«Мухтасару Сахих-аль-Буха́рий» ктабдай Пайгъамбардин  гьадисар

(Эвел — «Лезги газетдин» 2025-йисан­ 35, 37-40-нумрайра, 2026-йисан 18-нум­­рада)

9кьил: Имандин лишан я — «анса́рар» кIан хьун

  1. 17. Асгьабди (Абу Гьурайради) (Аллагь рази хьурай вичелай) хабар гузва, Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана): «Имандин лишан я «анса́рар», яни Мединадин асгьабар кIан хьун. Мунафикьвилин лишан я «анса́рар» такIан хьун». (Бухарий: 17)
  2. Уба́дагь ибн ас-Са́мит асгьабди (Аллагь рази хьурай вичелай) хабар гузва: Аллагьдин расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз)­, адан патав са десте вичин асгьабар гвайла, лагьана (мана): «Кьин це куьне заз и крарал: куьне Аллагьдиз са шейни шерик яз гъидач, чуьнуьхдач, (угъривал)­ ийи­дач, «зинавал»1ийидач, куьне­ куь аялар ягъиз рекьидач, буьгьтенар­ вегьедач, куь гъилералди ва кIваче­рал­ди къундармишиз (яни и крар ийи­дайла­, инсандин бедендин паярикай менфят къачуникай ихти­лат физва. Инал гъилер ва кIвачер къалурнава, вучиз лагьайтIа, чIехи пай крар абуралди ийизва). ИтIаатсузвал (асивал)­ ийи­дач дуьз крарин гьакъиндай.­ Ни квекай кьин тамамдиз кьилиз акъу­дай­тIа, адан суваб­ (эвез) Аллагьдал ала, ни а къада­гъайрикай са кар авуртIа (ва гьавиляй) адаз и дуьньяда жаза хгай­тIа, ам адаз «каффа́ра» (гунагь алудун­ патал гузвай гьакъи) я, ни а крарикай­ са шей авуртIа, ахпа ам Аллагьди чуь­нуьхайтIа IевайтIа), адан кар Аллагьдал жеда. Эгер Адаз кIан хьайитIа, Ада адалай гъил къачуда ва эгер Адаз кIан хьайитIа, Ада адаз жаза гуда». Дугъриданни, чна адаз а крарин патахъай кьин гана. (Бухарий: 18)

10-кьил: Ислам диндикай я:

фитнейрикай (шулугърикай) катун

  1. Абу Саи́д аль-Худрий асгьабди (Аллагь рази хьурай вичелай) хабар гузва, Аллагьдин расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана): «Мукьвал хьанва а вахт (виче) мусурмандин виридалайни хъсан мал лапагар яз гьисабдай, абурун гуьгъуьнаваз ам дагъларин кукIвара ва (марфадин) стIал квай чкайра фидай — адалди вичин Дин гваз фитнейрикай (шулугърикай) катиз!» (Бухарий: 19).

12кьил: Иман-эгьлийрин артухвал (масадалай винизвал) амалрин

гьакъиндай

  1. 22. Абу Саи́д аль-Худрий асгьабди (Аллагь рази хьурай вичелай) хабар гузва, Аллагьдин расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана): «Зун ксанвай чIавуз заз (ахварай) акуна: инсанар заз къалуриз, абурал абаяр (халатар) алаз, абурукай садбур хурудив агакьзавай ва муькуьбур маса жуьре (адалай куьруь ва я яргъи) тир ва къалурна заз Умар ибн аль-ХатIтIа́б ва адал чилелай галчIурзавай аба алай». Абуру лагьана: «Вуч тедбир (баян) гана вуна а ахвариз, я Аллагьдин расул (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз)?» Ада лагьана: «Дин!» (Бухарий: 23)

13кьил: Гьаялувал имандикай я

  1. 23. Ибн Умар асгьабди (Аллагь рази­ хьурай вичелай) хабар гузва, Аллагьдин расул (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) «анса́ррикай» (Мединадин асгьабрикай) са итимдин патавай фена, атIада вичин стхадиз гьаялувилин­ (ягь-намусдин) гьакъиндай насигьат (вяз) ийизвайла. И арада Аллагьдин расулди­ (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана): «Тур (вуна)­ ам, гьакъикъатда гьаялувал (ягь-на­мус) имандикай (са пай) я». (Бухарий: 24)

(КьатI ама)

__________________

1 «Зина» – прелюбодеяние.

Таржумачи – диндин алим Ямин Мегьамедов