Алай йисан 4-сентябрдиз Ахцегьрин хуьре суперинтенсивный багъдин сифте бегьер кIватI хъувунин шадвилин серенжем кьиле фена. Мярекатда Дагъустандин хуьруьн майишатдин министр Иван Голуба, адан заместитель Шарип Шарипова, райондин кьил Абдул-Керим Палчаева, инвестор Жамалдин Пашаева ва теклифнавай маса мугьманри иштиракна. Рагьимат Гьажиевадин тIварунихъ галай аялрин музшколадин халкьдин алат­рин оркестрдин музыкадин сесерик кваз абуру сифте емишар кIватI хъувунин бегьер вахчунин серенжем ачухна. Гьуьр­метлу мугьманри багъманчияр тебрикна ва абурухъ багъманчивилин надир проект гележегда вилик тухуна агалкьунар хьун алхишна.

Ахцегьа суперинтенсивный багъ арадал гъун ва ичерин сифте бегьер кIватI хъувун, гьакикъатдани, лишанлу вакъиа­ я. Им Россияда ихьтин гьайбатлу проектрикай сифтебурукай сад я, гьикI хьи, багъ 2025-йисан гатфарихъ гьуьлуьн де­режадилай саки агъзур метрдин кьакьанда кутуна. Къелемар шпалеррин къай­да­да цана. Абуруз стIал-стIал яд гун ва илимдинни агротехникадин вилик фен­вай­ шартIар тешкилна.  Гьа ихьтин алай аямдин технологийри багъдикай супер­интенсивныйди ийизва: къелемар сад-садан мукьувай цазва, хъсандиз гелкъуьни залан накьвада хъсан бегьерарни къачудай мумкинвал гузва.

Сифтегьан девирра кIвалахдал активвилелди чкадин агьалияр желбзавай­. Проектди багъманчивилин зегьмет­дин­­ вишелай артух чкаяр яратмишдай­ мумкинвал ганва. Бегьер кIватI хъувунин кIва­лах гъилелди тамамарзава: кIва­лах­завайбуру емишар мукьуфдивди кIватI хъийизва, абурал хирер хьунин вилик пад кьазва. КIватIнавай ичер сортариз чара ийизва. Абур къапара твазва ва  рекье туниз гьазурзава. И серенжемар бегьер хуьн, ичер маса гуз хьунин жуьреда амукьун патал важиблу я.

Алай вахтунда 10 йикъан вахтуналди 57,5 гектардин багъдай саки 400 тонн ичер кIватI хъувун фикирдиз къачунва. 139 гектардин майдан кьунвай багъ тамамвилелди бегьердиз атайла (тахминан вад лагьай йисуз), проектдин гужлулувал гьар йисуз ирид агъзур тонндив агакьда. Гележегда патав 10 агъзур тонн емишар гьакьдай  гьамбархана ва ичер гьялдай цех эцигун фикирдиз къачунва. И карди емишар яргъал вахтунда хуьдай ва ам дурумлудаказ базардиз акъуддай мумкинвал гуда. Проект патал инвестицийри­ 2 миллиард манат тешкилзава. Идакай 605 миллион манат   кардик кутунва. Рес­публикадин патай куьмекдин кьадар 55 миллион манат я.

Дашдемир  Шерифалиев