1-апрелдилай Россияда къуьлуьн гъуьруькай чразвай фан цIийи ГОСТ кардик кутазва, хабар гузва Росстандартди. Гила къапара авачиз, яни ракьал эцигна чразвай фан акунар, яргъивал алаз, элкъвейбур ийидай ихтияр ава. ГьакIни лацу фан заланвал 500 граммдилай тIимилардай ихтияр ганва (идалай вилик адан заланвал, гьич тахьайтIа, 0,5 килограмм ва я мадни гзаф  хьун чарасуз тир).

Пичинай акъудайдалай кьулухъ фу карханада амукьдай вахт, гьа виликдай хьиз, 10 сятини­лай гзаф тушиз амукьда. Амма кура-кура маса гудай чкайра  фу муьш­терийриз маса гун патал къалур­навай вахт цIийи ГОСТ-дай михьиз акъуд­нава. Идалай вилик, са затIуна туна, кIевир тавунвай­ фу пичинай акъудайдалай кьулухъ­ 24 сятда хуьдай ихтияр авай, кIев­­на­вайди — 3 суткада. Гила гьар жуьре фу хуьдай вахт, адак вуч ку­тунватIа ва гьи жуьреда агал­наватIа гьисаба кьуналди,  ам гьасилзавай карханади вичи тайинарда.

Дегишвилер гьакIни лацу фу гьазурун патал ишлемишиз жедай хаммалдиз талукь я. Иник къуьлуькай гьазурнавай ва фу чурун патал бакара къведай вини кьилин, сад ва кьвед лагьай сортарин гъуьр, фу чрадайла ишлемишдай прессдалди чуькьвей хемир, тIуьниз ишлемишдай кьел, хъвадай яд ва лацу шекер акатзава. ГьакIни фу чрадай тинидик алава суьрсетар — «гъуьр гьялдай шей», «антиокислитель», ферментрин дарманар (абур тIуьниз ишлемишдай ва чеб нормативрин документра къалурнавай тамам маса алавадик кваз хьунни мумкин я) кутун мумкин тирди къалурнава. Документда, санлай къачурла, фаз ийиз­вай асул истемишунар, гьа жергедай яз адан  къене пад, ам тунвай къаб, маркировка гьихьтинбур хьана кIандатIа къейднава.

Кьабулнавай документ международный стандарт я:  ам кьабулун патал,  Россиядилай гъейри, Эрменис­танди, Белоруссияди, Къазахстанди­, Къиргъизистанди, Тажи­кис­танди ва Узбекистанди разивал гана.  ЦIийи ГОСТ 1-апрелдилай къуватда гьатда­. Ада гьеле СССР-дин вахтунилай –  1986-йисалай – кардик квай ГОСТ эвезда.

Къейд ийин, Россиядин мулкунал чIехи пай ГОСТ-ар тагькимарунин жуьрединбур я ва абур суьрсет гьасилзавайбуру чпиз дуьз рехъ къалурдай лишан яз кьабулзава. Гьа са вахтунда ГОСТ-ар чарасуз кьилиз акъудун лазимбур хьунни мумкин я – эгер абурукай  къанунда, икьрарда ва я техрегламентда ачухдаказ лагьанватIа.

ГьакIни малум хьайивал, 1-ап­релдилай Россияда  гьакIни чипс­риз талукь ГОСТ къуватда гьатда – идалай вилик чи уьлкведа ихьтин­ стандарт садрани хьайиди туш. До­кумент таза картуфдикай ва ам гьялунин нетижа арадал къвезвай суьрсетдикай гьазурнавай шейэриз талукь я. ГОСТ-да чипсрин  винел пад, ранг, дад ва ни, гьакIни адак хьана кIанзавай кьелен ва ягълудин кьадар тайинарнава.

Саида Мурадова