Чи хизанар

Ахлакь, низам авай гьар са хизан обществодин бине я. Рос­сия­дин Президент Владимир Путина гьахълудаказ къейд авунай: «Кьилди къачур са хизандин бахтуникай санлай уьл­кведин бахт арадал къвезва». Гьуьрмет-хатур авай, хуьр-кIвал, жемият патал менфятлу­ крар, кIвалахар ийизвай хизанар хьиз, ватанперес хизанарни обществодиз чарасуз герек я. Чи къенин суьгьбет ЦIийи Ис­пик­рин хуьряй тир гьам гьуьр­метлу, гьамни ватанперес Ислеман ва Галина Ризаеврин хизандикай я.

«Ватанпересвал гафуналди ваъ, кардалди субутна кIанда», — ла­гьанай В. Г. Белинскийди. Ватанпересвал Ризаеврин тухумдин бинеда ава, и кар абуру гьакъикъи краралди субутни ийизва. ИкI, Ислеман Ризаеван буба Мевлидина, 1942-йисан 20-январдилай эгечIн­а, эхирдал кьван Ватандин ЧIехи дяведа иштиракна.

Ислеман Мевлидинович Афгъанистанда кьиле фейи дяведин иштиракчи, «Дагъустандин Игит» тIварцIин сагьиб, райондин дяведин, зегьметдин  ветеранрин Советдин председатель, гада Марсель Ризаев СВО-дин иштиракчи, старший лейтенант, медалрин сагьиб я.

Ислеман Ризаев 1962-йисан 9-майдиз Салиянрин хуьре диде­диз хьана. 1979-йисуз Испик­рин юкьван школа акьалтIарай ада «Агасиевский» совхозда слесар­ви­­ле кIвалахна. 1980-йисан 16-июндиз Советрин Армиядин жер­гейриз эвер гана. Сифтедай Самарканд шегьерда къуллугъна­. 1980-1982-йисара И. Ризаева Афгъанистандин Бадахшан провинциядин Файзобад шегьерда бине­ламиш хьанвай 89933-частуна аваз ва пияда кьушунрин отделенидин командир яз дяведин гьерекатра иштиракна. Хиве авай къуллугъдин везифаяр­ намуслудаказ кьилиз акъудунай И. Ризаеваз СССР-дин Верховный Советдин Президиумдин гьуьрметдин грамота, «Воину-интернационалисту от благодарного афганского народа», «Участник войны в Афганистане» медалар гана. Ислеман Мевлидиновичахъ Афгъанистандай Совет­рин кьушунар ахкъудунин 20 ва 25 йисан юбилейрин, «СССР-дин Яракьлу Къуватрин 70 йис» медаларни ава.

Армиядин жергейра къуллугъ­на хтай И. Ризаева «Агасиевский»­ совхозда диспетчервиле кIвалах­на. 1985-1988-йисара ада Да­гъус­тандин культпросвет учили­щеда кIелна. Хъсан далдамчи ва манидар тир Ислеман Мевлидиновича гуьгъуьнлай ЦIийи Испикрин жемиятдин кIвале художест­венный руководителвиле ва директорвиле, райондин культура­дин маканда методиствиле кIва­лахна.

1994-йисан 1-июндиз И. Риза­ев СтIал Сулейманан райондин Афгъанистандин дяведин ветеранрин союздин председателвиле хкяна. Эхиримжи йисара ам райондин дяведин, зегьметдин ва Яракьлу Къуватрин ветеранрин Советдин председатель я.

Ислеман Мевлидиновича районда ва адалай къеце жемиятдин, ватанпересвилин ва насигьатчивилин еке кIвалах тухузва. 2010-йисалай ам «Единая Россия» партиядин член я. Адакай Дагъустандин халкьарин 3-съезддин, «Дагестану — мир и согласие» конференциядин, стратегиядин форумдин («Роль гражданского общест­ва и научно-экспертного сообщества в реализации приоритетных проек­тов развития Республики Да­гестан»)­ делегат хьана.

Чна винидихъ тIварар кьур шабагьрилай алава яз И. Ризаев­ «Дагъустан Республикадин куль­турадин лайихлу работник», «Да­гъустан Республикадин лайихлу­ насигьатчи» тIварарин, «Долг и Честь» рикIел аламукьдай ордендин, «Генерал-полковник М.Т. Танкаеван», «За содействие в СВО» медалрин ва гзаф кьадар грамотайрин сагьибни я.

1983-йисан 17-июндиз Ислеман Мевлидиновича ва Герейханован хуьряй тир Галина Алиевнади хизан кутуна. Мегьрибан дишегьлиди ЦIийи Испикрин хуьруьн медениятдин кIвале кружокрин кIвалахдин регьбервал ийиз 25 йисалай виниз я. Ада районда кьиле тухузвай мярекатрани иштиракзава. Медениятдин маканда кьуд кружок кардик ква, аквадай агитациядин такьатриз еке чка ганва. «Чи хуьруьнвияр — дяведин махсус серенжемдин иштиракчияр» стенд фикир желбдайди хьанва.

— Чи хуьряй СВО-да са шумуд касди иштиракзава, абурун арада зи хва Марселни ава, — стендда авай аскеррин шикилар къалуриз, абурукай суьгьбетзава Галина Алиевнади. — Махсус серенжемдай отпускдиз хтай аскеррихъ галаз чна гуьруьшар тешкилзава. Аферин чпин ватанпересвилин буржи кьилиз акъудзавай гьар са аскердиз. Абурал чна гьахълудаказ дамахни ийизва.

1984-йисуз дидедиз хьайи Марсель чаз хъсандиз таниш я. Шаир, Россиядин журналистрин Союздин член тир ада са шумуд йисуз ЦIийи Испикрин юкьван школада муаллимвиле, кIелунин рекьяй школадин директордин­ ­заместителвиле кIвалахна. Хуь­руьн­ мухбир яз, И. Ризаева «Лезги газет», «Куьредин хабарар» га­зет­рихъ галаз сих алакъа хвена.  «Эксклюзив» телевиденидин каналдай передачаяр кьиле тух­вана.

2022-йисан 14-октябрдиз ватанперес хва Марсель Ислеманович гуьгьуьллудаказ СВО-дин зонадиз фена. Алай вахтунда ада, старший лейтенантдин чинда аваз ва гьужумдин ротадин командирдин заместитель яз, Харьковдин областда женгинин везифаяр кьилиз акъудзава.

Ам дяведин махсус серенжемдин иштиракчидин, «За достижения в военно-политической работе», Жукован медалрин сагьиб я.

Ислеман ва Галина Ризаеврихъ кьве рушни ава. 1987-йисуз дидедиз хьайи Жульеттади Барият Мурадовадин тIварунихъ ­галай культурадин ва искусстводин колледж акьалтIарна, са шумуд йисуз­ Испикрин школада музыкадин рекьяй тарсар гана. Алай вахтунда ам вичин хизандихъ галаз Дербент шегьерда яшамиш жезва.

1998-йисуз дидедиз хьайи кьвед лагьай руш Жемиляди ДГУ-дин филологиядин факультет  акьал­тIарна. Ада Вини СтIалрин юкь­ван школада муаллимвиле  кIва­­­­­лахзава.

Ислеман Мевлидиновичаз ва Галина Алиевнадиз ферли 4 хтулди рикIин динжвални шадвал гузва. Хтул Фаинади Дербентдин пед­колледжда 2-курсуна, 2 хтулди мектебра кIелзава, са хтул аялрин бахчада ава.

— Ватанпересвал неинки чи, дагъустанви гьар са хизандиз хас я, — лугьузва Ислеман Мевлидиновича. — И ери чи жегьилри махсус серенжемда тестикьарзава. Гьар са диде-бубадин хьиз, чи мурадни СВО чи гъалибвилелди фад куьтягь хьун ва адан вири иштиракчияр сагъ-саламатдиз чпин кIва­лериз хтун я. И кар чна Сад тир Халикьдивайни тIалабзава.

Хазран  Кьасумов,

РФ-дин журналистрин союздин член