«Бахтунин булахдал»
Инсанар ва кьисметар. Абур жуьреба-жуьре я. Садбур яргъал йисара яшамиш жеда, амма я халкь патал са артух кар-кIвалах алакьдач. Аллагьди са акьван яргъи уьмуьр кьисмет тавур, яшамиш хьайи куьруь девирда еке кIвалахар авур, чпелай гуьгъуьниз несилдиз баркаллу тIвар тур инсанрин кьадарни тIимил туш. Овийди дуьз лагьанай: «Йисар гьисабун са куьнизни туш: инсанар яргъалди яшамиш жезва. Кар йисара ваъ, авур кIвалахра ава – гьабур гьисабна кIанда».
Кьасумхуьруьнви Селимов Максим Агъаханович экуь дуьньядал анжах 47 йисуз яшамиш хьана. Гьа куьруь девирда муаллим, шаир, чIагъанчи яз сейли хьайи Максим чи арада амачиз 38 йис я. ЯтIани адан тIвар хуьруьнвийри, тарсар гайибуру, чIагъандин авазралди гуьгьуьл хкажай инсанри, ам чидайбуру къени гьуьрметдивди рикIел хкизва.
М. Селимов 1941-йисуз Кьасумхуьрел дидедиз хьана. Ада школа, гуьгъуьнлай Дагъустандин госуниверситетдин тарихдин факультет акьалтIарна. Ада Хив райондин АрхитIрин ва чи райондин Курхуьруьн, Кьасумхуьруьн школайра кIвалахна.
Максим Агъахановича тарсар гайи хейлин гадайрикайни рушарикай алимар, офицерар, муаллимар, маса пешейрин сагьибар хьанва. КIвалахдал, аялрал рикI алай, дерин чирвилер авай муаллим, хъсан тешкилатчи хьиз, Максим Агъаханович кьетIен хатI авай шаир, устаддаказ чIагъан ядай музыкант тир. Ада чIагъандихъ галаз маниярни лугьудай.
Зи гъиле «Куьредин ярар» журналдиз акъатнавай М. Селимован са шумуд шиир ава. «Зи рикI» шиирдай аквазвайвал, ам вичин уьмуьрдал кьару тир. Ада «Зун жегьил я, шад ва кIубан, Багъда таза къелем я...» кхьизва, ам тIебиатдин гуьзелвилел ашукь я, адаз булахдин ядни «ширин шуьрбет» я.
«Бахтунин булахдал» шиирдай Максим Агъахановичаз дидеди гайи насигьатарни аквазва:
Лагьана заз дидеди зи асантдиз,
«Ухшар хьана кIанда, бала, асландиз,
Зегьметни гьахъ виридалайни масан я,
Инсанвилин луварал хьун хъсан я!»
«Физ кIанзава заз бахтунин булахдал... Рекьер вири экIя хьанва зи вилик. Гьи рекьяй зун фейитIа, лагь хъсан я? Гьи жигъирдин гелевайди инсан?» - кхьизва М. Селимова «Бахтунин булахдал» шиирда. Инсанвилин, гьахъ-адалатдин рекьяй фена Максим Агъаханович. И кар чаз ам лап хъсандиз чидайбуру, адахъ галаз школада санал кIвалахай муаллимри, ада тарс гайи ксари тестикьарна.
М. Селимован шиирриз кьетIен гекъигунар, дерин мана, философия хас я. Мисал яз, «Кьуьзуь тар» шиирдай малум жезвайвал, са вахтара «Дувул гана лап дериндиз, викIегь тир тар бинедал» цIайлапанди язава, хилер кана, ам Рагъул кIамуз аватзава. Тарци, кIамалай тIуз ярх хьана, муьгъ яз, инсанриз къуллугъзава. Шиир ихьтин бендиналди акьалтI жезва:
Башламишна кьуьзуь тарци,
Вичин жегьил уьмуьрар.
Халкьар ийиз вичел рази,
Физва адан уьмуьрар.
Вичин къелемдикай винидихъ гъанвай хьтин эсерар хкатай Максим Агъахановичан рикIе дерин фикирар, шиирриз элкъуьрдай гафар-келимаяр гзаф авай. Гьайиф хьи, ам вичин уьмуьрдин рекье бахтунин булахдал агакьнач, 47 йисан яшда аваз, кефсузвал себеб яз, 1988-йисуз рагьметдиз фена.
...Чи халкьдихъ кард къарагъай чкадал цIакул аламукьда лугьудай мисал ава. Максим Агъахановичан тIвар адан рухваяр тир Муслима ва Алима вине кьуна хуьзва. Муслим азаддаказ кьуршахар кьунай спортсмен ва тренер я. Ада Кьасумхуьруьн 2-нумрадин юкьван школадин директорвиле кIвалахзава. Кьвед лагьай хва Алим Селимов грекринни римлуйрин жуьреда кьуршахар кьунай 2 сеферда дуьньядин чемпион, спортдин лайихлу мастер, Беларусь Республикадин кьуршахар кьунин Федерациядин президент я.
Дуьз лагьанва бубайрин камаллу мисалда: «ВикIегь бубадихъ усал рухваяр жедач».
Хазран Кьасумов