Бегьер кIватI хъийизва

Алай вахтунда бегьер кIватI хъувунин кIвалахрин еришар ва асул магьсулрин бегьерлувал уьлкведа, санлай къачурла, шазан рекъемрилай вилик ква. Идакай РФ-дин хуьруьн майишатдин министерстводин телеграм-каналди хабар гузва.

Кьилди къачуртIа, техилдин ва техилдинни пахладин жинсинин (зернобо­бовые) магьсулрин тахминан 70 процент­ гатанва. 110 миллион тонндилай гзаф те­хил кIватI хъувунва. Алатай йисан и муддатдив гекъигайла, им 10,5 миллион тонндин гзаф я. Гьа гьисабдай яз, 83,5 миллион тонн къуьл кIватI хъувунва.

Къейдзавайвал, кIватI хъувунвай бегьердин кьадарди техилдин жигьетдай къенепатан базардин игьтияжар гьеле тамамдиз таъминарзава.

Идалайни алава яз, хабар гузвайвал, чIемедин магьсулар кIватI хъувун йигиндаказ кьиле физва. 3,3 миллион тонн кIватIнава. Шекердин чугъундуррин, картуфрин ва ачух накьвадин салан майвайрин бегьер кIватI хъувунивни гатIуннава. Вири магьсулрин хъсан бегьер вилив хуьзва.

Зулун магьсулар цун са шумуд ре­гионда­ кьиле физва. 2 миллион гектардилай гзаф мулкара тумар цанва. Им шазан еришрилай виниз тир рекъем я.

ГьакIни чешмеди раижзавайвал, аг­рарияр кудайдалди таъминаруниз кье­тIен фикир гузва. РФ-дин хуьруьн майи­шатдин министрдин гафаралди, вахтундамаз кьабулнавай серенжемар себеб яз, кудайдахъ галаз алакъалу гьалар къайдадик кутаз алакьнава.

Мад хкаж хьанва

Россияда 2026-йисан июлдиз бейкарвал мад виниз акъатнава – 2,3 процентдин кьван. Йисалай гзаф вахтунда 2,1-2,2 процентдин дережада хьанай. Идакай, Росстатди чапнавай делилрал асаслу яз, «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Къейдзавайвал, РФ-да июндин вацра бейкарвал 2,2 процент тир,  майдиз – 2,1 процент (им 1991-йисалай инихъ и ре­къемдал гуьзчивал тухузвай вири тарихда лап тIимил тир кьадардив кьазва).

Акьван чIавалди бейкарвал март ва апрель варцара 2,2 процент хьанай, февралдиз – 2,1 процент, 2026-йисан январдиз ва 2025-йисан декабрдиз – 2,2 процент, ноябрдиз – 2,1 процент, сентябрдиз ва октябрдиз – 2,2 процент ва икI мад.

2026-йисан июлдиз бейкарбурун умуми кьадар 1 миллионни 729 агъзур касдиз барабар хьана. Адалай виликан вацрав гекъигайла, им 26 агъзурдан гзаф я.

Кура-кура алишверишда

2026-йисан июлдиз Россияда кура-кура маса гудай алишверишда къекъвезвай пуларин кьадар, шазан и муддатдив гекъигайла, 5,3 процентдин гзаф хьанва. Идакай, Росстатдал асаслу яз, «Интерфаксди» хабар гузва.

Чешмеди къейдзавайвал, январь-июль варцара РФ-да кура-кура маса гудай алишверишда къекъвезвай пуларин­ кьадар 5,4 процентдин гзаф хьанва. 2025-йисуз Россияда кура-кура алишве­ришда къекъвезвай пулдин такьатрин кьадар 4,1 процентдин гзаф хьана.

Кудайдан базарда

И гьафтеда кудайдан базарда гьалар (малумат 2-сентябрдиз чапнава), алатай гьафтедив гекъигайла, мадни дурумлу я, гьикI хьи, къенепатан базарди НПЗ-рилай (нефтеперерабатывающий за­­­водрилай) алава­ кьадарар къачунва, са жерге заводри ремонтар авуна куьтягьнава. Идакай, РФ-дин вице-премьер Александр Новакан гафарал асаслу яз, «Интерфакс» изданиди хабар гузва. Инлай кьулухъни кар гьа икI вилик фидайдак умуд кутунва.

Новака гьакIни къейдзавайвал, Россияди кудайди импорт ийиз гатIуннава, къецепатан уьлквейрай и метягь гъун патал шартIар тешкилнава.

Александр Новака кудайди гьи уьл­квейрай ва гьикьван гъизватIа хабар ганач. Адан гафаралди, къецепатан уьл­квейрай Россиядиз гьам бензин, гьам дизелдин кудайди ва керосин гъизва.

Сентябрдилай

РФ-дин здравоохраненидин минис­тер­стводи инсандин сагъламвилиз хата­ авайвиляй Венгриядин «Декарис» дармандин регистрация 1-сентябрдилай акъ­­вазарнава. Идакай «Интерфакс» из­да­­ниди хабар гузва.

«Декарис» шарариз (глисты) акси дарман я. Кьилди къачуртIа, ам ре­гист­рация авун акъвазарун адак «левамизол» кваз хьунихъ галаз алакъалу я.

А дарман акъудзавайбуру и ведомстводиз цIийи делилар рекье турла ва ам хатасуз тирди тестикь хьайила маса гун давамар хъийида.

Виликдай РФ-­дин здравоохраненидин министерстводин телеграм-каналди раижайвал, Михаил Мурашкодин гафаралди, Россиядин фармацевтикадилай гзаф кьадар месэлаяр нетижалудаказ гьялиз алакьзава. Алай девирдин фармацевтикадин промышленностди хъсан нетижаяр къалурзава, дарманар акъудунин ва препаратрин ассортиментдин кьадар артухарзава.

Сагъламвилин къайгъуда

РФ-дин здравоохраненидин министр Михаил Мурашкодин гафаралди, алай девирдин тIебии тушир акьулдин (ИИ) техноло­гийри медицинадин ери ва  адав гъил агакьун виниз акъудзава. Идакай и ве­домстводин телеграм-каналди раиж­зава.

Ада хабар гузвайвал, чпихъ тIебии тушир акьул галай алай девирдин медицинадин технологияр кIвалахдин тежрибада гегьеншдиз ишлемишзава. Медицинадин шикилрин (мисал яз, КТ-дин, рентгендин, МРТ-дин ва икI мад) хейлин паюниз и технологиядикай менфят къачуналди анализ гузва.

Мурашкоди гьакIни раижзавайвал, ИИ ишлемишуни сифтени-сифте диаг­нос­тикадин ери хкажнава. ТIебии тушир акьулди медицинадин шикилриз килигдай вахт тIимиларзава, пациентар патал куьмек гъил агакьдайди хьун артухар­зава.

РикIел хкин, виликдай «Интерфакс» изданиди хабар гайивал, вице­-премьер Т. Голиковадин гафаралди, тIебии тушир акьулди медикриз анжах куьмек­да, амма жавабдарвал духтурдин хиве жеда.

И кардикай ихтилат ам В.А. Алмазован тIварунихъ галай медицинадин ахтармишунрин милли центрадиз фейила кватна. Анин къуллугъчийрихъ галаз суьгьбетдайла, Голиковади тIебии тушир акьулди медицинадин къарарар кьабулун мумкин яни ва, гъалатIар хьайитIа, жавабдарвал нин хиве жеда лагьай суалдиз жаваб гана: «ГъалатIдай дуьм-дуьз духтурди жаваб гуда». ТIебии тушир акьул анжах куьмек патал я.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов