Кьве уьлкведин арада

Къиргъизиядинни Россиядин арада хуьруьн майишатдин ва не­дай суьрсетдин кьве патанни алишвериш хъсанвилихъ дегиш жезва. Идакай РФ-дин хуьруьн майи­шат­дин министерстводин сайтда хабар ­гузва.

Кьилди къачуртIа, 2025-йисан нетижай­ралди, сада-садаз метягь маса гун-къа­чун 25 процентдин артух хьанва. Россия­ди ракъинин цуькведин чIем, кондитерский затIар, шекер, ички квачир хъвадай шейэр агакьарун гзафарнава. Къиргъизия­ди вичин нубатда, пахлаяр, гьар жуьре емишар, гьакIни маса затIар экспорт авунин кьадар артухарнава­.

Россиядихъни Къиргъизиядихъ кьве патанни алишвериш гегьеншарун патал­ еке мумкинвал ава. Абурун арадай яз, Россиядин минеральный миянардай за­тIарин, ветеринариядин вакцинайрин ва агротехдин маса продукция агакьарунин кьадар артухаруналдини а хел гегьеншариз жеда. ГьакIни кьве уьлкведи сада-садахъ галаз алакъада аваз кIвалахун патал еке мумкинвилер мелиорациядин, селекциядин, тумар гьасилунин рекьерайни ава.

Игьтиятрин рекъемар раижна

РФ-дин тIебиатдин ресурсрин ва экологиядин министр Александр Козлован гафаралди, Россия газдин, алмасрин, никелдин, платиноидрин, ракьун ва къизилдин игьтиятрал гьалтайла, кIвенкIвечи пуд уьлкведин сиягьда ава. Идакай ведомстводин сайтда хабар ганва.

Къейдзавайвал, углеводородар ва чиликай менфятлу кIеви шейэр хкудун уьлкведин экономикадин кьилин хилерикай сад я. И хиле 13 агъзур карханади кIвалахзава, анра 1,2 миллион касди зегьмет чIугвазва.

Козлован гафаралди, ВВП-дин къурулушда хаммал квай чкаяр  чируни ва хкудуни кьудай са пай кьазва, саки 49 триллион манат тешкилзава.

10 йисан къене еке са жерге мяденар ишлемишуник кутунва, абурун арадай яз, углеводородрин хаммалдин игьтиятрал гьалтайла, Иркутскдин областда – Ковыктиндин мяден, Саха Республикада (Якутия) — Чаяндиндин мяден, ЯНАО-да -Тамбейдин мяденрин тIварар кьазва. Еке мяденрин арада гьакIни Чукоткада авай Баимдин мяден, Хабаровскдин крайда Мамлыжский мяденни ава.

Февралдиз гзаф

Росстатдин делилралди, 2026-йисан кьве вацра Россиядин конвейеррилай 113 агъзур кьезил машин алатна, алатай йисан и муддатдин рекъемдив гекъигайла, им 1,7 процентдин тIимил я. Амма февралдиз 66,1 агъзур машин акъуднава. Им, йис идалай виликан кьадардив гекъигайла, 8,6 процентдин гзаф я. Идакай «АВТОСТАТ» агентстводин сайтда раижзава.

Чешмеди гьакIни къейдзавайвал, ян­варь-февраль варцара пар чIугвадай 15 агъзур машин акъудна. Им, йис адалай­ виликан дережадив гекъигайла, 33,1 про­центдин тIимил я. Хабар гузвайвал, хъуь­тIуьн эхирда Россияда пар чIугвадай 9,3 агъзур автомобиль кIватIнава. Им, 2025-йисан февралдин вацрав гекъигайла, 31,3 процентдин тIимил я.

РикIел хкин, виликдай «Интерфакс»  изданиди, Росстатдин делилрал асаслу яз, 2025-йисуз Россияда кьезил ва пар чIуг­вадай автомобилар акъудун агъуз­ аватнавайдакай (2023-2024-йисара виниз­ акъатайдалай кьулухъ) раижнай. ИкI, 2025-йисуз уьлкведа 673 агъзур кьезил машин акъудна.

Мад са хаталу дуьшуьш

Липецкдин областдин духтурри аялдин къеняй 144 микьнатIис акъуд хъувуна. Идакай РФ-дин здравоохраненидин министерстводин телеграм-каналди раижзава.

Областдин аялрин азарханадиз писдаказ гьиссззавай 6 йисан яшда авай аял аватна. Ахтармишунар кьиле тухвайла, духтурриз адан хуквада патан затIар аваз жагъана. Тади гьалда операция авуна ва духтурри аялдин къеняй 144 микьнатIис ахкъудна.

Хабар гузвайвал, операция 2 сятда давам хьана. Аялди вич хъсандиз гьиссзава, ам кIвализ ахъай хъувунва.

РФ-дин здравоохраненидин минис­тер­стводи раижзавайвал, иллаки гъвечIи яшара авай аялри, къугъунардайла, гъве­чIи затI-матI туькьуьнун, нефесдихъ галаз къенез чIугун мумкин я. Ведомстводи тагькимарзавайвал, эгер аялдик садла­гьа­на уьгьуь акатайтIа, адаз нефес чIугваз четин хьайитIа, хура ва я руфуна тIалар пайда, сивяй гъер авахьиз хьайитIа, тадиз медицинадин куьмек тIалаба.

Еришар екебур я

Хуьруьн майишатдин министерстводи гатфарин тумар цунин еришар хъсанбур тирди къейдна, — хабар гузва «Интерфакс» изданиди.

Чуьлдин кIвалахар гьеле 23 регионда кьиле физва. Гатфарин тумар 1,2 миллион гектарда цанва. КIвалахдин еришар алатай йисан рекъемрив ге­къи­гайла, саки 1,5 сеферда винизбур я.

Гьа са вахтунда хабар гузвайвал, зулуз цанвай 97 процент магьсулрин къацар хъсан ва разивал ийиз жедай гьалда ава. Абур саки 20 миллион гектарда цанва.

Виликамаз кьунвай делилралди, тумар цунин майданар цIи виликан йисалай гзаф жеда – саки 83,1 миллион гектар­, идакай 56 миллион гектарда гатфарин магьсулар цун пландик кутунва.

Са тIимил — артух

«Интер РАО» компаниядин член А. Па­нинади махсус мярекатдал къейд авурвал, РФ-дай 2026-йисан 1-кварталда­ электроэнергия экспорт авун, шазан и муддатдин­ рекъемрив гекъигайла, са тIимил артух хьанва. Идакай «Интерфакс» изданиди раижзава.

Адан гафаралди, электроэнергия экспорт авунин жигьетдай гьелелиг гьалар хъсан я. Ам агакьарзавай кьилин уьлквеяр Къазахстан, Гуржистан ва Монголия хьанва.

Россиядай 2026-йисуз вири гьикьван электроэнергия экспорт ийидатIа суьгьбетчиди гьелелиг лагьанач.

РФ-дай 2025-йисан 1-кварталда электроэнергия экспорт авунин кьадар 2,004 млрд кВт.ч-дикай ибарат хьана (2024-йисан и муддатдив гекъигайла, 2,9 процентдин тIимил). Кьиляй-кьилиз 2025-йисан нетижайралди лагьайтIа, рекъем, 2024-йисав гекъигайла, 12,8 процентдин агъуз аватна (7,44 млрд кВт.ч-дал кьван).

Гьазурайди – Муса  Агьмедов