Майданриз талукь рекъемар

Росстатдин цIийи делилралди (7 августдиз чап авурбурулай тафаватлу тир), 2026-йисуз вири категорийрин майишат­ра (СХО-яр, фермерар, ЛПХ-яр) хуьруьн­ майишатдин магьсулрин тумар цанвай майданрин кьадар 77,3 миллион гектардикай ибарат хьанва, 2025-йисан 79,5 миллион гектардиз акси яз. Им, виликан йисав гекъигайла, 2,8 процентдин тIимил я. Идакай «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Техилдин ва техилдинни пахладин жинсинин набататрин (зернобобовые) тумар цанвай майданрин кьадар алатай йисан 43,7 миллион гектардилай, 41,1 миллион гектардал кьван тIимил хьанва. Гьа гьисабдай яз зулуз цанвай техилдин магьсулрин тумари кьунвай майдан 17,2 миллион гектардикай ибарат хьанва, 2025-йисан 17 миллион гектардиз акси яз. Идакай къуьл 15,98 миллион гектарда цанва, 2025-йисуз – 15,87 миллион гектарда. Гатфариз цанвай техилдин ва техилдинни пахладин жинсинин набататри лагьайтIа, 23,9 миллион гектар кьунва, 2025-йисуз 26,7 миллион гектар тир. Гьа гьисабдай яз къуьл 9,68 миллион гектарда цанва, 2025-йисуз - 11,1 миллион гектарда.

Раижзавайвал, санлай къачурла­, 2026-йисуз къуьл цанвай майданар, 2025-йисан 26,9 миллион гектардилай 25,7 миллион гектардал кьван тIимил хьан­­ва. Сил цанвай майданрин кьадар цIи  шазан 451 агъзур гектардилай 379 агъзур гектардал кьван тIимил хьанвай. Техил патал тир гьажибугъда – 2,6 миллион гектардилай 2,5 миллион гектардал кьван. Мух цанвай майданрин кьадар 2025-йисан 6,65 миллион гектардилай 6,92 миллион гектардал кьван гзаф хьанва.

Росстатдин делилралди, кьилди къа­чур­тIа, 2026-йисуз хуьруьн майишатдин­ теш­килатра тумар цанвай майданар 2025-йисан 51,9 миллион гектардилай 50,6 миллион гектардал кьван тIимил хьанва. Гьа гьисабдай яз, техилдин ва техил­динни пахладин жинсинин набататар цанвай майданрин кьадар алатай йисан 28,3 миллион гектардилай 26,8 миллион гектардал кьван агъуз аватнава. Идакай 16,7 миллион гектар къуьлел ацалтнава (2025-йисуз 17,4 миллион гектар тир) ва икI мад.

Агьалияр хабардарнава

Январдилай инихъ Яшайишдин фондунин тIварцIихъай Россиядин агьалийри чпиз уьмуьрдин жуьреба-жуьре дуьшуьшра талукь тир выплатайрин ва къуллугърин гьакъиндай 4,7 миллион «хабардин тел» (уведомление) къачунва. Идакай СФР-дин сайтда хабар гузва.

Абурук хизан арадал гъун, пенсиядиз экъечIдай яшарив агакьун, кIвачел залан хьун ва мсб. акатзава.

Хабар гузвайвал, виридалайни гзаф телер (3,7 миллион) аял хьунихъ ва я ам тайин яшарив агакьунихъ галаз алакъалу серенжемриз талукьбур я. Ихьтин дуьшуьшра арза галачиз хабар гун (проактивный къайдада) диде-бубадин патай­ са гьихьтин ятIани гьерекатар галачиз кьиле физва. ИкI, «Госкъуллугъар» порталда агьалидин хсуси кабинетдиз анкета хквезва, ам ацIурайла, адаз талукь тир, яни адавай къачуз жедай федеральный, региональный, муниципальный къуллугърин сиягь акъатзава.

Раижзавайвал, уьмуьрдин жуьреба-жуьре вакъиайриз талукь телер ракъуру­ни Россиядин агьалияр чпиз къвезвай яшайишдин рекьяй тайин кьезилвилерин­ гьакъиндай хабардар хьуниз куьмекзава. Яша­йишдин фондуни лагьайтIа, жуь­ре­ба-жуьре идарайрай чпиз къвезвай делилар и кар патал ишлемишзава: талукь крар хьайила, вич-вичелай къуллугъар авун ва куьмек гун патал, агьалидин вичин патай хабар гун вилив хуьн тавуна.

Чешмеди раижзавай къейдерай малум жезвайвал, уьмуьрдин бязи дуь­шуьш­ра Яшайишдин фондунай къвезвай­ хабар иллаки герек я. Мисал яз, – инвалид­вал тайинарайла. Ихьтин вахтара, ар­тух чалишмишвилер галачиз, игьтияж авай вып­латаяр ва куьмек къачун метлеблу я.

РикIел хкин, виликдай СФР-дин сайтда зур йисан къене сад тир пособие 10 миллиондилай гзаф диде-бубайри къачунвайдакай раижнай. Къейдзавайвал, алай йисуз сад тир пособие къачун патал гзаф аялар авай хизанрин ихтияр гегьеншарнава. Гила пуд ва адалай артух аялар авай диде-­бубайриз пособие къачудай ихтияр амукьда: эгер выплатаяр гузвай вахтунда хизандин къазанжи эцигнавай сергьятдилай 10 процентдилай гзаф тушиз артух хьайитIа.

Къецепатан уьлквейрай

РФ-диз июлдин вацра импорт авунвай кьезил машинрин кьадар 2026-йисуз рекорддинди хьанва. Идакай «АВТОСТАТ» агентстводин сайтда хабар гузва.

ИкI, «Паспорт промышленный консалтинг» тешкилатдин делилрал асаслу яз, и агентстводин экспертри, «АВТОСТАТ Оперативка» онлайн-эфирдин сергьятра аваз, хабар гайивал, 2026-йисан июлдин нетижайралди, Россиядиз саки 95 агъзур кьезил машин импорт авунва - гьам цIийибур, гьамни виликдай гьалнавайбур. Им алай йисуз са вацра арадал атанвай виридалайни еке нетижа я.

Кьилди къачуртIа, раижзавайвал, июлдин вацра цIийи 44,4 агъзур машин   гъанва. Им алатай йисан июлдин вацран дережадилай 57 процентдин гзаф я.

Гьаларикай лугьузва

РФ-дин энергетикадин министерстводин векилди махсус мярекатдал къейд авурвал, уьлкведин са жерге регионра­ АЗС-рив кудайди агакьарунин жигьетдай­ четин гьалар амазма. Алай вахтунда наф­тIадин чIехи  компанийри гзафни-гзаф игьтияж авай субъектрив кудайди агакьарунин кьадар артухарун патал герек тир серенжемар кьабулзава. Идакай РФ-дин кабминдин телеграм-каналди раижзава.

РФ-дин хуьруьн майишатдин минис­терстводин делилралди, хуьруьн­ майи­шатдин карханаяр кудайдалди бес кьадарда таъминарнава. Бегьер­ кIватI хъувунин мярекатар пландик­ ку­тунвай къайдада кьиле физва.

Артух хьанва

Къайдадик кутунвай кIвалах себеб яз, Россиядинни Индиядин кьве патанни алишверишдин кьадар, 2026-йисан сад лагьай зур йисан нетижайралди, 8 процентдин артух хьанва. Идакай РФ-дин кабминдин сайтда хабар гузва.

Кьилди къачуртIа, сад лагьай вице-премьер Денис Мантурова раижзавайвал, везифа анжах кьве патанни метягь маса гуз-къачунин кьадар виниз акъудун туш, а метягьрин сиягь артухарун я.

Адет яз, Россиядай Индиядиз рекье твазвай кудайдахъ ва минеральный миянардай затIарихъ галаз санал хуьруьн майишатдин метягьрин ва недай суьрсетдин, машинар акъудунин (машиностроение), металлургиядин ва тамун промышленностдин комплексдин продукцийрин алишверишни гьегьенш жезва.

Адан гафаралди, гьа са вахтунда Индиядай дарманар, АПК-дин продукция, промышленностда ишлемишдай хаммал, тадаракар, кьезил промышленностдин метягьар ва мсб. гъизва.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов