КIеле къадим хуьр я. Идан гьакъиндай адан къерехра амай, гьеле Ислам дин кьабул тавунвай девирдин сурар амукьнаваз хьуни шагьидвалзава. И хуьруькай сифтегьан малуматар алимри Кьурагьрин куьгьне мискIиндин цлал алай къванцел кхьенвай текстинай, анал къалурнавай Кьурагь жемиятдин (общество) картадай чирна. И къван 1356-йисаз талукьди яз гьисабзава.
«КIеле» «къеле» (крепость) лагьай чIал я. Ам Кьасумхуьруьвай 25 километрдин яргъа, Кьурагь райондин часпардин мукьув гва.
КIеле хуьр экIя хьанвай чкаяр гьар жуьредин кьакьан тарар авай тамаралди, вагьши гьайванралди, майвайралди ва емишралди девлетлу я. Булахринни кIамарин булвили и баркаван чилериз кьетIен гуьрчегвал гузва. Амма килигуниз лайихлу тир тIебиатдин кьилин «савкьатар» 2 чарчар яз гьисабзава, абурукай садан яд 40 метрдин кьакьандай гадар жезва.
Пешекарри къейдзавайвал, и мулкариз вири девирра кьетIен дикъет гузвай. 1886-йисуз Россиядин пачагьдин буйругъдалди, КIеле жемиятдиз ва къуншидаллай маса хуьрериз талукь тамар Россиядин государстводин эменнидин министерстводин хсусиятдив вахкана. Адалай кьулухъ тамарал казакри къаравулвална.
Хуьруьн патав «Урусрал» (яни урусар хьайи) тIвар акьалтнавай тамун ачух майданни гва. КIеле хуьруьк фад вахтарилай Шикский дача ва я ЧатI-Легъв тIвар алай, инсанар яшамиш жезвай чка акатзава. Ана виликдай гатун вахтунда гьа кIелевияр яшамиш хьайиди яз гьисабзавай.
КIеле хуьре тамам 60-йисарал кьван тахта-шалман чIугвадай завод кардик квай. ЧатI-Легъвни кваз КIеле хуьре 80-дав агакьна кIвалер ва асул 6 тухум авай: Купулар, Гьасанар, Штулар, Арабар, СикIер, Яхулар ва гьакIни абурук акат хъувур гъвечIи сихилар. Хуьре гьар са тухумдихъ вичин регъв авай.
Кьилди КIеле хуьре, 1886-йисан переписдин делилралди, 59 майишат авай, ана агьалийрин кьадар 410 кас тир (209 итим ва 201 дишегьли).
Мурад Мегьамедкеримован
«СтIал Сулейманан район: тарихдин гелерай» ктабдай.
