24-апрелдиз «Дагъустан» РИА-дин майдандал тIебиатдин бедбахтвилиз элкъвей къати марфарикди яд акьалтуникди зиянар хьайибурув гьукуматдин патай куьмек агакьуниз талукьарнавай пресс-конференция кьиле фена. Россиядин РД-да авай МЧС-дин Кьилин Управленидин начальникдин заместитель, къенепатан къуллугъдин полковник Сабир Магьмудова, гражданвилин оборонадин ва агьалияр хуьдай управленидин отделдин начальник Ислам Ибрагьимова кьетIен гьалара агьалийрив гьукуматдин патай агакьарун лазим тир пулдин куьмек тешкилуниз, ам къачун патал агьалийри арзаяр гунин къайдадиз, чкадин самоуправленидин органрин комиссийрин кIвалахдиз, пулдин куьмек агакьарунин механизмдиз ва вахтариз талукь месэлаяр веревирдна. Гьа са вахтунда кьетIендаказ фикир гайи месэлайрик арзаяр ганвайбуруз пулар гуникай отказ авуниз талукьдини ква.

И ва я маса месэлайриз талукь суалар пайда хьайила, абур Дагъустандин рекъемар вилик тухунин рекьяй министерстводи МФЦ-да кардик кутунвай «ифей линиядин» телефондин 666-999 нумрадиз зенгна, чириз жеда.

Мугьманри МЧС-дин везифайрик, агьалийриз кьетIен гьалара куьмек гун хьиз, хьанвай зияндиз талукь месэлайра РФ-дин закон вилив хуьналди, методикадин куьмек агакьарунни квайдал фикир желбна.

— Яд акьалтуникди зарар хьайибурун сиягьар туькIуьрунив регионда кьетIен гьалар (ЧС) малумарайвалди эгечIнавай. Республикадин оперативный штаб туькIуьрна. Чкадин самоуправленидин органри арадал гъанвай комиссийри, гьар са кIвализ физ, гьихьтин ва гьикьван зарар хьанватIа кхьена, актар туькIуьрна. Бязи шегьеррин ва районрин админис­трацийри тади гьалда агьалийрилай арзаяр къведалди кIвалах башламишнавай. Пулдин куьмек агакьун са шумуд серенжемдикай ибаратди я. Гьаниз килигна МЧС-дин везифайрик бедбахтвили зарар ганвай агьалидив ам агакьун патал лазим къайда вилив хуьнивди арза гун, чкадин самоуправленидин органрихъ галаз санал кIвалахуналди пул гунин тешкиллувал арадал гъунни акатзава, — къейдна Ислам Ибрагьимова.

И цIарарин авторди зарар хьайи ксарин тахминан кьадардиз талукь яз гайи суалдин жавабдай аквазвайвал, пулдин куьмек кIанз, арзаяр ганвай ксарин кьадар 200 агъзурдалай алатнава.

Малум тирвал, бязибурув пулдин куьмек агакьнава, бязибуруз отказнава. Идахъ галаз алакъалу яз мугьманри агъадихъ галай баян гана: отказ хтунин чIехи пай дуьшуьшар агьалидихъ кIвал хсусиятда авайди тестикьарзавай документ («зеленка») тахьунихъ ва адрес чIурукIа къалурунихъ галаз алакъалу я.

— Зарар хьанвай агьалидин кIвалин ад­рес дуьз къалурунихъ еке важиблувал ава. ГьикI хьи, гьа и адресдиз чкадин самоуправленидин органдин комиссия атун ва хьанвай зарар къейд авун лазим я. ЧIехи пай вахтара отказ хтанвай дуьшуьшар агьалийрин регистрациядин ва гьакъикъатда яшамиш жезвай чкадин адресар сад хьтинбур тахьунихъ галаз алакъалу я. ИкI, агьали гьакъикъатда яшамиш жезвай чка ЧС-дик акатзава, амма адаз пул гуна отказнава. Себебни паспортда прописка маса чкада хьун я. Мадни са себеб ам я хьи, агьалийрихъ чIехи пай вахтара чилин участок хсусиятда хьун тестикьарзавай документ ава, амма кIвалихъ авач. Ихьтин дуьшуьшра агьалийриз пул гунин карда отказзава. Мергьяматлувилин фондариз кIвалихъ официальный документ хьун-тахьун тафават авач. Гьа са вахтунда лугьуз кIанзава, ихьтин фондари пул гудани, эцигунардай материал гудани гьабурулай аслу я. Гьар гьи жуьредин куьмек къачуз хьайитIани, гьукуматдин органрин комиссийри агьалидиз гьихьтин зарар хьанватIа официальнидаказ тестикьарун герек я, — гъавурда туна И. Ибрагьимова.

Эхирдай МЧС-дин векилри, республикада­ чIуру гьалар арадал атайла чкадин агьалийри ва волонтёрри активнидаказ куьмек гунай абуруз сагърай лагьана. Зарар хьанвай ксарин арзайриз килигунин ва абурув пулдин куьмек агакьарунин кIвалахдик йигинвал кутун, гьакIни пулар гунин карда гьахълувал хуьн хиве кьуна.

Рагнеда Рамалданова