Ялцугъвийрин яратмишунар
ЦIийи ктабар
Зи ктабрин кьацI мукьвара мад са цIийи ктабдалди девлетлу хъхьана. Ам туькIуьрайди кIелзавайбуруз фадлай чизвай, Мегьарамдхуьруьн райондин Советский хуьре яшамиш жезвай журналист, шаир Сулейман Пашаев я.
100 экземплярдин тираж аваз «Мавел» чапханада акъатнавай «Илгьамдин булахар» ктабда ери-бине Ялцугърин хуьряй (Ахцегь район) тир къелемчийрин яратмишунар (шиирар, гьикаяяр, юморескаяр, макъалаяр) гьатнава. Авторди-туькIуьрайда къейдзавайвал, 180 кIвал аваз хьайи Ялцугърин хуьряй 17 писатель акъатнавайди малум я. Абурун эсерар кIватIна, 312 чиникай ибарат ктаб гьазурун патал С. Пашаева вижевай зегьмет чIугунва.
Кьилди къачуртIа, кIватIалда Ялцугъ Эминан (абур Насруллагь Нуридини Майил Эфендиева таржума авунва) шиирри кьетIен чка кьазва. Я.Эминаз маса шаирри бахшнавай шиирар чапнава. Эдебиятдал рикI алайбурувай ктабдай мад Нури Эфендидин, Али Муьжруьм Тагъизадедин, Насруллагь Нуридин, Агьмед Агьмедован, Мегьерам Ризаеван, Майил Эфендиеван, Сулейман Пашаеван, Фатма Гьасаналиевадин, Гуьлбиче Гьабибовадин, Шура Абдурагьмановадин, Эмируллагь Мегьерамован, Арсен Къарибован, Эсфира Хаспулатовадин, Фазил Гьабибован, Намедин Исмиханован эсерар кIелиз жеда.
Заз чиз, алатай ва чи йикъарин несилрикай тир ялцугъвийри эдебиятдик кутунвай пай лайихлуди я. Идан гьакъиндай чи гъиле авай ктабди шагьидвалзава.
Л. Фетгьуьллагь
________________________________________________________
Сулейман Пашаеван «Илгьамдин булахар» ктаб еке зегьметдин нетижа я. Къенин юкъуз ктаб кхьин, материал кIватIун регьят кIвалах туш. Ктаб арадал гъун еке вакъиа я; гьар хуьрериз кьисметди куьчарнавай Ялцугърин агьалийрин арада яратмишунрал машгъулбуру теснифай затIар кIватIун, абур тайин са къайдада тун, пулунин такьатар жагъурун, гьелбетда, зегьмет чIугуна кIанзавай кар я.
Хуьруьнвийрин эдебиятдин тарих чпиз, вири лезги халкьдиз ашкара авун еке алакьун я. Хуьруькай, адан зегьметдал рикI алай ва еке агалкьунар хьанвай ксарикай ктабда гьатнавай делилар тариф авуниз лайихлу я.
Ктабда, муьгьуьббатдин темадилай гъейри, девирдин зидвилерикай, тарихдин вакъиайрикай, диндикай, якъин тир дуьшуьшрикай, яшайишдин чирвилерикай, ханарикай, беглерикай кхьенва.
Эсеррин жанрайрикай рахайтIа, гъезелдин жуьрени ава. Хуьруьн тарихдал рикI алайбуру зегьметдалди, яратмишунралди чеб халкьдин гегьенш къатариз машгьур авур агьалийрикай теснифнавай затIар арадал гъанва. Са шакни алачиз, ктаб кIелайбуруз «Лепеяр», «Гуьзел къамат гьамишалугъ хуьда рикIе», «Муаллимдиз» ва маса эсерар, бейтералди кхьенвай мисалар лап рикIивай бегенмиш жеда.
Алаудин Саидов,
Мегьарамдхуьр