Гужлувал артухарда

«СамурЭнерджи» тешкилат Къурушрин ГЭС-дин бинедал жуьреба-жуьре чешмейрай энергия кIватIдай гьамбарха­надин гъвечIи гидроэлектростанция (ГН мГЭС - гибридно накопительная малая гидроэлектростанция) арадал гъунив эгечI­зава. Идакай «ЭКОЭНЕРДЖИ» тешкилатдин телеграм-каналди раижзава.

Чешмеди къейдзавайвал, станция 1951-йисуз кьакьан дагъдин хуьрер электроэнергиядалди таъминарун патал эцигнай. Адан гужлувал 480 кВт-дикай ибарат я. Яд чешмейрай къвезва. 2024-2025-йисара ГЭС-дин тадаракар капитальнидаказ ремонт авуна, вири агрегатар респуб­ликадин энергосистемадин составдик кваз кардик ахкатна.

Гила вилик квай кам цIийи къайдада туьхкIуьрун я. ГЭС-дал алава 500 кВт-дин гужлувал авай, энергия кIватIдай система (СНЭ, система накопления энергии) арадал гъида, инверторар (ток ишлемишун патал виже къведайвал ийидай махсус тадаракар) ва 20 кВт-дин ракъинин станция эцигда. ГЭС-дин лап виниз тир гужлувал кьве сеферда артух жеда, ам 1 МВт-див агакьда.

«СамурЭнерджи» тешкилатдин генеральный директор Артур Алибегова раижзавайвал, Къурушрин ГЭС техникадин цIийи месэлаяр гьялдай тежрибадин майдан хьанва. Гьеле пуд йис идалай вилик станция агалунин жигьетдай веревирдер ийизвайди тир. Гила, алай девирдин технологияр себеб яз, адакай жуьреба-жуьре чешмейрай игьтият патал энергия кIватIдай чка галай гидроэлектростанция­ жезва. Умуд кутазвайвал, и тежрибади гъве­чIи гидроэнергетикадив эгечIунин къайда дегишарда ва гъвечIи ГЭС-ар, цин гьамбарханаяр ва мулкар ци къачунар (затопления) галачиз, агьалийрин игьтияжар фикирда кьуна кIвалахдайбуруз элкъуьрдай мумкинвал гуда.

Хабар гузвайвал, тIебиидаказ яд атуналди кIвалахзавай гъвечIи ГЭС-рихъ, адет яз, идара ийиз жедай гьамбарханаяр (регулирующие ёмкости) галайди туш (яни, агьалийрин игьтияжрилай аслу яз, герек вахтунда герек кьадар электроэнергия ачухдай махсус чкаяр). Абурун гужлувал станциядал физвай целай аслу жезва. Виликдай тамамдиз идара ийиз жедай яд кьадай чка (емкость) анжах бандунин ва гьамбархандин куьмекдалди арадал гъиз жезвай. Гила и месэла энергия кIватIдай чкайривай (накопители) ва инверторривай гьялиз жезва.

КIвалахар давам жезва

Махачкъалада канализациядин 14 ки­лометрдилай гзаф цIийи сетар туькIуьр­­нава. Идакай Дагъустандин ЦУР-дин те­лег­рам-каналди раижзава.

Кьилди къачуртIа, чешмеди къейдзавайвал, Дагъустанда Махачкъаладинни Кас­­пийскдин агломерациядин яд санай масаниз акъуддай (водоотведение) къурулуш цIийи къайдада туьхкIуьрун давам жезва. Программадик ирид объект акатзава.

Гьелелиг вуч авунва?

– Махачкъалада канализациядин 14,1 километр сетар туькIуьрнава.

– И шегьердин 6-нумрадин канализациядин насосрин станциядилай Кас­пийскдин канализациядин ятар михьидай тадаракрал кьван физвай  17,8 километрдин цин турбадин умуми гьисабдикай 8,9 километр туькIуьрнава.

– Насосрин вад станциядин гьакъиндай къарар кьабулзава.

– Канализациядин ятар (Каспий гьуьлуьн) цин деринриз акъудун патал экспертизадин къарар къачунва, эцигунрин виликамаз гьазурвал акунин кIвалах башламишнава.

Чпин гужлувал суткада 150 агъзур кубометрдикай ибарат тир канализациядин ятар михьдай тадаракар эцигун кьилдин пландик кутунва. И кардал пулдин такьатар желб авунин месэла гьялзава.

Къиметар раижзава

Дагъустандин шегьеррин округрин арада 2026-йисан 1-октябрдилай целди­ таъминарунай виридалайни еке къимет Каспийск шегьерда хьанва – са кубометр­дай 42,6 манат. Идакай «Дагъустан» РИА-дин сайтда хабар гузва.

Къейдзавайвал, целди таъминарунин ва яд санай масаниз акъудунин рекьяй сад тир оператордин делилралди, и жигьетдай 2-чкадал Избербаш ала (цин са кубометрдай - 36,1 манат). Пуд лагьай цIарцIе Хасавюрт ава – 32,96 манат.

Гьа са вахтунда 1-октябрдилай чимивилелди таъминарунай виридалайни еке къимет Къизилюртда эцигнава – са Гкал-дай (гигакалория) 3667,91 манат. Буйнакскда – са Гкал-дай 3618 манат, Дагъустандин Огнида – 3587 манат.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов