2024-йисан июндин варз тир. Съемкаяр ийизвай чи десте КIвар­чагъ дередиз рекье гьатнавай­. И дереда кьуд лезги хуьр ава: КIвар­чагъ, НуьцIуьгъ, Зизик, Экен. НуьцIуьгъиз акъатайла, чаз рекьел чун гуьзлемишиз акъвазнавай гьа хуьруьн жемиятдин советдин председатель, КIварчагърин хуьруьн советдин депутат ТIажибов За­гьидин Жамалдинович акуна. Загьидин стхадин куьмекдалди чна КIварчагъ дередикай видеоролик гьазурна, чкадин телеканалрай къалурна,  ам  халкьдиз бегенмишни хьана. Загьидин стхадихъ галаз таниш хьайи­далай кьулухъ зи рикIе адан ­уьмуьрдикай «Лезги газетдиз» макъала кхьидай фикир гьатна…

Загьидин Жамалдинович Кьа­­сумхуьруьн (гилан – СтIал Су­лей­манан­) райондин Нуь­цIуьгъ­рин хуьре 1950-йисан 1-сентябр­диз дидедиз хьана.  1971-йисуз ада хуьруьн 8 йисан­ школа лап хъсан къиметралди акьалтIарна, Дербентдин хуьруьн майишатдин техникумдик экечIна. 1975-йисуз­ техникум яру дипломдалди акьал­­тIарай Загьидин Киевдиз фе­­на. Вад йисалай ада Украинадин хуьруьн майишатдин гос­академия яру дипломдалди акьал­тIарна.

КIвалахдин рехъ ада Киевдин райондин Воронков лугьудай хуьре авай «Днепропетровский» совхозда кьилин агрономдин къуллугъдилай башламишна.

Совхоз чIехиди тир: техил цадай 2000 гектар чил, 1000-далай гзаф ацадай калер авай. Совхозда 800 касди кIвалахзавай. Ина гьакIни комбикормайрин завод (ада гьар йисуз 6000 тонн комбикорм гьазурзавай), пекарня, регъвер, набататрин ягълу хкуддай цех кардик квай.

Совхоздиз атай сифте йикъалай Загьидина вич кIвалахдал рикI алай, хкянавай рекьяй дерин чирвилер авай пешекар тирди тестикьарна. Карханадин коллективдин патай ада гьуьрмет къазанмишна. ИкI, Загьидин Жамалдинович КПСС-дин членвиле кьабулна. 1988-йисуз Загьидин Жамалдиновичакай и сов­хоздин директор хьана. Инал къейд ийин, чIехи карханадин директорвиле кIвалахун регьят кар тушир, вични — и хуьряй, гьатта  республикадай тушир касдиз. ЯтIани, Загьидин Жамалдиновичан  кIвалахар вилик фена. Гьакъисагъ зегьметдай адаз са шумудра грамотаярни гана.

Украинада яшамиш жезвай вахтунда жегьилди мехъерар авуна, кIвал-югъ кутуна. Хизанда кьуд аял хьана. Хайи хуьруьвай яргъа авайтIани, кIвале лезгидал рахаз, ада аялриз дидед чIални чирна.

1990-йисалай, Советрин Союз чкIайдалай кьулухъ, лезги гададиз хизанни галаз Украинада яшамиш хьун четин хьана – ина миллетчийри чпин кIвалах тухуз башламишнавай.

2000-йисуз  Загьидин Жамалди­нович хайи хуьруьз хтана ва ина кIвал-югъ кутуна. И йисар хуьре яшамиш жезвай, яни кIвалах авачир ксар патал четинбур тир, гьарда вичивай жедайвал кьил хуьзвай. ИкI, Загьидин Жамалдиновича «Газель»  микроавтобус маса къачуна ва ­«Зизик – Махачкъала» рекье рейсер тамамариз, идалди къазанмишиз хьана.

2010-йисуз КIварчагъ дереда «Де­ре» ООО ачухна, хуьруьн майи­шатдин и карханадин директорвиле Загьидин ТIажибов тайинарна. 2018-йисалай ам пенсияда ава.

Украинадай хтай йикъалай башламишна, Загьидин Жамалдинови­ча хуьруьн жемятдин уьмуьрда­ ак­тивнидаказ иштиракиз хьана. Хайи хуьре жемиятдин совет ачухна­ ва председателвиле халкьди З. ТIа­жи­бов хкяна.

Жемиятдин советдиз вичин кассани авай – ина агьалийри чпин хушуналди гузвай пул хуьзвай.  И пулунихъ рекьер ремонтна, хуьруьн куьчейра эквер туна. Кассада авай пулуникай кIеве гьатнавай хуьруьнвийризни куьмекар гуз хьана. 2003-2007 ва 2020-2025-йисара хайи хуьруьн агьалийри  Загьидин Жамалдинович КIварчагърин хуьруьн советдин депутатвиле хкяна.

2016-йисуз Загьидин стхади ви­чин харжидалди, турбаяр кутуна­, хуь­руьн ФАП-диз (фельдшерско­- аку­­­шерский пункт) яд гъана.  2018- йисуз Президент В.В. Путиназ теле­арза авуна: ада НуьцIуьгърин школадин дарамат чкIизвайдакай, хуьре чарасуз цIийи школа эцигна кIан­завайдакай хабар гана.

