На родном

Чубарукар

Куьгьне вахтара

(Аялар патал риваят)

Чи бубайриз чIехи тир

Гьич хьаначир мектебар.

КIелиз-кхьиз тийижиз,

Фенай гьакIа виш йисар.

Къула гьич цIай авачиз,

Хъицикьдикай кIурт цвадай.

Экв хьайила къарагъиз,

Хипер, малар хуьз фидай.

Вахтар фена лап пара

А дарискъал девирда.

КIвачел-кьилел алачиз,

Аялар жез куьчеда.

Фу гьасилун кьилин кар

Тир гьамиша хизандин.

Мал-къарадиз килигун

Кеспи тир гьар аялдин.

Вахтар къведай гатфарин

Йикъа садра тIуьн недай.

Гатун мухал рикI алаз,

Гуьнед никIел вил жедай.

Акваз-такваз гишила,

Гатфар варцар алатиз,

Гад алукьдай бегьерлу,

Вири халкьар шад ийиз.

Чан акьалтна, тIебиат

Уьзуьагъни варлу тир.

Вири гъвечIи-чIехибур

Гад кIватI хъийиз гьазур тир.

Гвенар гуьдай мукалдалд,

Юкь какурна, алгъана.

Юг гатадай балкIанралд,

Кьулухъ ругун акална.

КIватIна техил хутахдай

Харманрилай кIвалериз.

Чи дидейри, бадейри

Михьдай амни иердиз.

Гьар са хуьруьхъ виринра

Регъвер жедай вацIарал,

Къуьл регъведай, гъуьр ийиз,

Хкиз, твадай кIатIара.

Фу чрадай акайра,

ЦIамар, купIар кутуна.

Хизан жедай суфрадихъ,

КIвачер кIаник кутуна.

Сифте бисми ийидай

Хизандин кьил бубади.

Дидед метIел ацукьна,

Недай гъвечIи куьрпеди.

Фаз гьуьрметдай вирида,

Ам суфрадин абур тир.

Амай къафунар вири

Кьенятдай, лап дадлу тир.

ТIуьнар-хъунар авуна,

Дуьа ийидай эхирдай.

Ислягьвални фу бул хьун

ТIалабдай лап рикIивай.

Килиг гила девирдиз,

Женнет хьанва гьар сана.

Мадни гурлу-варлу хьуй,

Азиз ватан Россия!

Рамазан Велибегов

___________________________

Чан Самурдин там

Вун зи хайи макан я,

Виридалай масан я.

Зун вахъ цIигел инсан я,

Чан Самурдин там.

Вун акура, зун я шад,

Хквез кIан я мад ва мад.

Алемдава къе ви ад,

Чан Самурдин там.

Каспий гьуьл, гвай дамахар,

Мегъуьн тарар, къавахар.

Бул я къайи булахар,

Чан Самурдин там.

Акунар ви женнет я,

Ви къужахда лезет я.

Вун зи абур, девлет я,

Чан Самурдин там.

Гъулангерек Ибрагьимова

_______________________________________________

Кард ва адан шарагар

(Мах)

Са катра, адет тирвал, са раган цIара вичиз муг туькIуьрна. Ана ада какаяр хана. Абурай чпин дидедизни бубадиз ухшар авай такабурлу акунар, хци вилер, къекъвей кIуф, гужлу къармахар авай пуд шараг ахъайна.

Дидени буба датIана, хъсан тIуьн жагъуриз, абурун къайгъуда хьана.

Са сеферда дагълара къати чайгъун акъатна, чил-цав мичIи хьана, сад-садак какахьна, шарагар авай мугни алай чкадилай юзурна, абур еке хаталувилик акатна.

Вичин балаяр и бедбахтвиликай къутармишун патал катра, чандилайни гъил къачуна, тадиз са саламат чка жагъурна ва нубатдалди са-са шараг аниз тухуз башламишна. Дидеди сад лагьай шараг, къармахра кьуна, цавай тухвана, секин чкадал фаракъат авурла, ада шадвиляй вичин дидедиз лагьана:

– Чан диде, зун икI кьиникьин баладикай къутармишай ваз за, чIехи хьайила, яраб гьихьтин хъсанвал хъийидатIа.

– Вуна вуч ийидай, чан бала? – хабар кьуна дидеди.

– За ваз кьилелай кIвачелди идалай хъсанбур мад авач лугьудай хьтин парталар къачудай, – жаваб гана шарагди.

Диде кьвед лагьай шарагдин гуьгъуьниз фена. И шарагни хкана муькуьдан патав саламат авурла, ада дидедиз лагьана:

– Агь, чан диде, вуна зал чIугур и зегьметдай, чIехи хьайила, ваз за низ чида гьихьтин хъсанвал хъийидатIа?

– Вуна вуч ийидай, чан бала? – хабар кьуна дидеди.

За ваз лап хъсан са кIвалер эцигдай, – жаваб гана шарагди.

Диде тади кваз пуд лагьай шарагдин гуьгъуьниз рекье гьатна. И сеферда тIурфан мадни гужлу хьана. Амма хаталувилик кумай шараг къутармишун патал дидедин къаст а тIурфандилайни гужлу тир. Эхирни диде пуд лагьай шарагдин патав агакьна. Текдаказ амай ам, мугни чкIана, тIурфандин хура гьатна, гила-мад рагалай аватунин хаталувилик квай. Дидеди тадиз ам вичин къармахра кьуна, муькуь шарагрин патав лув гана. Вичин ваханни стхадин патав ахгакьна, шад хьайи пуд лагьай шарагди, вич вичел хтайла, дидедиз лагьана:

– Яраб, чан диде, икьван зегьмет чIугуна, ажалдикай къутармишай ваз за, чIехи хьайила, гьихьтин шадвал гудатIа!

– Вуна гьихьтин шадвал гудай заз? – хабар кьуна дидеди.

– За, зун чIехи хьайила, заз балаяр хьайила, гьа вуна хьиз, абурал зегьмет чIугвада, абуруз дуьз тербия гуда, чпин жафадалди яшамиш жез вердишарда.

– Аферин, бала, ви фикир, гьелбетда, хъсанди я. Вун ви мурадрив агакьрай, – лагьана пуд лагьай шарагдин гафарал гзаф рази хьайи дидеди.

Абдурагьман Ляметов

Тапшуругъар

ЦIуд шикил – цIуд гаф.

Шикилриз килиг. Абурун тIварар агъадихъ кхьихь.