — адетдин йикъар хьтинбур. Адаз жеда вич акьахдай лам, вичин кьве япун арада яхцIур къулач мензил авай. Ам къведа инсанрин патав ва лугьуда: «Зун куь Рабби я». Дугъриданни, куь Рабби са вил авайди туш (яни «одноглазый» туш)! Адан (Ад-Дажжалан) кьве вилин арада к-ф-р (кафир) кхьенва ва савадлу, савадсуз гьар са иманлудавай ам кIелиз жеда. Ам къекъведа гьар яд ва чешме авай чкада, анжах Аллагьди вичиз къадагъа авунвай Мекка ва Медина квачиз, и кьве шегьердин варарал малаикар акъвазнава»2.
Ад-Дажжал къведай чкаяр
Анас асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Авач са уьлквени вичиз Дажжала кьуьл гун тийидай – Мекка ва Медина квачиз»3.
Ад-Дажжалаз Меккадизни Мединадиз гьахьдай ихтиярар гьич гудач.
Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) гьакIни лагьана (мана):
«Мединадиз физвай рекьерал малаикар жеда ва аниз (шегьердиз) я тIегъуьн, я ад-Дажжал гьахьдач»4.
Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) мадни лагьана (мана):
«Аль-Масигь (ад-Дажжал) шаркь патай къведа ва Медина адан макьсад жеда. Та ам Угьуд-дагъдин кьулухъ атайла, малаикри ам…»5.
Маса риваятда къейднавайвал, ам Угьуд-дагъдиз хкаж жеда, яргъай Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) мискIиндиз килигда ва къваларив гвай вичин терефдарриз лугьуда: «Квез лацу имарат (дворец) (яни Пайгъамбардин мискIин) аквазвани?». Та ам Угьуддин кьулухъ агакьайла, малаикри къаршиламишда, абуру адан чин Шамдихъ элкъуьрда. Гьана ам телеф жеда6.
Мигьжан ибн аль Адраъ асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз), инсанрин вилик вяз (хутIба) ахъайдайла, лагьана (мана):
«Хиласвилин югъ, вуч я хиласвилин югъ? Хиласвилин югъ, вуч я хиласвилин югъ? Хиласвилин югъ, вуч я хиласвилин югъ?». Ада и келима пуд сеферда тикрарна. Адавай хабар кьуна: «Вуч я хиласвилин югъ?».
Ада жаваб гана:
«Ад-Дажжал къведа, ам Ухуддал хкаж жеда ва Мединадиз килигда. Ада вичин юлдашриз лугьуда: “Квез атIа лацу имарат аквазвани? Ам Агьмадан мискIин я”. Ахпа ам Мединадиз мукьва жеда ва адаз шегьердиз физвай гьар са рекьел, къакъарай акъуднавай гапурни гваз, малаик акъвазнавайди аквада. Ам Аль-Журф тIвар алай шуьрекат чкадиз фида ва ина вичин пуна (лагерь) туькIуьрда. Гуьгъуьнлай Медина пуд сеферда зурзада. Ана (шегьерда) са мунафикь итимни, са мунафикь дишегьлини, са фасикь (гунагькар) итимни ва са фасикь (гунагькар) дишегьлини амукьдач – абур вири адан патав экъечIда. Гьам я хиласвилин югъ!»7.
Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) гьакIни лагьана (мана):
«Авач са уьлквени аниз Дажжал гьахь тийидай, анжах Мекка ва Медина квачиз. Анин гьар са рекьел малаикар акъвазда, элкъуьрна кьуна ам хуьн патал. Ахпа ам шуьрекат чкада акъвазна, вичин пуна (лагерь) туькIуьрда».
Маса риваятда лагьанва:
«… та ам шуьрекатдин, кьилдин чкадал – «аз-Зурайб аль-Агьмар» (Яру дагъ) чкадин патав (Мединадиз мукьвал) акъваз жеда. Медина ва анин агьалияр пуд сеферда зурзада ва анай адан патав гьар са мунафикь ва кафир экъечIда»8.
Аль-Журф – Мединадин патарив гвай чка. Ам и шегьердивай пуд километр кьван яргъа кеферпата ава.
Винидихъ къалурнавай вири и гьаларай чаз чир жезва куьрелди — Масигь ад-Дажжал Угьуд-дагъдин кьулухъ, ана авай шуьрекат чкада акъваз жеда ва ана вичин пуна (лагерь) туькIуьрда. Ана гъвечIи яру дагълар ава ва абур акур касди адакай лагьай Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) гафар рикIел хкида.
Дажжалан фитне кардикай (рекьяй акъуддай крарикай) имтигьанрикай я:
1.Гьузейфа ибн аль-Яман асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Адахъ галаз Женнет ва ЦIай жеда. Адан ЦIай – Женнет, Женнет лагьайтIа, ЦIай жеда»9.
Ада гьакIни лагьана (мана):
«Гьакъикъатда, адав яд ва цIай жеда ва адан цIай – къайи яд, яд лагьайтIа, ам цIай яз жеда»10.
_____________________
1 Гьадис Муслима гъана.
2 Гьадис Агьмада ва «аль-Мустадрак»-да
ал Гьакима гъана.
3 Гьадис аль-Бухарийди ва Муслима гъана..
4 Гьадис аль-Бухарийди ва Муслима гъана.
5 Гьадис аль-Бухарийди гъана.
6 Гьадис Муслима гъана.
7 Гьадис Агьмада гъана ва адан иснад
хъсанди я.
8 Абу Умама аль-Багьилий асгьабдилай (къуй адалай Аллагь рази хьурай) Ибн Мажаъ агакьарнавай яргъи гьадисдин пай.
9 Гьадис Муслима гъана.
10 Гьадис аль-Бухарийди ва Муслима гъана.
(КьатI ама. Мугьаммад ибн Абдуррагьман аль-Арифидин ктабдай,
гьазурайди – диндин алим Ямин гьажи Луткунви.
Материал, са бязи дегишвилер
кухтуна, куьруь авуна гузва).
