Кьурагь райондин КIирийрин хуьр вири лезги халкьдиз чида. Инай лезги халкь машгьур авур викIегь рухваяр акъатна: КIири Буба, Совет­рин Союз­дин­ Игит Эсед Салигьов, ге­нерал-­майор Муьгьуьдин Къагьриманов, Рос­сия­дин Игит Зейнудин Батма­нов, филоло­гиядин илимрин доктор­ Ражи­дин Гьайдаров, Госдумадин де­путат­, ахпа­ Да­гъус­тандин образовани­дин министр хьайи Мегьамедфазил Загьидинович­ Азизов ва адан стха, пуд созывда Да­гъустандин Халкьдин Соб­ранидин депутат хьайи, 15 йисалай артух вахтунда Кьурагь райондин администрациядин кьилин везифаяр кьиле тухузвай Замир Загьидинович Азизов. Абур лезги халкьдин дамах я.

Заз лугьуз кIанзава хьи, КIирийрин хуьре вири ватанэгьлийриз чир хьуниз­ лайихлу ксар гзаф ава. Амма къенин зи ихтилат КIирийрин юкьван школа-интернатдин директор, Дагъустан Рес­публикадин лайихлу муаллим Надир Сабирович Тагьировакай я.

Надир Сабировичахъ галаз зун 2022-йисан 9-майдиз  таниш хьанай: а чIавуз зун Гъалибвилин сувар кьиле тухун патал хуьрелви полковник Мусаиб­ Загьировахъ галаз санал КIирийрин школа-интернатдиз мугьман хьанай. Гъа­либвилин суварин межлис башламиш жедалди вилик ада чун Эсед Салигьован памятникдин патав, КIири Бубадин, генерал-майор Муьгьуьдин Къагьриманован, Зейнудин Батманован сурарал тухванай, анрал чна цуьквер эцигнай, дуьаяр кIелнай. Надир  муаллимди хуьряй акъатнавай игитрин уьмуьрдикай ихтилатар авуна, абур вуч ксар ятIа чаз чирна.

Школа-интернат акурла ва директордихъ галаз ихтилатар авурла, заз  ам вичин хуьруьн тарих хъсандаказ чидай ватанперес, лайихлу муаллим, халисан регьбер тирди якъин хьана.

Тагьиров Надир Сабирович Кьурагь райондин КIирийрин хуьре 1963-йисан 28-январдиз дидедиз хьана. Адан дах Сабир Магьсудович, 1957-йисуз ДГПУ-дин филологиядин факультет куьтягьна, КIирийрин юкьван школадин директордин заместитель тир. 1974-йисуз ада Ростовдин госуниверситетдин­ юридический факультет заочнидаказ акьалтIарна. 1975-2000-йисара, халкьди хкяна, Сабир Магьсудовичакай Агъул­ ва Кьурагь районрин халкьдин судья хьанай.

1971-йисуз Надир хайи хуьруьн юкьван школадин 1-классдиз фена. Буба Агъул райондин халкьдин судья яз, хизан аниз куьч хьайила, Надира кIелунар Тпигъин юкьван мектебда давамарна. 1985-йисуз ДГПУ-дин филологиядин  факультет акьалтIарай жегьил муаллимди Тпигърин юкьван школада тарсар гуз башламишна. Пуд вацра кIвалахайдалай кьулухъ ам хушу­налди армиядиз фена.

Лагьана кIанда, институтда кIел­за­вай вахтунда Надир Сабирович, секцийриз физ, спортдал машгъул тир – ам СССР-дин  спортдин мастер лагьай дережадивни агакьна. 1987-йисан августдиз Надир Сабирович «Курахский» совхоздин комсомолдин тешкилатдин секретарвилиз хкянай. Кьве йисалай (и чIавуз совхозар чкIиз башламишнай) комсомолдин секретарвиляй экъечIай ада КIирийрин юкьван школада тарсар гуз башламишна.

2013-йисалай Надир Тагьировакай КIирийрин хуьре цIийиз ачухнавай юкьван школа-интернатдин дирек­тор хьана. Школа-интернатдиз лезги­ районрай, гьакIни Дербент, Махачкъала шегьеррай аялар кьабулнавай. ЦIийиз арадал атанвай педколлективдин кIва­лах гуьнгуьна тун, къайдадик кутун регьят кар туш.  Адалай и кар агалкьунралди алакьна.

КIирийрин юкьван школа-интернат­диз Россиядин Игит Зейнудин Батманован тIвар ганва, мектебдин гьаятдиз­ гьахьнамазди, адан бюст ва уьмуьрдикай делилар авай стенд аквазва. Сад лагьай мертебадин цларал Эсед Сали­гьован, Зейнудин Батманован, Муьгьуьдин Къагьриманован, кьвед лагьай­ мертебадиз­ хкаж хьайи­ла, Гьажи Да­ву­дан, Фетяли-хандин, Етим Эминан, Наж­мудин Самурскийдин, Михаил Лез­гинцеван, СтIал Сулейманан ши­ки­лар аквазва­. ГьакIни ина Ватандин ЧIе­хи дяведин­ игитар­ хьайи дагъус­танвийрин ва кIири­вий­рин-ветеран­рин ши­­­килар ава. Мектебда тарихдинни хайи макан чирдай музей, женгинин  баркалладин пIипI (ина И.В. Сталинан­, Ватандин ЧIехи дяведин маршалрин, игитар хьайи пионеррин, Дагъустандин игитрин, Ватандин ЧIехи дяведин ветеранрин шикилар, Афгъанис­танда хьайи дяведин, СВО-дин ишти­ракчийриз бахшнавай стендар ава) туькIуьрнава, радиоузел ава. Дегьлиздин цларал СтIал Сулейманаз, Хуьруьг Тагьираз, Кьурагь райондин хуьрериз, спортдиз, школа-интернатдин уьмуьрдиз бахшнавай стендар ала. Са гафуналди, мектебдин къенепатаз гьахьайла, музейдиз акъатай хьиз жезва.

Алай вахтунда школа-интернатда 94 аялди кIелзава, абурукай 35 аял интернатда яшамишни  жезва. Ина аялриз вири шартIар арадал гъанва:  столовойда пуд сеферда тIуьн гузва, гьамам,  общежитие, тарсариз гьазур жедай  ва ял ядай кIвал (ина телевизордиз килигиз, шахматрал, тIамайрал  къугъваз жезва), аялриз тербия гудайбур ава.  Спортдин хилезни фикир ганва: спортзал, гьар жуьредин майданар  (футболдин, волейболдин),  турникар, маса алатар, чукурунардай чка. Тарсарилай кьулухъ аялрихъ галаз волейболдинни боксдин секцийри кIвалах тухузва.

Школада кьилин образование авай 27 педагогди кIвалахзава. Педколлективди аялриз лезги чIал, тарих чир хьунин, абур ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишунин месэлайриз еке фикир гузва.

Инал заз са дуьшуьш рикIел хкиз кIанзава. 2023-йисан августдиз Да­гъус­тан Республикадин Кьил Сергей­ Алимович Рутул райондин мектеб авай гьал ахтармишиз фенай. Аквар гьаларай, адаз школада тухванвай ремонт хуш хьанач. Рутулай ам вертолетда аваз КIирийрин хуьруьз хтана. Школа-интернатдай хъфидайла, чина хъвер аваз, ада Надир Са­бировичаз, гъил кьуна, чухсагъул­ малумарна. Са вацралай Сергей Алимовича школа-интернатдиз Дагъустан Республикадин образованидин министр  Ягья Бучаев рекье туна. Ада аниз  интерактивный кьве  кьул, парталар чуьхуьдай машин, спортдин алатар гъанай, школа-интернатда чирвилер ва тербия гунин кIвалах гьикI тешкилнаватIа ахтармишнай…

Лагьана кIанда хьи, Надир Сабиро­вичан дах Сабир Магьсудович Тагьировани адан уьмуьрдин юлдаш Инжи халади вичин веледриз хъсан тербия гана. Лезги музыкадал Сабир­ Магьсудовичан иллаки рикI алай. Адаз чуьнгуьр ва чIагъан ягъиз хъсандиз чидай, гьатта конкурсрани иштиракдай. Гьа икI, адан рухвайризни —  Нади­раз, Къазибегаз, Наираз, Назираз — музыка­дин алатар ягъиз чир хьана. Сабир халудиз хъсан библиотекани авай. Адан руш Гуьльнара – психологиядин илимрин кандидат, хва Назир – военный духтур, медицинадин къуллугъдин подполковник (пенсияда ава), хва Къазибег кьилин кьве образование авай полициядин капитан (отставкада ава). Рушар Диляра ва Эльбара юкьван школайрин муаллимар (абур кьведни РФ-дин умуми образованидин гьуьрметлу работникар) я. Медицинадин илимрин доктор Наир Санкт-Петербургда яшамиш жезва, шегьердин са духтурханада урологиядин отделенидин заведующий яз кIвалахзава.

Агъул районда кIвалахзавай йисара  Сабир Магьсудовичан уьмуьрдин юлдаш Инжидини, вири аялрини агъул­ чIал чирна, агъул халкьдин арада гьуьр­мет къазанмишна.

Надир муаллимдин уьмуьрдин юлдаш Ибадат Басировна Дагъус­тан Рес­публикадин здравоохранени­дин ла­­йих­лу работник я. Ада хуьруьн ФАП-да акушерка яз кIвалахзава. Рухва­яр­ тир Зелимхан муаллим я, Зугьраб­ Ива­новадин областда полициядин майор,  Рустам – Ульяновск шегьерда духтур.

Надир Сабировича райондин,  КIи­рий­рин хуьруьн жемиятдин уьмуьрдани иштиракзава. Адакай кьве сеферда хуьруьн администрациядин депутатни хьана. Адан кIвалах, пеше­карвилин  ва теш­килатчивилин ала­кьунар Кьу­рагь­ рай­ондин админист­рациядин кьилин за­меститель Катибов Рамазан Магь­мудовича, райондин­ образованидин отделдин регьбер Сайдумов Имамудин Сайдумовича ва КIи­рийрин хуьруьн администрациядин кьил Ра­гьим­ханов­ Феликс Атлухановичани хуш кели­май­ралди къейдзава. Хъсан муаллим, регьбер ва ватанперес тир Надир Сабировичахъ генани агалкьунар хьурай.

Магьсуд Магьмудов