Инсанар ава, чпикай гьевес авачиз, рикI гвачиз рахаз тежедай. Абурун тIварар кьун бес я, гьасятда кьилиз виридалайни чими фикирар къведа, вилерик абурун багьа къамат пайда жеда. Зун патал ихьтин инсан зи стха – Рутул райондай тир Исаев Гьайдар Жаферович я. Кьуд йис хьанва ам хайи кIваливай, ерийривай яргъа, военный махсус серенжем кьиле физвай чкада аваз. Алатнавай и йисара гзаф дегишвилер хьанва. Анжах са кар авайвал ама: зи кIанивал, адал ийизвай дамах ва ам датIана гуьзлемишун.
Зи стха еке рикI авай инсан я. Ам а патал алай касдин патавай садрани гьакI алатна фидач, гьамиша гьазур я масадаз куьмек гуз, ам хуьз. Стха регьимлу къилихралди, адалатлувилелди эгечIуналди, чIехибуруз гьуьрмет авуналди тафаватлу жезва. Четин дуьшуьшрани ам секинвал хуьз, месэла гьялдай дуьз рекьер жагъуриз алахъда. Гьа ихьтинди яз чида заз ам гьамиша.
Ам яргъаз акъатайла, чи хизан гъавурда акьуна, гьикьван важиблу ятIа чна санал акъудзавай гьар са декьикьа. Чна датIана адан зенгер гуьзлемишзава, гьар са хабар хазина хьиз хуьз, адан сесинихъ яб акалдай гьар са мумкинвилел шадвалзава.
Гуьзлемишуни чаз къуватлу, гужлу жез, багъри кас кIан хьуни сабурлу жез чирна. Заз аквазва хьи, къуллугъзавай йисари зи стхадин къилихдизни таъсирнава, ам дегиш хьанва. Абуру ам вичивай вич хуьз, фикирдал кIевиз акъвазиз жедайди ва гужлу руьгь авайди авунва. Уьмуьрдин гьихьтин хьайитIани имтигьанри инсандин рикIе гел тада, амма абурувай адан кьилин ери – инсанвал – дегишариз тахьуниз за иллаки къимет гузва. Вичиз кьисмет хьайи четинвилериз килиг тавуна, ам регьимлу, рикI ачух ва вичин багърийриз фикир гудай къайгъудар кас яз амукьзава. Зун патал им виридалайни важиблу ери я.
Гьайдар стха зун патал халисан жуьрэтлувилин чешне я. Жуьрэтлувал – им неинки четинвилерилай элячIиз, абуруз таб гуз чир хьун, гьакIни жуван уьмуьрдин принциприз вафалувал хуьз, абур квадар тийиз, инсанрихъ галаз хуш рафтарвал хуьз алакьунни я. Гьа ихьтинди я зи стха.
Зи рикIел мукьвал-мукьвал чи гъвечIи чIаван вахтар, хизандин суварар-мярекатар, чи суьгьбетар ва адетдин йикъар хквезва. А чIавуз чи вири хизан санал кIватI жезвай. Чаз акI авай хьи, гуя ихьтин декьикьаяр гьамиша жеда. Къе заз чизва ихьтин легьзеяр гьикьван багьа, къимет авачирбур ятIа. Гьавиляй и дуьньядал зи виридалайни чIехи мурад стха кIвализ хтун, багърийрин патав – ам кIани ва датIана вилив хуьзвай чкада акун я.
Заз стхадиз чир хьана кIанзава: ам гьина аваз хьайитIани, багърийри ам гьамиша гуьзлемишзава. Ам диде-бубадиз, мукьвабуруз, дустариз кӀанда. Зун патал лагьайтӀа, ам неинки рикI алай стха, гьакI намуслу, адалатлу, инсанрив къадирлудаказ эгечIиз чирай кас я. За адал дамахзава, захъ ихьтин стха хьунилай – жуван бахтунилай разивалзава. Зун инанмиш я хьи, алукьда ам кIвализ хкведай югъ. Чун вири хизан мад са суфраядихъ кIватI хъжеда, хъуьрез-рахаз, алатай вахтар рикIел хкиз, гележегдин планар туькIуьриз. Заз и югъ жезмай кьван фад алукьна кIанзава.
Гьелелиг чаз амукьзавайди гуьзлемишун, умуд кутун ва жуван рикIе виридалайни чими гьиссер къайгъударвилелди хуьн я. Стха акуна кIанз, зи рикI акъатзава, гьар юкъуз Аллагьдивай анжах са кар тӀалабзава: ам сагъ-саламатдиз кӀвализ хтун. Хизан санал хьунилай чӀехи бахт авач. Къуй чи вири игит рухваяр гъалиб хьана, сагъ-саламатдиз кIвалериз хтурай.
Сегьерназ Исаева,
ДГУ-дин филологиядин факультетдин урус ва
Дагъустандин чIаларин отделенидин 3-курсунин студентка
