Алкьвадрин хуьре - хъсан кIвалахар
Кьасумхуьрелай винелди республикадин метлеб авай, къир цанвай шегьре рекьяй 5-6 километр фейила, Алкьвадрин хуьр гьалтзава. Емишрин багъларин юкьва авай, вичин тарихдин дувулар деринриз фенвай, кьве мертебадин яшайишдин кIвалер ва общественный дараматар хкаж хьанвай хуьр акурла гуьгьуьл шад жезва. ТIебиатдин гуьзел чкадал бинелу хьанва хуьр: са патахъай дагъ гала, са патахъай Чирагъ вацI авахьзава.
Хуьруьн девлет, гьелбетда, анай акъатай машгьур ксар, чи йикъара яшамиш жезвай мугьманперес, зегьметдал рикI алай исанар я. Алкьвадрилай акъатай, чпи неинки Лезгистан ва чи республика, гьакIни уьлкве яргъарани машгьурзавай инсанрин тIварар кьаз хьайитIа, сиягь яргъиди жеда. Тек са Гьуьсейноврин сихилдай цIудалай виниз алимарни шаирар, зурба дережайрин руководителар акъатнава.
- Алкьвадрин хуьруьн жемятдихъ вири девирра садвал хьайиди я, ам гилани ава, - лугьузва Алкьвадрин хуьруьн администрациядин кьил Алим Гьуьсейнова. - Гьа и садвили хуьре яшайишдин месэлаяр гьялунин, вилик акъвазнавай гьар са кIвалах кьилиз акъудунин карда куьмек гузва. Хуьруьнвийрин дуланажагъни пис туш, агьалияр газдалди, эквералди, хъвадай ва дигидай целди таъмин я, рехъ-хвални къайдадик ква.
2009-йисуз лезги халкьдин кьегьал ва мерд хва Имам Музамудинович Яралиеван такьатралди хуьруьн юкьвал яру керпичрикай эцигай Гьасан эфендидин музейди и хуьрел иллаки абур гъизва. Анин экспонатрин кьадарни йисалай-суз артух жезва. 2013-йисуз и музейди Россиядин музейрин арада 1-чка кьуна. Им еке агалкьун я.
Музейдин директор Гьуьсейн Имамович Гьуьсейнова чаз лагьайвал, икьван чIавалди музейдиз чи республикадай, Россиядин маса субъектрай ва къецепатан уьлквейрай 13000-далай виниз инсанар атана.
Музейда илимдин кIвалахни тухузва. И жигьетдай музейдин къуллугъчийри Россиядин гзаф музейрихъ, илимдин институтрихъ ва тIвар-ван авай алимрихъ, тарихчийрихъ галазни сих алакъа хуьзва.
- Алай вахтунда музейда ремонтрин кIвалахар кьиле тухузва, - лугьузва Гьуьсейн Гьуьсейнова. - Имни вахтунин истемишун я, гьикI лагьайтIа, зурба алим Гьасан эфендидин музей Алкьвадрин ва санлай райондин яржарикай сад я. Ремонтрин кIвалахарни Имам Музамудинович Яралиеван къайгъударвал себеб яз кьиле тухузва. Ихьтин къайгъударвиляй адаз жемятди чухсагъул лугьузва.
Эхиримжи вахтара хуьре яшайишдин рекьяй кьилиз акъуднавай кIвалахар тIимил туш. ИкI, мукьвара хуьруьн юкьвал цIийи трансформатор эцигна. Гила хуьруьнвийрин кIвалера эквер хкахьзамач.
Рехъ-хвал тухунин, булах-чешме къайдадиз хкунин ва ихьтин маса кIвалахра хуьруьн жемят сад жезва, хуьруьн поселенидин ва райондин администрациядин бюджетрин пулунин такьатрин куьмекни галаз, хуьре гзаф кIвалахар абуру саналди кьилиз акъудзава. ИкI, хуьруьн кIанихъай авахьзавай вацIал алай муьгъ куьгьне хьана, чкIидай гьалда аваз, гзаф йисар тир. И чIуру гьал фикирда кьуналди, хуьруьн администрацияди жемятдихъ галаз гаф-чIал сад авуна, меслят хьуналди, вацIал яргъивал 12, гьяркьуьвал 5 метр алаз цIийи муьгъ эцигна.
- И муькъуьхъ яшайишдин жигьетдай жемят патал еке метлеб ава, - лугьузва хуьруьн поселенидин администрациядин кьил А.Гьуьсейнова. - ГьикI лагьайтIа, и муькъвелай инсанар куьгьне хуьруьз, къуза пата авай хуьруьн сурариз, векьин участокриз, тамун гапIалриз физ-хквезва, чпин мал-лапаг чIуруз акъудзава. Гьавиляй за муьгъ эцигуник пай кутур вири юлдашриз рикIин сидкьидай чухсагъул лугьузва.
Хазран Кьасумов