Дагъустандин образованидин ва илимдин министерстводи республикадин умуми образованидин вири тешкилатар патал мектебда алукIдай парталрин (форма) сад тир акунар (дизайн)  тестикьарнава, хабар гузва идарадин пресс-къуллугъди.

Ихьтин къарар парталра карчивилин къайда, низам хуьн ва образованидин сад тир майдан арадал гъун патал кьабулнава. Чарасуз истемишун: хурудал (перемдал, пенжекдал, жакетдал ва я жилетдал) муниципальный тешкилатдин герб хьана кӀанда.

Сифтени-сифте мектебдин парталрин цӀийи къайда кардик кутунвайдакай Кьиблепатан Сухокумскдин гьакимри хабар гана: «Мектебда аялрал сад тир форма - им барабарвал, низам ва агалкьунралди кӀелунин замин я».

Мектебда алукIдай парталрин ранг мичӀи вилиди хьун лазим я. Гадаяр патал адетдин (классикадин) шалвар, пенжек ва я жилет, герб алай лацу перем ва адетдин кӀвачин къапар фикирда кьунва. Рушар патал  - юбка, жилет ва я жакет, герб алай лацу перемни адетдин кIвачин къапар.

КIевидаказ къадагъа авунва: джинсар, свитерар (худи, толстовка, свитшот), шикилар алай футболкаяр, ачух ва я беден аквадай парталар, гьакIни чиниз – къати, чIарариз тIебии тушир рангар ягъун, кикер яргъи авун.

Диде-бубайрин хиве аялар тайинарнавай кӀалубдин парталралди таъмина­рунин ва гьар юкъуз, кIваляй экъечI­дай­ла, абурун винел патан дуьзгуьнвал­, михьивал, акунар ахтармишунин маж­бур­­­нама ава. Чуьхвейдалай кьулухъ пар­талар кьурун тавун себеб яз, мектеб­диз­ маса шейэр алаз атуни гьахълу ийи­дач. ЦӀийи жилеткаяр, иллаки сад лагьай классра кӀелзавай аялар патал, заказ авунин ва гербар къачунин гьакъиндай арзаяр виликамаз классрин руководителрив агакьарна кIанда.

Гьа са вахтунда Роспотребнадзордин Дагъустан Республикада авай управлениди  мектебра кIелзавай аялриз  хъсан еридин парталар ва «дуьз» чантаяр маса къачунин гьакъиндай меслятар чапнава. ИкI, идарадин пешекарри сифтени-сифте къейдзавайвал, дуьздаказ хкянавай  парталри ва чантайри гьар юкъуз мектебда 6-8 сятда жезвай аялдин сагъламвилиз, буйдин тIарамвал хуьниз ва ада вичи-вич гьисс авуниз, яни гуьгьуьлдиз таъсирзава.

ИкI, парталар маса къачудайла, пешекарри парчадин еридиз фикир гун теклифзава. ТIебии ва я вискозадин гъалар (месела, памбаг, сар, куш…) парчадик гьич тахьайтIа 45-55 процентдилай тIимил тахьун лазим я. 30-35 процентдин кьадардилай гзаф тушиз синтетика кутуниз (шуьткьуьн тийи­дай­вал ва геждалди чIур тежедайвал)  рехъ гузва. Идалайни гъейри, мектебда алукIдай костюмдин къенепатан парча (подкладка) анжах тIебииди хьун чарасуз я. Парталдин маркировкадал «ЕАС» лишан хьуни адан хатасузвал тестикьарзава.

КьетIен фикир гьакIни дуьз чанта­ маса къачунизни гузва. Сифтегьан клас­сра кIелзавай аялриз пешекарри­ анжах кIеви каркасдин чантаяр маса къачун меслятзава,-  хъуьтуьлбуру юкьван тар патахъарун мумкин я. Мектебдиз тухуз­вай чантадин далудал жезвай пад кIевиди, гьа са вахтунда, къулай жедайвал, далудин кIалубдихъ галаз кьадайвал туькIуьрнавайди хьун лазим я. Чантадин заланвални сагълам­вал патал важиблу я: 1-4-классра кIел­завайбур патал ичIи чантадин заланвал 700 грамм­дилай гзаф хьана кIан­дач, чIехи классра авайбур патал – 1 ки­лограммдив­ агакьдалди. Гьа са вахтун­да вири ктабар ва дафтарар турдалай­ кьулухъ чантадин умуми заланвал аялдин бедендин заланвилин 10 процент­дилай гзаф хьана виже къведач. ГьакI­ни аялрин чантайрал мичIи вахтунда экв гудай элементар хьун лазим я, абуру нянихъ мектебдай хквезвай аялрин рекьера хатасузвал хуьз куьмекда.

Тамамдаказ Роспотребнадзордин меслятар идарадин ва РД-дин образованидин министерстводин сайтра чапнава.

Саида  Мурадова