ИИ-дин куьмекдалди

2026-йисан сад лагьай паюна Дагъус­тандин медицинадин идарайра ИИ-дин технологийрин куьмекдалди (искусственный интеллект) 9 639 ахтармишун кьиле­ тухва­на. И карда кIвенкIвечийрикай гегьенш­диз­ менфят къачузвай идарайрикай сад рес­пуб­ликадин диагностикадин центр (РДЦ) я. Идакай РД-дин здравоохраненидин минис­терстводин телеграм-каналди раижзава.

Къейдзавайвал, ИИ-дин технологийри гьа са вахтунда вад хиляй кIвалахзава: кьилин, хурун клеткадин КТ, флюорография, маммография, электронный медкартаяр. КТ-дал шаклу гьар са чка кьве сеферда ахтармишзава – программади ва духтурди.

Электронный медкартайриз анализ гуналди, къурулушди начагъвилин мумкин тир хаталувал авайди къалурзавай делилар винел акъудзава. ИкI и къурулушди духтурриз начагъди сагъар хъувунин серенжемар вахтунда кьабулун патал рекье тваз куьмекзава.

Раижзавайвал, кIвалах, махсус проектдин сергьятра аваз, РД-дин здраво­охраненидин куьмекдалди кьиле ту­хузв­а.

Сад тир рекъемрин къурулушдин куьмекдалди са информациядин кIватIалда ФАП-ри, районрин, шегьеррин азарханайри, РДЦ-ди кIвалахзава.

Къецепатан уьлквейриз

2026-йисан майдин эхирдин делилралди, базардин алай вахтунин къиметралди кьурла, Дагъустандай 28 млн доллардин­ агропродукция экспорт авунва. Идакай, РД-дин хуьруьн майишатдин ва недай суьр­сетдин министерстводин къуллугъчи Павел Уалерианован къейдерал асаслу яз, и ведомстводин телеграм-каналди раижзава.

Гьа са вахтунда къейдзавайвал, рес­публикади международный алакъаяр гегьеншарун давамарзава. ИкI, вичикай ихтилат физвай жуьредин суьрсет Узбекис­тандиз, Къиргъизиядиз ва маса уьл­квей­риз рекье твазва.

Чешмеди гьакIни раижзавайвал, рес­публикади агропродукция ракъурдай уьл­квейрин география идалай кьулухъни гегьеншарун пландик ква.

Артух жезва

Дагъустандин ракьун рекье пар ягъун артух жезва. Идакай СКЖД-дин телеграм-каналди раижзава.

Кьилди къачуртIа, къейдзавайвал, гатун сад лагьай вацра адан кьадар 109,3 агъзур тонндикай ибарат хьана. 2025-йисан июндив гекъигайла, им 12,6 процентдин гзаф я.

Санлай къачурла, алай йисан 6 вацра Дагъустандин ракьун рекьел 428,1 агъзур тонн пар янава.

Чешмеди гъизвай делилралди, пар ягъунин жигьетдай хъсан патахъ дегишвал агъадихъ галай шейэрай хьанва:

– техил – 19 агъзур тонндилай гзаф (4,2 сеферда гзаф);

– регъвенвай суьрсет – 11,8 агъзур тонн (2,4 сеферда гзаф);

– металлолом – 8,7 агъзур тонн (2,5 процентдин артух).

Тагькимардай тадаракар

Газ акъатзавайдакай вахтундамаз хабар гуз, адан чIуру нетижайрикай хуьз газ акъатунал гуьзчивалдай тадаракри куьме­кда. Абур цлак кукIурдай, са акьван еке тушир приборар я. Гьавада газ пайда хьайила, кIеви ванцелди хабар гузва. Идакай РД-дин энергетикадин ва тарифрин министерстводин телеграм-каналди раижзава.

А тадаракар гьихьтинбур жеда?

Са компонентдинбур – газдин са жуьре тайинарзава: метан, пропан ва я угардин газ (СО).

Кьве компонентдинбур – метанни угардин газ гьа са вахтунда тайинарзава.

Гьинал ва гьикI эцигда?

Ванцелди хабар гудай тадарак цлак кутазва, газ акъатунин мумкинвал гзаф тир чкада: газдин къазандин, колонкадин, счётчикдин ва я газдин плитадин патав.

Прибор пенжеррин, гьава дегишдай (вентиляция), чкадин, гурмагъдин ва плитадин патарив эцигна кIандач.

Къуллугъ авун:

Ванцелди хабар гудай прибор йиса са сефердилай тIимил тушиз ахтармишна кIанда (эгер паспортда маса къайда къалурнавачтIа).

Тадаракра авай сенсорри къуллугъу­нин муддат вад йис я, вич-вичелай газ агалдай къалпагъдин (ЗГК, запорный газовый клапан) – цIуд йис.

Раижзавайвал, прибор хатасузвал патал я. 2025-йисан делилралди, приборрин юкьван къимет 4 агъзур манат кьван я (ачух чешмейрай къачунвай хабар).

Агьалийривай тадарак эцигуниз талукь суалар чеб яшамиш жезвай чкада газ чара ийидай тешкилатдиз ва аварийный къуллугъдиз гуз жеда. Телефондин нумра: 104.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов