«Эренлардин сес» газетдин – 25 йис
Пролетариатдин регьбер, зурба камалэгьли В.И. Ленина газетдин гьакъиндай лагьанай: «Газет халкьдин милли къанажагъдин хци яракь я». Шак алач, газетдин роль обществода сифте чкадал ала.
Алай вахтунда чIехи Россиядин каталограй 8 агъзурдалай гзаф изданияр подписка ийизва. Чи райондин газетдин тIварни ана гьатнава. Россиядин Кьиблепатан округдин Управлениди (Ростов шегьер) ПИ №10-4234 нумрадин бинедаллаз, «Эренлардин сес» 2001-йисуз регистрация авуна.
Тарихдин делилралди, «Сталинан рехъ» тIвар алаз газет 1938-йисуз акъатна. Ам гьафтеда садра акъатзавай (латиндин графикадин бинедаллаз). Газет сифте Ахцегь райондин типографияда чапзавай. Идан гьакъиндай малумат архивда гьатнава. Дагъустандин экономикадин ва санайидин министр А. Насонова Ахцегь райондин парткомитетдин 1-секретардиз, хсуси типография жедалди, Докъузпарадин газет Ахцегьрин типографияда чап авун патал чар ракъурна.
Чи район саки чукIурдалди, 1961-йисалди, Докъузпарадин газет «ЦIийи рехъ» тIвар алаз акъатиз хьана. Н. Хрущеван районар ири хъийидай сиясат себеб яз, Докъузпара райондин кьилдин хуьрер Ахцегь ва Мегьарамдхуьруьн районрал алава хъувуна. «ЦIийи рехъ» газетдин чинра социализмдин къурулуш дигмиш жезвай алатай асирдин 30-йисарин таблигъатдин ва сиясатдин хилен истемишунар сифте чкадал алаз хьана. Политикадин кьилин хел савадсузвилихъ галаз женг чIугун, социализмдин къазанмишунриз рехъ ачухун тир. А вахтарин мухбирар хьайи Ш.Э. Мурадова, С. Мингьажева, Ш. Къафланова, С. Сфиева, М. Шихвердиева, Н. Магьманова, М. Гьажиева, С. Агъаметова ва масабуру кьетIи истемишунрин вахтара, газетдин къуллугъда акъвазна, активвилелди кIвалахна.
Гуьгъуьнин йисара абурукай чи республикада тIвар-ван авай писателар ва шаирар хьана. «ЦIийи рехъ» газетди иллаки дяведин йисара важиблу роль къугъвана. Ада агьалияр ЧIехи Гъалибвал къазанмишунин рекье гьевеслу авуна. Газетдин чинра Хаирбег Заманован, Мирзе Велиеван, связистка Ханбике Эмирсултановадин, С. Наврузован, Д. Гьафизован ва масабурун кьегьалвилерикай кхьиз хьана... «Сталинан рехъ» газетдин сифте редактор къалажухви Гьахъверди Гьажиев, «ЦIийи рехъ» газетдин редактор Шихнесир Къафланов хьанай. 1961-йисалай «ЦIийи рехъ» газетдин кIвалах акъваз хьана. Хейлин йисара Докъузпарадин жемятар чпин хсуси газет авачиз амукьна. Та 2001-йисалди им, гьелбетда, лап нагьакьан татугайвилерикай сад хьанай. Докъузпара район 1993-йисуз тешкил хъувунай. Райондин регьберрин, хуьрерин вилик-кьилик квай интеллигенциядин, майишатрин пешекаррин чалишмишвилер себеб яз, Докъузпара райондин газет кIвачел ахкьалтна. Виликдай газетдин тIвар «ЦIийи рехъ» тиртIа, гила адаз халкьдин руьгьдин игьтияжриз мукьва истеклу тIвар гана.
Район Шалбуз дагъдин гуьлуьшан, акур инсан гьейранардай ценерив бинеламиш хьанва. Гьа ихьтин кьетIенвилер фикирда кьуна, газетдизни «Эренлардин сес» тIвар гудай меслят хьана. Саки 40 йисалай Докъузпара райондин газетди «кьвед лагьай нефес» къачуз башламишна. Рагьметлу Асвар Асварован алахъунралди ва «Докъузпара район» МО-дин кьил К.С. Абасован куьмекдалди 2001-йисан ноябрдилай эгечIна «Эренлардин сес» чапдай акъатзава. Къе чна газетдин юбилей – 25 йис тамам хьун – шад гьалара къейдзава. Газет тешкил хьайи чIавалай къенин йикъалди редакцияда бажарагълу шаир ва журналист тир и цIарарин авторди газетдин кIвалах, ян тагана артмишзава. Редакцияда жуьреба-жуьре йисара шаир Гуьлмегьамед Шугаева, Куругъли Ферзалиева, Эдуард Гьажибегова, Алибуба Эмирсултанова, Рубахан Саидмурадова ва масабуру кIвалахна. Хуьрерин мухбирар рагьметлу Ишреф Жаватова, Ражаб Ражабова, Абидат Эфендиевади, Саидали Сулейманова, Вердихан Къулиева газетдихъ галаз мягькем алакъаяр хуьз хьана.
Эхиримжи йисара «Эренлардин сес» газет «Докъузпара райондин «Единый информационный центрадин» къурулушдик кутунва. Центрадин директор А. Лукьмановади ва кьилин редактор Вадим Агъамурадова газетдин кIвалахдиз датIана фикир гузва, чапзавай материалрал гуьзчивал тухузва, санлай къачурла, райондин агьалийрин патай итиж хкажзава, адан роль вине кьазва. Нетижада районэгьлийри газетдихъ галаз алакъаяр мягькемарзава, кхьинни ийизва.
Газет кхьенвайбурун кьадар 1200 касдив агакьнава. Республикадин печатдин маса органрихъ галаз санал «Эренлардин сес» газетди чи хуьрерин агьалияр районда кьиле физвай вакъиайрихъ галаз танишарзава.
Халкьдихъ галаз санал, кам-камуна аваз, виликди фин, проектар кьилиз акъудзавай гьаларал амал авун чи кьилин везифайрикай я. Асирдин кьудай са паюна кардик квай газетди гележегдихъ инанмишвилелди камар къачузва. Къуй ам мадни яргъал йисара кардик кваз хьурай!
Шагьбала Шагьбалаев