ТIебиатдин бедбахтвилиз элкъвей гужлу тIурфандин ва селлерин чIуру нетижаяр арадай акъудиз агакьдалди, са гьафтени алат тавунмаз, 4-апрелдиз нянихъ къваз башламиш хъувур къати марфари республикада мусибатдин мадни чIуру гьалар арадал гъана.
5-6-апрелдиз къвайи марфадин нетижада 1000-далай гзаф кIвалерал цIийи кьилелай яд акьалтна. Махачкъалада, Сепараторрин поселокдин мулкунал пуд мертебадин кIвалер, фундамент ци тухвана, чкIана. Патав гвай гзаф мертебайрин мад пуд кIвал хаталу гьалдиз атанва, анрай тахминан 300 кас тади гьалда масаниз акъудна. Къайтагъ райондин Кирки хуьре чил уьцIуьнин нетижада са кIвал тамамдиз чкIана, мад кьве кIвализ зарар ганва. Са кас кьена.
Дербент районда Геджухдин цин гьамбарханадин цал чкIана. Арадал атай зурба вацIун хура агъада авай са шумуд хуьр ва Мамедкъала поселок гьатна, кIвалер-майишатар, гьакIни «Кавказ» шегьредин участок йигиндаказ атай цик акатна. «ЧIехи яд» агакьдалди и зонадай 4 агъзурдалай гзаф агьалияр хатасуз чкадиз акъудна.
Дагъустанда, ракьун рекьин участокриз зарар гун себеб яз, шегьеррин арада къекъвезвай 12 поезддин гьерекат акъвазнава. МЧС-дин делилралди, тахминан 3 агъзур кIвал, чилин кьве агъзурдав агакьна участокар ва 188-дав агакьна рекьерин чкаяр це ава. Вахтуналди яшамиш жедай чкайриз 731 кас акъуднава. Буйнакскдин районда яшайишдин 40-дав агакьна кIвалер ацахьунин хаталувилик акатнава. Докъузпара районда къвайи живери кьакьан дагъда авай Къурушрин хуьр гьалкъада тунва, аниз фидай рекьер чIур хьанва. Санлай къачурла, республикадин 19 муниципалитетдин мулкара чIуру нетижайрал гъайи бедбахтвилин гьалар арадал атанва, рекьер чIурнава, газдин ва электричестводин турбаяр кьатI хьанва, тахминан 16 агъзур касдин кIвалериз-майишатриз зарар ганва. Дагъустандин 1,5 миллион агьали ЧС-дин шартIара ава. Гьайиф хьи, мусибатди ругуд кас кьиникьал гъана.
РД-дин Кьил Сергей Меликова 6-апрелдиз кьиле тухвай ЧС-дин нетижаяр арадай акъуддай оперштабдин заседанидал къейд авурвал, республикада бедбахтвилин чIуру нетижаяр арадай акъудунин кIвалахар кьетIен гуьзчивилик ква. Талукь тир куьмекдин къуллугъри, патарилай атанвай волонтерри, санлай республикадин халкьди вири къуватар желбнава: рекьер-муькъвер, электроэнергиядин ва газдин турбаяр туькIуьр хъийизва, михьи яд агакьарунин кIвалах гуьнгуьна тунва, медицинадин куьмек гузва.
«Накьанан яд акьалтунин нетижаяр «сифте лепединбурулай» заланбур хьана. Гьайиф хьи, кьейибурни ава. Абурун хизанриз республикадин резервдин фондунай куьмек гуда. Геж тавуна!» – лагьана С.Меликова заседанидал.
Идахъ галаз сад хьиз ада вацIарин къенепатара чилерал кIвалер эцигунин месэлани ахтармишун тапшурмишна. Асул гьисабдай и месэла Махачкъаладин мулкунилай авахьзавай Черкес-озень ва Тарнаирка кьве вацIуз талукь я. Абурун тIебии рекьер агал хьуни шегьерда гзаф чIуру нетижайрал гъанва. И вацIарин къенепатар гатуз тамамдаказ михьдай къарар кьабулнава.
«КIвалер вацI физвай рекьел эцигнава. Идалайни гъейри, чун чпикай къе рахазвай чкIидай гьалда авай кIвалериз гуьзчивалдай органри эцигунардай ихтиярни ганва. И жигьетдай ахтармишунар кьиле тухузва. Заз и ахтармишунар ихтияр гайи ва кIвалер балансдал кьабулай ксаризни талукь яз авунайтIа кIандай», – лагьана С. Меликова.
Ада къейд авурвал, санлай къачурла, Дагъустанда гьалар гьукумдин вири органрин гуьзчивилик кваз ама.
7-апрелдиз уьлкведин Президент Владимир Путина Дагъустанда арадал атанвай гьалариз талукьарнавай совещание кьиле тухвана. С. Меликова Президентдиз виридалайни еке зарар ганвай муниципалитетра алай вахтунда гьалар гьихьтинбур ятIа хабар гана. Малум хьайивал, гуьнгуьна хтунин кIвалахрал 1,3 агъзурдалай гзаф пешекарар ва 241 машиндикай ибарат техника, гьа жергедай яз МЧС-дин вертолет желбнава.
В. Путинан тапшуругъдалди уьлкведин Гьукуматди республикада яд акьалтунихъ галаз алакъалу яз арадал атанвай вири месэлаяр гьялунал машгъул жедай комиссия туькIуьрнава. Адак вири министерствойрин, идарайрин, къурулушрин векилар кутунва ва кIвалах гъиле кьунва.
Россиядин Президентди агьалийрилай къвезвай арзайриз тади гьалда фикир гун, хьанвай зарар гьисабдиз къачун ва абурув виридав лазим тир куьмек, эвездин такьатар агакьарун тапшурмишнава ва и месэла датIана гуьзчивилик хьунин гьакъиндай тагькимарнава.
РикIел хкин, алай вахтунда республикада арадал атанвай гьалар гьеле четинбур яз ама, 11 районда ЧС-дин шартIар давам жезва.
Жасмина Саидова
