1-июндиз Ахцегь райондин энергетикадин хиле дегишвал твадай важиблу вакъиа хьана. Ина республика патал вичиз тешпигьди авачир проект тир, кьакьан дагъларин шартIара сифте сеферда яз уьмуьрдиз кечирмишнавай ракъинин «Ахцагь» электростанция шад гьалара ачухна. Станция гьасилнавай энергия кIватIдай тадаракралди таъминарнава. Ида гьатта дагъдин фад дегиш жедай гьавадин шартIарани электроэнергия дурумлудаказ агакьарун таъминарзава.
Электростанция ачухунин шад мярекатда Ахцегь райондин кьил Абдул-Керим Палчаева, РД-дин энергетикадин ва тарифрин министрдин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Марат Шихалиева ва «СамурЭнерджи» компаниядин директор Артур Алибегова иштиракна.
Икьван важиблу проект кьилиз акъудун патал Ахцегь район хкягъунай, гьакIни муниципалитет яшайишдинни экономикадин рекьяй виликди тухунин кардик пай кутунай Абдул-Керим Палчаева республикадин энергетикадин ва тарифрин министерстводин ва «СамурЭнерджи» компаниядин регьберриз баркалла лагьана. Электростанцияди кIвалахиз башламишун лишанламишзавай яру лент абуру пудани санал атIана.
Артур Алибегова станциядихъ техникадин рекьяй авай мумкинвилерикай суьгьбетна, гьакIни ада ам авайдалай гегьеншарунин планар тестикьарна. Идалай гуьгъуьниз компаниядин кьили станция эцигунин фикир кьилиз акъудуник пай кутур ксариз – жавабдар пешекаррилай башламишна, рабочийрал агакьдалди — гьуьрметдин лишанар гана.
«Ахцагь» — им неинки михьи энергия, гьакIни кIвалахдин алава чкаяр, бюджетдиз датIана налогрин такьатар атун ва, кьилинди, райондин агьалийрин кIвалера экв ва чимивал я.
РикIел хкин, объект Ахцегьрин хуьруьн патав, кьиблепатан этегдал, 1000 метрдилай вине авай чкадал хкажнава. Станциядин гужлувал 1 МВт-диз барабар я. Гележегда ам 2,5 МВт-див агакьдайвал гегьеншардай мумкинвал ава.
«СамурЭнерджи» компаниядиз Дагъустандин дагълух районра ихьтин са жерге станцияр арадал гъидай фикир ава. Сифте проектар кьилиз акъудун патал Ахцегь район хкягъунин себеб ам я хьи, ина тIебиатдин шартIар кутугайбур я, гьакIни районда электроэнергия гьасилдай объектрин кьитвал ава. Винидихъ къейд авурвал, «Ахцагь» электростанцияди къайдада кIвалахзава: юкъуз ракъинилай гьасилзавай энергия кIватIзава, нянихъ, яни энергетикадин сетдал гуж акьалтзавай вахтунда, ам пайзава.
«ЭкоЭнерджи» компанийрин дестеди Докъузпара райондин мулкунал эцигнавай 1 МВт-дин гужлувал авай Самурдин гъвечIи ГЭС-14 ишлемишиз вахканва, хабар гузва «Дагмелиоводхоздин» пресс-къуллугъди. «Управление «Дагмелиоводхоз» ФГБУ-дин директор Мегьамед Юсупова Самурдин гъвечIи гидроэлектростанция-14 объект шад гьалара ачухунин мярекатда иштиракна.
0,99 МВт-дин гужлувал авай цIийи ГЭС, Самурдин энергетикадин кластер арадал гъунин проектдин сергьятра аваз, «СамурЭнерджи» АО-ди эцигнава. Проектдин кьетIенвал ам я хьи, ина Усугъчай вацIай дигидай яд къачузвай къаналдин цин дережайрикай менфят хкудзава. Объект эцигунин кIвалахар «СамурЭнерджи» АО-дин ва «Управление «Дагмелиоводхоз» ФГБУ-дин арада санал кIвалахунин жигьетдай кутIуннавай икьрардин сергьятра аваз кьиле тухвана.
РикIел хкин, 2025-йисан сентябрдиз Кьавалар хуьруьн мулкунал гележегдин станциядин дибдиз бетондин сад лагьай куб цанай. А чIавуз Самурдин МГЭС-14 эцигунин кIвалахрив эгечIун лишанламишзавай мярекатда республикадин энергетикадин хилен, гьукумдин органрин ва Дагмелиоводхоздин векилри иштиракнай. Къенин юкъуз объект эцигунин кIвалахар тамамдаказ акьалтIарнава, ам Россиядин Сад тир энергетикадин къурулушдик кутунва.
Мегьамед Юсупова мярекатдал республикадин экономикадин гьар жуьре хилери санал кIвалахуни агьалийрин яшайиш хъсанарунал гъизвайди къейдна.
«Самурдин МГЭС-14 ишлемишиз башламишун – им энергетикри ва мелиораторри агалкьунралди санал кIвалахунин нетижа я. Чаз аквазва хьи, дигидай цин къурулушар неинки хуьруьн майишат целди таъминарун, гьакIни экологиядин рекьяй михьи энергия гьасилун патални ишлемишиз жезва. Инанмиш я хьи, ихьтин проектар уьмуьрдиз кечирмишуни Дагъустандин дагълух мулкар вилик тухуниз, агьалийрин дуланажагъ хъсанаруниз куьмекда», — лагьана ада.
Идалайни гъейри, «СамурЭнерджи» АО-ди Рутул районда 5,05 Мт-дин гужлувал авай «Лекь» ГЭС эцигунин кIвалахар башламишнава. Къейд ийин хьи, гуьнгуьна хутаз жедай энергиядин гужлувал ишлемишдай икьраррал (ДПМ ВИЭ) бинеламиш яз, Дагъустандин мулкунал им уьмуьрдиз кечирмишзавай сад лагьай проект я. Ам 2027-йисуз ишлемишиз вахкудайвал я.
Хабар гузвайвал, энергетикрин фадлай авай адетдал амал авуналди, гележегдин станциядин дибда сят туна — ада акъвазунар авачиз ва дурумлудаказ кIвалахун лишанламишзава.
И проектри Дагъустандин мулкунал михьи энергия гьасилунин карда важиблу кам къачунвайдакай лугьузва. Абуру республика энергетикадин жигьетдай хатасуз авуниз, дагълух мулкар виликди тухунин рекье виле акьадай хьтин кам къачуниз куьмекда.
Жасмина Саидова
