(Эвел — 2023-йисан 45-50-нумрайра, 2024-йисан 2-9, 14-15, 19-20, 22-33, 35-40, 47, 48-нумрайра, 2025-йисан 2, 7, 13-15, 17-19, 21-24, 27, 31-34, 43-47-нумрайра)
Къияматдин югъ алукьдай вахтунин чIехи лишанар
Дажжал экъечIун;
Иса пайгъамбар (Аллагьдин салам хьуй вичиз) эвичIун;
Ажижал-Мажиж экъечIун;
4, 5, 6. Пуд «хусуф» (чил пад хьана, къенез аватун);
(Зурба) гум.
«Даббагь» (гьайван) пайда хьун.
Рагъ ам хъфидай (магъриб) патай экъечIун.
Инсанар магьшердиз гьалдай ЦIай.
«Дуьньядин эхирдин лишанрикай» макъаладин эвел кьиляй Къияматдин йикъан лишанар гъвечIибурузни чIехибуруз пай жезвайди къалурнай. Идалай вилик чна газетдин чинрилай гъвечIи лишанрикай хабар гана. Гила чна Къияматдин йикъан вилик квай девирда кьиле фидай чIехи лишанрикай ихтилат давамарда. Абур дуьм-дуьз адан вилик жеда.
Къияматдин йикъан чIехи лишанар, гарданлухда авай кагьрабаяр хьиз, абур ахъа (кьатI) хьана аватдайвал, сад-садан гуьгъуьналлаз кьилиз акъатда. (ГъвечIи лишан тир) Магьди акъатайдалай кьулухъ, (чIехи лишанрикай) сад лагьайди кьилиз акъатайла, адан гуьгъуьналлаз кьвед лагьайди, пуд лагьайди ва икI мад кьиле фида.
Абдуллагь ибн Амр асгьабди (къуй абурулай кьведалайни Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Лишанар (мужизатар) – хтар (кагьрабаяр) хьиз я, сим туна, низамламишнавай. Бес сим кьатI хьана ва хтар сад-садан гуьгъуьналлаз фена»1.
Абу Гьурейра асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«ЧIехи лишанар (мужизатар) сад-садан гуьгъуьна аваз къведа, хтар низамдаваз сад-садан гуьгъуьна аваз фидайвал»2.
Къияматдин йикъан чIехи лишанрин арада бязи гъвечIи лишанарни хьун мумкин я. Мисал яз, аль-Магьди экъечIда, гуьгъуьнлай, адан девирда, гъвечIи са шумуд лишан кьиле фида. Ахпа ад-Дажжал экъечIда ва икI мад. Аллагьдиз хъсандиз чида!
ЧIЕХИ ЛИШАНАР:
- АЛЬ-МАСИГЬ АД-ДАЖЖАЛ
Аллагьди Вичиз вуч кIан ятIа, гьам халкьзава ва Къияматдин югъ алукьун мукьва жезвайди къалурзавай делилар ва лишанар (мужизатар) хкязава.
Абурукай сад аль-Масигь ад-Дажжал атун я…
– Аль-Масигь ад-Дажжал вуж я?
– Исятда ам авани?
– Виликдай ам садаз кьванни акунани?
– Адан сифетар (хас ерияр, лишанар) гьихьтинбур я?
– Ам экъечIунин себебар гьихьтинбур я?
– Гьим я а зурба гъазаб (хъел) ам гъазабламишдай?
— Адан гьакъиндай тапан (гъалатI тир) гьихьтин инандирмишвилер ава?
Дажжал вуж я?
Ам Адаман несилрикай тир итим я. Сад Аллагьди адаз мад са инсандихъни авачир хьтин мумкинвилерни алакьунар гуда. Инсанрин иман ахтармишун патал Аллагьди а мумкинвилер гуда. Дугъриданни, Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) чун а касдин ягъалмишвиле адан гуьгъуьнаваз тефин патал виликамаз чаз хабар ганва, игьтиятлу хьухь лагьанва. Ада гьакIни чал Дажжалан бедендизни эдебдиз (куцдиз ва къилихриз) талукь бязи ерийрикайни малуматар агакьарнава.
Инал чун Дажжалакай рахазва, вучиз лагьайтIа:
Са квекай ятIани чирвал хьун авамвилелай хъсан я. Гьузейфа ибн аль-Яман асгьабди (къуй абурулай кьведалайни Аллагь рази хьурай) Аллагьдин Расулдивай хабарар кьадай писвиликай (бедбахтвилерикай), абур вичив агакьиз кичIез3.
Дажжал виридалайни еке фитне (рекьяй акъуддай кар) я. Пайгъамбардиз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) вичин уьммет патал и фитнедикай (искушение, смута, заблуждение) кичIезвай, гьавиляй Ада виликамаз адакай игьтиятвилин хабар гана, а фитнедикай кичIерар гана ва насигьатар агакьарна. Дажжалахъ галаз арадал къведай шубгьалу крар, шаклувилер, гъулгъулаяр жедайвиляй ам гьатта вич алемрин рабби я лугьуз къекъведа…
Эгер чаз Дажжалан ерийрикай (сифетар) ва адакай къутармиш жедай рекьер чир хьайитIа, Аллагьди чун адан писвиликай хуьда.
Вучиз адаз «аль-Масигь ад-Дажжал» лугьузва?
Адаз «масигь» лагьанва, вучиз лагьайтIа, адан чапла вил суьртмиш хьанвайди (стертый) я. Ам са вил авайди я, адан анжах са эрчIи пата авай вилиз аквазва.
Алимри гьакIни лугьузва, адаз «аль-масигь» лугьунин себебрикай мад сад ам я хьи, ада, гьарна къекъвез, чилин мензил алцумда ва, вири чилел къекъведа.
ГьакIни лугьузвайвал, адан чинин са паюнал (суьртмишнавай хьиз) я вил алач, я рацIам.
Адаз «дажжал» лагьана тIвар ганва, вучиз лагьайтIа, ада алдатмишзава. Яни ада гьахъ кIевзава (чуьнуьхзава), алцурарзава, гьиллеяр (уюнар) ийизва. «Дажжалун» виридалайни чIехи таб я. Дугъриданни, а кас – дажжал, тапархъан ва гьиллебаз я!
«Дажжал» гафунин гзафвилин кьадар «дажжалюн» ва я «дажжаджиля» я.
Дажжала вуч кар лугьуз тестикьарда (ада вуч иддя кьада)?
Дажжала вич алемрин рабби (агъа) я лугьуз жеда (иддя кьада) ва ада инсанриз и кардихъ агъун патал эвер гуда. Гьавиляй Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Гьакъикъатда, Дажжал са вил авайди я, гьакъикъатда куь Рабби са вил авайди туш»4.
И гьадисдикай чун гуьгъуьнай гегьеншдиз рахада. Адаз шубгьалу крар, гьиллеяр ва уюнар жеда – чпелди инсанар фитнедик акатдай (рекьяй акъатдай).
____________________
1 Гьадис Агьмада ва Агьмад Шакира гъана. Аль-Альбаниди ам якъинди я лагьана.
2 Гьадис «аль-Аусат»-да ат-Табараниди гъана ва аль-Альбаниди «ас-Сильсиля ас-сахиха»-да ам якъинди я лагьана, №3210.
3 Аль-Бухарийди агакьарна.
4 Гьадис аль-Бухарийди «Китаб аль-фитан»-да, 8/103 ва Муслима «Китаб аль-фитан ва ашрат ас-саа»-да, 4/2248, гъана.
(КьатI ама).
Мугьаммад ибн Абдуррагьман аль-Арифидин ктабдай,
гьазурайди – диндин алим
Ямин гьажи Луткунви
