Малум тирвал, цIи чи уьлкведа Рос­сия­дин халкьарин садвилин йис къейд­зава. Кьилин макьсад жуьреба-жуьре миллетрин арада садвал, дуст­вал, стхавал, абурун чIаларни милли адетар хуьн тир и лишанлу вакъиадиз талукьарнавай мярекатар хейлин регионра кьиле физва, вири халкьдин умуми сувар хьиз къейдзава. Дагъус­тан и сувариз гьикI гьазур жезва, гьихьтин мярекатар тешкилзава, вучтин серенжемар кьабулзава? И ва са жерге маса суалар 10-августдиз Махачкъалада РД-дин Кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Фёдор Щукинан регьбервилик кваз кьиле фейи заседанидал веревирдна.

Гатфарихъай Дагъларин уьлкведа къвайи къати марфарин чIуру нетижаяр арадай акъуддайла, кьиле фейи вакъи­айри Россиядин халкьарин гьакъикъи садвал къалурна, – гьисабзава респуб­ликадин регьберди. «Ахьтин бедбахтвили вун гьи миллетдикай ятIа ва я гьи диндал амалзаватIа жузазвач. Куьмек виринрай агакьзавай – им инсандин виридалайни хъсан ерийриз къимет гайи са имтигьан хьиз тир», – лагьана ада.

Фёдор Щукина завалдик зиянар хьайибуруз куьмекар гайи вирибуруз мад сеферда сагърай лагьана. Абурун арада Россиядин маса регионрин кьилер, къутармишдай къуллугърин, муниципалитетрин администрацийрин векилар, волонтерар ва масабур авай. «Им – халкьдин халисан фронт, дуствилин, сада-садаз куьмек гунин жигьетдай субутунин якъин делил тир», – алава хъувуна региондин Кьили.

Гуьгъуьнлай Фёдор Щукина хабар гайивал, Россиядин халкьарин садвилин йисан сергьятра аваз, республикада кьиле тухузвай мярекатрин махсус программа кардик кутунва ва медениятдин, образованидин, жемиятдин ва маса хилерин гьар са теклиф (инициатива) миллет­рин арада стхавал мягькемарунихъ галаз алакъалу авуниз кьетIен фикир гузва. Гьа са вахтунда, республикадин регьберди гьисабзавайвал, садвал лозунгралди ваъ, гьакъикъи краралди ахтармишзава.

«2026-йисуз календардик алава лишанлу йикъар кухтун хъсан кар хьана. Мисал яз, 30-апрелдиз, сифте яз, Россиядин кьадардиз тIимил чкадин халкьарин югъ къейдна. 8-сентябрдиз чун Россиядин халкьарин чIаларин йикъа вилив хуьзва. И югъни дуьшуьшдай хкянавач, ам Дагъустандин халкьдин шаир Расул Гьамзатов хайи йикъахъ галаз алакъалу авунва. И сувар чIаларинни адетрин жуьреба-жуьрвал чи умуми дамахни садвилин дувул тирди нубатдин сеферда субутдай вакъиа жеда», - лагьана ада.

Заседанидал, Россиядин халкьарин садвилин йисан сергьятра аваз, кьиле тухудай мярекатрикай гегьеншдиз РД-дин Гьукуматдин Председателдин заместителдин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Муслим Телякавова ихтилатна. Къенин юкъуз мярекатрин планда къалурнавай 84 пунктуникай 45 тамамарнава. И вакъиадиз талукьарнавай вири мярекат­ра муниципалитетрин администрацийрин, жемиятдин ва диндин тешкилатрин векилри, жегьилри, Украинада кьиле физвай махсус серенжемдин иштиракчийри, абурун хизанри иштиракзава.

Къенин йикъалди республикада, Россиядин халкьарин садвилин йисан сергьятра аваз, «Заз Россия кIан я», «Чи Россия – чи Дагъустан» форумар, «Россия – чи умуми кIвал», «Дагъвияр», «Чун», «Сесерин дуьзгуьнвал», «Порт-Пет­ровскдин ассамблеяяр», «Сад лагьайбурун гьерекат» фестивалар, Вирироссиядин «Дуствилин хоровод» серенжем, «Россиядин халкьар: адетар, ирс, гележег» конференция, концертар, яратмишдайбурун арада конкурсар, спортдин акъажунар ва маса мярекатар тухванва.

Муслим Телякавован гафаралди, алай йисан кьвед лагьай паюна тешкил­ хъийидайбурун арада генани важиб­лу, кар алай мярекатар ава. Кьилди къа­чур­­тIа, – къецепатан уьлквейра яшамиш жезвай ватанэгьлийрин форум, гьар йисуз Дагъустанда тухузвай милли вещанидин Вирироссиядин «Евразиядин сес» фестиваль, образованидин «Каспий» фо­рум. Сентябрдин вацра Россиядин, Да­­гъустандин халкьарин садвилин йи­къар иллаки кьетIендиз къейддайвал я. Вилик мадни «Лацу дурнайрин йикъар», «Халкьарин садвал – Россиядин къуват» конференция, «Россиядин къуват халкьарин садвиле ава», ктабрин «Тарки-Тау», яратмишунринни сеняткарвилерин «Адетар хуьзвайбур» фестивалар ва хейлин маса форумар, гуьруьшар, элкъвей столар, маса серенжемар ква.

Заседанидал бязи министерствойрин, ведомствойрин регьберарни раха­на. РД-дин милли сиясатдин ва динрин­ крарин рекьяй министрдин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Россиядин Игит Темирлан Абуталимова вичи регьбервал гузвай ведомстводи, Россия­дин­­­­­ халкьарин садвилин йисан сергьят­ра аваз, тешкилнавай кIвалахдикай ихтилатна. Адан гафарай малум хьайивал, министерстводин къаюмвилик кваз жуьреба-жуьре фестивалар, гуьруьшар ва маса мярекатар кьиле фида.

Гьар са мярекатдин асул макьсадрин арада руьгьдинни ахлакьдин ивирар, Да­гъустандин халкьарин чIаларинни адет­рин жуьреба-жуьревал хуьн, миллетрин арада стхавал мягькемарун ава.

Агьмед Магьмудов