Дуьньядин эхирдин лишанрикай
(Эвел - 2023-йисан 45-50-нумрайра, 2024-йисан 2-9, 14-15, 19-20, 22-33, 35-40, 47, 48-нумрайра, 2025-йисан 2, 7, 13-15, 17-19, 21-24, 27, 31-34, 43-47-нумрайра, 2026-йисан - 11-16-нумрайра)
ЧIЕХИ ЛИШАНАР:
- АЛЬ-МАСИГЬ АД-ДАЖЖАЛ
Адахъ галаз гуьруьш хьуникай
яргъаз хьун
Имран ибн Гьуьсейн асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Къуй ад-Дажжалакай ван хьайи гьар сад адавай яргъаз хьурай, тахьайтIа, кьин кьазва Аллагьдал, адан патав вич иманлу яз гьисабзавай инсан къведа ва гуьгъуьнлай, ада (Ад-Дажжала) «цазвай» (арадал гъизвай) шаклувилер себеб яз, ам адан гуьгъуьна аваз фида»1.
Гьадисдин метлеб ихьтинди я: ад-Дажжал экъечIнавайдакай ван хьайиди адавай яргъаз хьана кIанда, адаз мукьва хьана виже къведач. Инсан, вич диндар яз, кIеви иман авайди яз гьисабиз, адан патав фида ва бирдан, ад-Дажжалан патай суьгьуьр (…) акурла, ам адаз табий хьайибурукай ва ад-Дажжалан куьмекчийрикай жеда.
Умм Шарик асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Дугъриданни, инсанар ад-Дажжалакай дагълариз катда»2.
А вахтунда мусурманрин имам (халифа) аль-Магьди яз жеда – адалатлу халифа.
Куьмек тIалабиз, Аллагьдиз ялвар авун
(Аллагьдивай къутармишунин куьмек тIалабун)
Абу Умама аль-Багьилий асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Низ адан цIалди имтигьан авуртIа, къуй ада Аллагьдивай къутармишунин куьмек тIалабрай»3.
Аллагьдин тIварар ва сифетар
чир хьун
Ад-Дажжал са вил авайди я, Аллагь-Таала са вил авайди туш [яни «одноглазый» туш]. Аксина, Аллагь иерди, рехнейрикай ва нукьсанрикай михьиди я. Ам пакди я, вири кимивилерикай михьи, азад я, (42-сура, 11-аят, мана):
«Адаз ухшар, тешпигь хьтин са шейни авач. Ва Ам Ван къведайди, Вири Аквадайди я»4.
КпIунин эхирда Аллагьдивай ад-Дажжалан фитнедикай хуьн тIалабун
Яни кпIунал, салам гудалди вилик квай «аттагьиятдин» (ташагьгьуддин) гуьгъуьнай лагьана кIанда:
«Аллагьума инни агIузу бика мин гIазабин-нарн ва мин гIазабиль-къабри ва мин фитнатиль-магьйа валь-мамати ва мин фитнатиль-Масигьи дажжал».
«Я Аллагь, за Вавай цIун азабрикай ва сурун азабрикай, уьмуьрдин ва кьиникьин рекьяй акъуддай крарикай,5 аль-Масигь ад-Дажжалан фитнедикай хуьн тIалабзава6»7.
Инсанриз Дажжалан кардикай хабар (баянар) гун – адакай чеб хуьн патал
Ас-Саъб ибн Жассама асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Ад-Дажжал инсанри ам рикIел хкин тийидай чIавуз экъечIда».
Яни ад-Дажжалакай садни рахан хъийидач. Инсанри ам, адан винел патан акунар, ерияр рикIелай алудай, сада-сад адакай игьтиятлу авун акъвазарай чIавуз гзаф кьадар гъулгъулайрин вахтунда ад-Дажжал экъечIда.
Шариатдин чирвилер къачун
(Шариатдин илимдалди яракьламиш хьун)
Шариатдин чирвилер Аллагь-Тааладихъ иман гъунни галаз зурба яракь я гьар са фитне кардин аксина. Иник ад-Дажжалан фитнени акатзава. Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) Мединадин агьалийрикай тир иманлу кьегьал жегьил ад-Дажжалаз акси экъечIуникай хабар гузвай агьвалатда чаз имандин гьакъиндай чирвилерин важиблувални еке метлеблувал къалурзава – фитне крарикай хуьнин карда…
Ад-Дажжалан кьиникь
Ад-Дажжал Шамда телеф жеда.
Абу Гьурейра асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Аль-Масигь (ад-Дажжал) шаркь патай къведа ва адан макьсад Медина жеда, та ам атана Угьуд-дагъдин кьулухъ акъваз жеда, ахпа малаикри адан чин Шам галай патахъ элкъуьрда ва ана ам телеф жеда»8.
Иса ибн Марьяма (Аллагьдин салам хьурай вичиз) ад-Дажжал яна рекьида
Муджаммиъ ибн Жария асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Ибн Марьяма (Иса пайгъамбарди) ад-Дажжал «Бабу-Луьддин»9 чкадин (хуьруьн) патав яна рекьида»10.
Абу-Гьурейра асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):
«Абуру, дяведиз гьазурвилер аквадайла ва жергеяр дуьзардайла, кпIуниз икъамат гуда. И арада Иса ибн Марьям эхвичIда»…
________________________
1 Гьадис Агьмада, Абу Дауда ва аль-Гьакима гъана. Аль-Альбаниди «Сахих Аби Дауд»-да ам якъинди я лагьанва.
2 Гьадис Муслима гъана.
3 Гьадис «Ас-Сунан»-да Ибн Мажа гъана.
4 «Аш-Шура» сура, 11-аят.
5 «Уьмуьрдин рекьяй акъуддай затIари» инсандал и дуьньяда жезвай вичин уьмуьрда гьалтзавай темягь фидай затIар лишанламишзава ва я тахьайтIа им сабур авачирла жезвай имтигьан я. «Кьиникьин рекьяй акъуддай затIари» инсанди рекьидайла эхзавай крар лишанламишзава ва ихтилат сурун азабрикай – кьве малаикдин суалрикай физва. И къайдада инсанри и суалрин писвиликайни сура жезвай жазадикай хуьн тIалабзава.
6 «Аллагьумма инни аузу бика мин азабин-нар ва мин азабиль-къабр ва мин фитнатиль-махья валь-мамат ва мин фитнатиль-масихид-даджжаль».
7 Гьадис аль-Бухарийди ва Муслима гъана.
8 Гьадис Муслима гъана.
9 Людд (Лод) Бейт аль-Макъдисдин патав гвай хуьр, ам Палестинада ава.
10 Гьадис ат-Тирмизиди гъана ва ам хъсанди, якъинди я лагьана.
(КьатI ама.
Мугьаммад ибн Абдуррагьман аль-Арифидин ктабдай,
гьазурайди – диндин алим Ямин гьажи Луткунви.
Материал, са бязи дегишвилер
кухтуна, куьруь авуна гузва).