Рекъемар раижзава

2026-2027-йисарин сезондин эвел кьилелай инихъ Россияда шекер акъудун, алатай йисан и муддатдив гекъигайла, гзаф хьанва. Идакай «Союз сахаропроизводителей России» тешкилатдин сайтда хабар гузва.

Чешмеди къейдзавайвал, «Союз­россахар» тешкилатдин аналитикадин къуллугъдин 10-августдин делилралди, чугъундуррикай шекер гьасилун 15 заводди кьилиз акъудзава.

Чешмеди къейдзавайвал, са суткада 13,3 агъзур тонн шекер акъудзава. Гьа са вахтунда суткада уьлкведа ам ишлемишзавай кьадар 15 агъзур тонн я.

2026/27 цIийи сезондин эвел кьилелай инихъ заводри 923 агъзур тонн чугъундуррикай 102,7 агъзур тонн ше­кер хкудна. Им, 2025-йисан и вахтунин дережадив гекъигайла, 39 агъзур тонндин гзаф я.

Тешкилатдин экспертрин гьисабралди, алай йисан августдиз тахминан 450 агъзур тонн шекер гьасилда. Сентябрдиз лагьайтIа, суткада 50 агъзур тонндив агакьда.

Гьавадин шартIар фикирда кьуналди, 2026-йисуз, санлай къачурла, шекердин чугъундурар кIватI хъувунин кьадар виликан йисан рекъемдилай алатун ва тахминан 50 миллион тонн хьун мумкин я. И делилди 2026-27 сезонда къенепатан игьтияжар таъминардай кьван кьадар шекер гьасилдай, гьакIни экспортдин планар кьилиз акъуддай мумкинвал гуда.

Дуьньядин базарда шекердин къимет виниз акъатуни Россиядин къенепата и продукциядин къимет­риз таъсирнавач. Августдин эвел кьи­лелай­ инихъ шекер гзаф кьадар санлай (оптом) маса гудай къиметар 9 процентдин агъуз аватнава – эхиримжи йисарин юкьван гьисабдин къиметрал кьван.

Диде-бубайри къачунва

Зур йисан къене сад тир пособие 10 миллиондилай гзаф аялрин диде-бубайри къачунва. Идакай СФР-дин сайтда хабар гузва.

Кьилди къачуртIа, чешмеди къейдзавайвал, йисан сад лагьай пай акьалтIай чIавуз Яшайишдин фонду­ни сад тир пособие 10,2 миллион аялдин диде-бубайриз ганва. Юкьван гьисабдалди, Россияда гьар вацра хизанриз гузвай и куьмекдин серенжемдин кьадар 9,2 агъзурдалай 18,4 агъзур манатдал кьван такьатрикай ибарат хьанва. И пособие гьакIни кIвачел залан 256 агъзур дишегьлидини къачунва. Абуруз гузвай выплатадин кьадар вацра 10,3 агъзурдалай 20,6 агъзур манатдал кьван такьатрикай ибарат хьанва.

Къейдзавайвал, алай йисуз сад тир пособие къачун патал гзаф аялар авай хизанрин ихтияр гегьеншарнава. Гила пуд ва адалай артух аялар авай диде-бубайрихъ пособие къачудай ихтияр амукьда: эгер выплатаяр гузвай вахтунда хизандин доход эцигнавай сергьятдилай 10 процентдилай гзаф тушиз артух хьайитIа.

Пособидин кьадар хизандин доходрин дережадилай аслу я ва регионда тайинарнавай аялрин ПМ-дин (прожиточный минимум) 50,75, ва я 100 процентдикай ибарат жезва. КIвачел залан дишегьлийриз гузвай пособидин кьадарар гьа ихьтинбур я. Амма абурун выплатайрин кьадарар зегьметдиз къабил чIехи агьалийрин ПМ-дал асаслу яз гьисаба кьазва.

Раижзавайвал, эгер гьеле сад тир пособие туькIуьрнавай хизанда мад са аял хьайитIа, Яшайишдин фондуни вич-вичелай выплата тайинарзава, цIийи кьилелай хизандин игьтияжвилин гьакъиндай ахтармишун кьиле тухун тавуна. И дуьшуьшда цIийи аялдиз гузвай пособидин кьадар ла­гьайтIа, хизанда гьа муькуь аялдиз гузвай кьванди жезва.

Гьа са вахтунда чешмеди къейдзавайвал, СФР-ди выплата яшайишдин казначействодин къайдадаллаз тайинарзава. Им акI лагьай гаф я хьи, диде-бубадиз анжах арза гун бес жезва, амай делилар пешекарри герек тир идарайрай чпи хабар кьазва ва ахтармишзава. Ихьтин къайдада сад тир пособие алай вахтунда 98 процент хизанри туькIуьрзава.

Меслятар къалурнава

Йисан эвел кьилелай инихъ Яша­­йишдин фондунин контакт-центр­ай­рин операторри гьар йисан хизандин выплатадин гьакъиндай 500 агъзурдалай виниз меслятар къалурна­ва. Идакай «Соцфонд.Контекст» те­леграм-каналди раижзава. Къалурнавай кьадардин чIехи пай, 300 агъзурдалай гзаф, меслятар июндал ацалтнава – цIийи серенжем кардик акатай вацра.

Раижзавайвал, гзафни-гзаф агьалийри герек тир документрихъ, кьилдин дуьшуьшрай кьил акъудунихъ  галаз алакъалу суалриз итиж ийизва. ГьакIни диде-бубайри ганвай арзайриз килигунин статус гьи гьалда аватIа, эгер выплата гудай къарар кьабулун хьайитIа, адан кьадар гьикьван жедатIа чирзава.

И суалрин чIехи паюниз СФР-дин контакт-центрадин виртуальный­ куьмекчиди жаваб гузва. Генани гзаф делилар галай меслятар гьар са кьилдин дуьшуьшда операторри ­гузва. 

РикIел хкин, РФ-дин зегьметдин ва яшайишдин рекьяй хуьдай министерстводин телеграм-каналди раи­жайвал, шаз чпивай НДФЛ кьунвай­ гьар са диде-бубадивай кьилди-кьил­ди гьар йисан хизандин выплата къачун патал арза гуз жеда.

Чешмеди раижзавай къейдерай малум жезвайвал, эгер диде-бубади кьведани кIвалахнаватIа ва абуру НДФЛ ганватIа, гьар са касди кьилди арза кхьизва. Вичикай ихтилат физвай пулдин такьатарни гьар сада кьилди къачуда. Выплатадин кьадардикай рахайтIа, шаз ганвай НДФЛ-дин 6 процент туна, амай 7 процент Яшайишдин фондуни элкъуьрна вахкуда.

Вичикай винидихъ ихтилат физвай пулдин такьатар, чна виликдайни къейд авурвал, чпихъ яшар 18 йисалди тир 2 ва адалай артух аялар авай диде-бубайриз гузва, эгер хизанда гьар са касдал ацалтзавай юкьван гьисабдин доход регионда тайинарнавай 1,5 ПМ-дилай (прожиточный минимум) тIимил яз хьайитIа ва эменни тайинарнавай уьлчмейрихъ галаз кьазватIа.

Къейд ийин хьи, тамамдиз и серенжемдикай интернетдин жуьреба-жуьре чешмейрайни чириз жеда. И выплатадин гьакъиндай тир (яни 2025-йисан НДФЛ-дин тайин тир пай къахчун патал) арзаяр 2026-йисан 30-сентябр­далди кьабулзава.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов