Россиядин Федерациядин государстводин кьилдинвал­, аслу туширвал, кьетIен лишан, дережа, халкьдин руьгь ва къилих­ тестикьарзавай пуд ярж ава: Россиядин пайдах­, герб ва гимн. Уьлкведин вири регионра гьар йисан ­22-августдиз Россиядин пайдахдин югъ къейдзава. И сефердани республикадин саки вири шегьерра ва районра а йикъаз­ талукьарнавай мярекатар кьиле фена.

Россиядин пайдахдин югъ 1994-йисалай­ къейд ийиз­ гатIун­на­тIа­­ни, пайдахдин вичин та­рих XII асирдихъ­ галаз алакъада ава. «Повесть временных­ лет» сводда князь Владимир Мономаха Византия­дай­ къизилдин ипекдин пайдах гъайидакай ва ам государстводинни хашпара диндин ярж хьайидакай ихтилатзава.

Йисар фирдавай, девирар дегиш жердавай пайдахдини вичин дун, ранг, кIалуб дегишарна. Гьар девирда пайдахдиз цIийи манаярни гузвай.

Къе государстводин кьилин ярж тир ва гьукуматдин дара­матрин, идарайрин, кIвалерин къаварал лепе гузвай, дуьнья­дин майданда гъалибвал къазанмишай чи спортсменрин гьуьр­метдай хкажзавай, шад мярекатриз, суварриз гъиле ­кьазвай пуд ранг алай пайдах Урусатдин пачагь I Петрдин девирдихъ галаз алакъалу я. Ада 1705-йисуз алишверишдин гимияр лацу-вили-яру рангарин пайдах алаз гьуьлел экъечIун лазим тирдан гьакъиндай указ акъудна. Гьанлай инихъ пуд рангунин пайдах государстводин ярж я.

Гьелбетда, пайдахдин рангариз гузвай манаяр, къиметар виликанбур яз амач. Эгер I Петрдин вахтунда рангари азадвал, богородица ва Урусатдин къудрат къалурзавайтIа, гила лацу ранг – ислягьвилин, вилиди – дин-инанмишвилин, ярудини – къуватдин, Ватан патал экъичай ивидин ранг я.

РД-дин Кьилин къуллугъ вахтуналди тамамарзавай Фёдор Щукина республикадин агьалийриз сувар тебрикна ва лагьана: «Къе лацу-вили-яру рангарин пайдах государстводин ярж яз гьисабиз 35 йис хьанва. Садазни сир туш, чи ватанэгьлийрин гъалибвилин гьуьрметдай пуд рангунин пайдах виниз хкаждайла, чак кьетIен дамах ва руьгь акатзава. Уьлкведин ва республикадин вилик чIехи везифаяр ква. Абур кьилиз акъудун патал чна вирида гьакъисагъвилелди зегьмет чIугун, чи зурба Ватандихъ авай кIанивал артухарун лазим я».

Са рахунни алач, Государстводин пайдах – им чи умуми­ тарихдин, культурадин, халкьдин садвал, пакадин авадан йи­къахъ­ инанмишвал ва уьлкведал дамах авун я. РФ-дин Президентди алай йис халкьарин садвилинди яз малумарнай. Украинадин миллетбазрихъ галаз дяведин гьерекатар кьиле физвай чIавуз чи уьлкведин къуват халкьдин садвиле ава. Россиядин вири регионрин агьалийри гележег патал зегьмет чIуг­ваз­ва, акьалтзавай несил ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишзава, Ватандин азадвал, аслу туширвал патал женгер чIугур, чанар къурбанд авур кьегьалар рикIел хуьзва. Къе дуьньяда арадал атанвай гьалари мад сеферда тестикьарзава: сад тир чIавуз чун магълубардай къуват жедач.

Суваррин юкъуз республикадин шегьерра пайдахдиз талукь флешмобар тешкилна, волонтерар пайдахар гваз куьчейра къекъвена  ва абуру агьалийриз триколорар, пайдахдин тарихдикай кхьенвай буклетар гана. И юкъуз 14 йис тамам хьанвайбур Россиядин гражданвилиз кьабулна, абурув паспортар вахкана.

Кьилди къачуртIа, Махачкъалада СтIал Сулейманан тIва­ру­нихъ галай паркуна спортдинни ватанпересвилин серенжем  «Тренировка с триколором» тешкилнавай. Ана спортсменар, Дагъустандин спортдин федерацийрин векилар, меркездин спортшколайра вердишвилер къачузвайбур, жемиятдин тешкилатрин активистар авай.

Адан иштиракчийри Россиядин гимндин ва музыкадин­ лепейрик кваз Россиядин пайдах ачухна. Рахайбуру Россиядин пайдахдин тарихдикай, адахъ авай метлебдикай, акьалтзавай несил патал уьлкведин кьилин яржар чир хьунин кье­тIенвиликай лагьана. Ахпа вирида спортдин тренировкада иштиракна.

Кьурагь районда пайдахдин йикъаз талукьарнавай ва Гъалибвилин паркуна кьиле фейи мярекатда администрациядин, идарайрин къуллугъчийри, хуьруьн агьалийри ва жегьилри иштиракна.

 Райондин администрациядин кьилин заместитель Идрис Муслимова кIватI хьанвайбуруз сувар мубаракна ва уьлкведин халкьар тупламишунин, гъалибвилер къазанмишунин карда Россиядин пайдахдихъ авай къуватдикай лагьана. 

«Чун зурба ва къудратлу уьлкведа яшамиш жезва. Чна и кардал гьамиша дамахзава. Къенин чи кьилин везифайрикай сад жаван несил ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишун, абуруз ватан кIанарун я», – къейдна И. Муслимова.

Нариман  Ибрагьимов