"КъекъечI, цифер"
И сеферда чна гьуьрметлу кIелчийрин фикирдиз лезги халкьдин рикI алайбурукай сад тир чIагъанчи ва манидар Кукваз Ражаба Абдул МутIалибован гафариз теснифнавай «КъекъечI, цифер» мани гъизва. Лезги медениятдин тереф хуьзвай ксарин арада и машгьур мани ван тахьайбур, заз чиз, бажагьат жагъида.
Кукваз Ражаб (Сафаров Ражаб, 1925-1985, Куьре округдин Куквазрин хуьр) XX асирдин лезгийрин арада тIвар-ван ва гьуьрмет авай манидаррикай сад хьана. Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчи ва цӀуд аялдин буба яз, ам хуьруьнвийриз гьам кьегьалвилин, гьамни зегьметдал рикӀ хьунин халис чешне тир. Устадвилелди чIагъан язавай Ражаба вичин эсерра, лезги халкьдин макьаматдин медениятдин виридалайни хъсан адетар хуьналди, гьам халкьдин, гьам вичин хсуси манияр кьадар авачир хьтин илгьамлувилелди тамамариз хьана.
Дяведай кIвачикай магьрум хьайи набут яз хтунизни килиг тавуна, Ражаба хуьруьнвиярни ватанэгьлияр тешпигь авачир сесиналди гьейранардай. Лугьунриз килигна, Кьурагь дереда Кукваз Ражаб галачиз гьич са мехъерни кьиле физвачир.
Кукваз Ражабан манидарвилин ирсиниз лезги халкьдин патай акьван гьуьрмет ава хьи, гьатта 2014-йисуз Докъузпара райондин Усугъчай хуьре бажарагълу чIагъанчидин ва манидардин гьуьрметдай адан тIварцIихъ янавай халкьдин милли манидин фестиваль кьиле фена.
Лезгийрин бажарагълу чIагъанчидин ва манидардин эсеррин чантада гзаф манияр ава, амма къенин юкъуз абурукай виридалайни машгьурди ва манидарри тамамарзавайди «КъекъечI, цифер» яз ама. И кар себеб яз, къенин нумрада чна кIелчийрин вилик гьа манидин нотаяр гъизва.
КъекъечI, цифер, зи виликай,
Заз кьакьан дагълар акурай!
Хабар яхъ тIун зи рикIикай,
Заз ракъин нурар акурай!
Куьз я кьван куьн, марф такъвадай,
ГьакI ракъинин ишигъ кьадай.
Заз зи кIани ярди хъвадай
Къайи булахар акурай!
АлакьдайтIа залай уф гуз,
Акъуддай куьн лап за цавуз.
Заз безетмиш хьанвай чIавуз
Гуьзел яйлахар акурай!
Икьван гьуьрметсуз жемир куьн,
Белки, дуьшуьш хъжен мад чун.
Цифер, за квез ачух лугьун,
Заз зи кIани яр акурай!
Мани нотайралди кхьейди Мурад Саидов я.
Мурад Саидов