Лезги эдебиятдик къиметлу пай кутунвай писатель Мурадхан Шихвердиева хайи хуьруьн юкьван мектеб, Дагъустандин педагогикадин институт акьалтIарна, Миграгърин, Миграгъ-Къазмайрин, Къалажухрин мектебра тарсар гана. Мухбирвилин ва писателвилин сифте камар къачузвай жегьил Махачкъаладиз фена. Ина адакай Дагъустандин ктабрин издательстводин редактор хьана. Вичин къуллугъ ада 1954-1986-йисара кьилиз акъудна.
* * *
Яшайишдиз талукь темадай Мурадхан Шихвердиева «Рагъ къаршиламишзава (1974-йис), «Экв яргъай аквада» (1977) повестар кхьена. Къад лагьай асирдин 80-йисара, адет тирвал, чIалан устадри акьунар галачир эсерар яратмишзавай. Абуру зегьметдин кIвенкIвечийрикай, бахтлу гележегдикай кхьизвай. Яшлу инсанрин уьмуьрдиз, кьиле фейи вакъиайриз талукьарна, Мурадхин Шихвердиева кьве повесть яратмишна. Сифтегьанда Вакъиф, Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчи, немсерин есирда гьатна, ахпа советрин лагерда ацукьна. Ам хизандикай, къайдадик квай уьмуьрдикай эхиримжи йикъаралди магьрум хьанва, амма регьимлувиликай, экуь умудрикай къерех хьанвачир.
«Экв яргъарай аквада» повестдин игит Гуьлмегьамед кьве уьмуьрдин шартIара яшамиш хьана: пачагь Николаян ва советрин девирдин. Ватандин ЧIехи дяведа ам вири рухвайрикай магьрум хьана. Абурун тIварарихъ яна, Гуьлмегьамеда чинардин тарар кутазва. Ам текдиз амукьзава. ИкI ятIани, инсанриз вичин камаллувилин, инсанпересвилин чешне тазва.
Вакъифан ва Гуьлмегьамедан къаматар виликди физвай тегьер, абурун гьиссер къалурзава. Вакъифа мукьвал-мукьвал фикирзава, рахадай гьяз авач ва кисзава. Гуьлмегьамед лагьайтIа, гьевеслу яз рахазва, вич ихтилатдик экечIзава, меслятар, акьулар гузва. Повестрин игитриз зурба магьрумвилер, азиятар хьанватIани, абуру масабурал хъел-ажугъ гъизвач, хсуси мусибатар кьилел атун фелекдин патай яз гьисабзава. Абуруз тIебиат хуш я, абур адак ккIанва. Месела, кьуьзуь Гуьлмегьамеда къушариз тIуьн гузва, гьаятда къизилгуьлер цанва. Гьалтай мугьманриз хсуси багъда битмишарнавай емишар пайзава. Къавахдин вад тарни кутунва. Адан кьуд хва Ватандин ЧIехи дяведа телеф хьанвай. Вад лагьай хва Хийирбег, инсанар къутармишдайла, вацIа батмиш хьана. Гуьлмегьамед кутунвай тарарихъ, чан алайбурухъ галаз хьиз, рахазва, абурухъ гелкъвезва. Идалди ада руьгьдин барабарвал, секинвал жагъурзава.
Писателди еке устадвилелди хайи чилин тIебиатдин шикилар гузва, вичин эсеррин игитрин алакъа чан алай, алачир тIебиатдихъ, инсанрихъ галаз сихламишзава, гуьгьуьлдин гьиссер, хажалатар винел акъудзава, абур кIелзавайда таб галачиз, рикIи кьадайвал кьабулзава.
Бажарагълу писатель Мурадхан Шихвердиева лезги эдебият вилик финик вичин пай цIудралди гьикаяйралдини повестралди кутунва. Ам, винидихъ лагьанвайбурулай гъейри, «Берекат», «Пакаман ярар», «Дуьшуьш» ва маса ктабрин авторни я. Писателдин эсерар мектебрин учебникра, хрестоматийра гьатнава, абур юкьван ва кьилин тагьсилдин учебный заведенийра чирзава.
Шагьбала Шагьбалаев