2022-йисан августдиз Загьидин­ Жамалдиновичаз Дагъустан Рес­пуб­ликадин Гьукуматдин Предсе­да­­тель Абдулмуслим Абдулмуслимо­ван патав­ эверна. Загьидин стха А. Аб­дулмус­ли­мован кабинет­диз­ ­гьа­­хьайла, адаз ина СтIал Су­лей­манан­ район­дин администрациядин кьил С. Те­мир­хановни авайди акуна. Гьа инал Нуь­цIуьгърин хуьре цIийи школа эцигунин къарар кьабулна. 2027-йисуз хуьре школа эцигиз башламишдайвал я.

НуьцIуьгърин куьгьне хуьре тарихдин са кьадар памятникар ава: мискIин, къаравулрин минара (башня). ГьакIни вичин яш  400 йисалай алатнавай гьяркьуь зурба чинардин тар (платан) экъечIзава. Нуь­цIуьгъвийри и тарциз «Чандар тар» лугьузва. НуьцIуьгърин дагьарни пара итижлу чка я. И памятникар Да­гъустандин туриствилин маршрутра къалурнава, гьаниз килигна, абуруз килигиз, НуьцIуьгърин хуьруьз ту­ристарни къвезва.

И памятникар алай чкайриз фидай рекьер хъсанзавачир. 2018-йисуз Загьидин Жамалдинович райондин кьил Нариман Шамсудиновичан патав фена ва и рекьер къайдадиз хкун тIалабна. Нетижада райондин администрациядин куьмекдалди рекьер ремонт авуна.

ЧIехи Гъалибвилин 75 йисан юбилей къейд авун патал, кьиле­ Загьидин ТIажибов аваз, нуь­цIуьгъ­вий­ри обелиск къайдадиз хкун кьетI­на. Авуна кIанзавай кIвалахрин гьахъ-гьисаб кьуна, абур кьилиз акъу­дун патал  жемятди пул кIватIна.  Сифте­дай обелискдин патав газдин ва цин турбаяр гъана, ахпа патав гвай чиле къир цана, адан винелай керамикадин плита эцигна, обелиск ремонтна. Къайда­диз хкайдалай кьулухъ юкьва­ цIай кузвай яру гъед эцигна, цуьквер цана, безет­мишна. Гъет­рен юкьвай акъатзавай газдиз цIай яна кIанзавай. Инал къейд ийин­, 2020-йисуз 75-йисан юбилей къейд ийиз хьанач: хуьруьнвийрик коронавирус­дин азар акатна, гзафбур, ­ке­­фияр авачиз, азарханайриз аватна.

Гьа икI,  яру гъетрек кутадай эбеди цIай гъун патал 2021-йисан 5-майдиз Загьидин Жамал­ди­нович Волгограддиз рекье гьатна. 7-майдиз ам Мамаян те­пе­дал фена – ина Аскервилин баркалладин зал ава. И залдин юкьвал еке чирагъ (эбеди цIай) кузва.  Загьидин стхадиз Мамаян тепедин администрацияди гъиле­ кьунвай нафтIадин лампадик и чирагъдикай цIай куькIуьрдай ихтияр гана. ГьакIни ада киседа аваз яру (иви квай) чил хуьруьз хкана. Лампада авай цIуз ва киседа авай яру чилиз тепедин администрацияди махсус сертификатни гана. Ада кхьенвай гафар мармардин кьулунални кхьена ва ам обелискдал­ эцигна. 9-Майдин экуьнахъ З. ТIажибов НуьцIуьгъа тухузвай ЧIехи гъалибвилин 76 йисаз ­талукьарнавай межлисдиз агакьна.­ Обелискдин патав халкь кIватI хьанвай, хуьре чIехи сувар кьиле физвай. Загьидин Жамалдинович вахтунда агакьайла, адал вил алаз акъваз­навай жемятдиз гзаф шад хьанай. Лампада аваз гъанвай цIай яру гъетрен юкьвай акъатзавай газдиз яна —  гьа икI НуьцIуьгърин хуьре эбеди цIай пайда хьана. И кIвалах халкьди гзаф хушдаказ кьабулна, инсанриз гзаф шад хьана.

Загьидин Жамалдиновича гьакI­ни вичин харжидалди хуьруьн ким алай чка къайдадиз хкана: къир цана, ракьун жугъун туькIуьрна, экверин кьве даях, куьсрияр эцигна, тарар цана, автобус акъвазардай чкадин къав дегишарна…

2024-йисуз  хуьруьн клубдин вилик, Дербент шегьердиз фидай рекьин къерехда, Загьидин Жамалдинович кьиле аваз, нуьцIуьгъвийри жемятдин гьакъидихъ СВО-да иштиракзавай, орденрин, медалрин сагьибар хьанвай хуьруьнвийриз талукьарнавай «Баркалладин аллея» ва «Хуьруьн дамах» туькIуьрна. Аллеяда СВО-дин гьар са иштиракчидин тIварцIихъ абурун шикилар эцигнавай дестекрин патав  гъверши тарар (клен) цанва, санлай – 8 тар.

2025-йисуз, Загьидин ТIажибов кьиле аваз, хуьруьнвийри чпин  харжийрихъ Эргилчай лугьудай вацIал муьгъ эцигна.

Загьидин Жамалдиновичаз секинвал авач. Хайи хуьр патал ада гьар юкъуз са вуч ятIани ийизва. Халис ватанперес гьа ихьтин ксариз лугьуз жеда. НуьцIуьгърин хуьруьн жемятдин патай адаз еке гьуьрмет ава. Къуй вич Аллагьди хуьрай!

Магьсуд  Магьмудов,

отставкада авай полковник