Мукьвара Ахцегьа тарихдин метлеб авай лишанлу вакъиа кьиле фена: Калун участокдин цIийи магьледа Гьажи Давудан тIварцIихъ галай ял ядай багъ ва ана лезги халкьдин кьегьал хциз хкажнавай гуьмбет шадвилин гьалара ачухна. Халис сувариз элкъвей мярекатда райондин администрациядин, идарайринни карханайрин коллективри, жемиятдин тешкилатринни СМИ-рин векилри, мугьманри ва масабуру иштиракна.
Федеральный «Комфортная городская среда» программадин куьмекдалди туькIуьрнавай багъдин заказчик Ахцегь райондин УСЕЗ (управление строительства и единого заказчика) ва пудратчи кархана Дербент шегьердин «ГРЭН» ООО я. Объектдин умуми къимет 10 327 190 манатдиз барабар я. Адакай 6 000 000 манат – федеральный, 50 000 манат – республикадин ва 4 277 190 манат чкадин бюджетдин гьисабдай серфна. Вижевайдаказ жугъунра туна, цуьквер ва гьамиша къацу тарар цана безетмишнавай 1500 кв. метрдин майдандин багъда инсанри кIвалахдилай кьулухъ ял ягъун ва рикI аладарун, аялар машгъуларун патал герек вири шартIар тешкилнава. ЧIехибуруз, къулайдиз ацукьна, суьгьбетардай чкаяр, аялар патал къугъвадай ва спортдал машгъул жедай майданар, куьсруьяр, йифен эквер, зирзибил вегьедай чкаяр, хъсан булах, къван тунвай жигъирар… Багъдин юкьвал Гьажи Давудан гьайбатлу гуьмбет-бюст хкажнава. Адан автор баркаллу ахцегьви скульптор, РФ-дин лайихлу художник, академик Шариф Шагьмарданов я. ЦIийи багъда неинки ял ягъиз, гьакI хуьруьн ва хизанрин суварарни кьиле тухуз жеда.
Шадвилин межлис, тебрикдин сифте гаф рахуналди, Ахцегь райондин кьил Абдул-Керим Палчаева ачухна
– Гьуьрметлу районэгьлияр, мугьманар! Къе лезгийрин зурба регьбер, шейх, кьегьал хва Гьажи Давудаз вичин бубайрин хайи ватанда тарифлу багъ ва гуьмбет ачухуналди, чна халкьдин вилик мад сеферда адан кьетIен лайихлувилер къейдзава. Къецепатан душманри гьужумар ийиз хьайи лап четин девирда халкь сад ийиз, аслу тушир лезги гьукумат арадал гъиз алакьай ва яргъал вахтунда адан кьиле акъвазай регьбердиз икьван чIавалди санани са гуьмбетни авачир. И нукьсан туькIуьр хъувун патал сифте чна Ахцегьа адан тIварцIихъ куьче яна, гила ял ядай багъ туькIуьрна ва гуьмбет хкажна. Гьакъикъатда им чаз чи кьегьал рухваяр, дувулар чирзавай, абурал дамахдай мумкинвал гузвай халкьдин сувар я.
Заз жуван ва вири районэгьлийрин патай ихьтин иер багъ туькIуьриз куьмекай республикадин кьилевайбуруз, эцигунрин министерстводиз ва чпин пай кутур вирибуруз сагърай лугьуз кIанзава. Чи баркаллу ватанэгьли, скульптор, академик Шариф Шагьмарданован тIварцIихъни хуш гафар лугьун кутугнава. Эхиримжи 50 йисан девирда Ахцегьа гуьмбетар эхцигнавачир (эхиримжи сеферда Аскар Сарыджади Валентин Эмироваз эцигнай). Гила 2-3 йисан къене чна Шариф Шагьмардановичахъ галаз, СтIал Сулейманалай башламишна (Ахцегьрин 1-нумрадин школада), чи халкьдин баркаллу рухвайриз дуьз 12 гуьмбет хкажнава. Гьабурун чешнейралди чна акьалтзавай жегьил несилар ватанпересвилин руьгьдаллаз чIехи ийида. Жуван тарих, дувулар, бубайрин пак адетар течир халкьдихъ хушбахт гележегни жедач, – лагьана райондин кьили.
Микрофондихъ Шариф Шагьмарданов атана.
– Гьуьрметлу юлдашар, къе чи тарихда кьетIен югъ я: лезги халкьдин зурба, лайихлу хциз, диндин ва руьгьдин регьбер хьайи чIехи ватанпересдиз сифте яз бюст ачухзава. Им фадлай авуна кIанзавай кар тир. Кардив эгечIдалди вилик за и чIехи касдин уьмуьрдиз, къаматдиз талукь вири материалар чирна (ктабар кIелна, фильмайриз килигна) ва 3 сеферда бюст туькIуьрна. Бегенмиш жезвачир, гьикI хьи, халкьдин къагьримандин къаматда неинки винел патан акунар, гьакI адан кьегьалвилин къилихар – жуьрэтлувал, халкьдиз вафалувал… къалурунни важиблу я. Анжах кьуд лагьай сеферда, квез аквада хьи, заз кIандайвал хьана…
Мярекатдал тебрикдин гафар гзафбуру лагьана. Ахпа ял ядай багъдин юкьвал Гьажи Давудан гуьмбет ачухунин серенжемдив гатIунна. Лишанлу цIирх Ахцегь райондин кьил Абдул-Керим Палчаевани Шариф Шагьмарданова атIана, цуьквер эцигна. Шадвилин мярекат Ахцегьрин Алла Жалиловадин тIварунихъ галай искусствойрин школадин аялрин кьуьлералди, РД-дин культурадин лайихлу къуллугъчи Таира Муспагьовадини Эмирсултан Бигеева тамамарай манийралди, рикIел аламукьдай шикилар ягъуналди ва мугьманар къунагъламишуналди давам хьана.
Гьажи Давудан тIвар, баркаллу крар чи халкьдин жуьрэтлувилинни ватанпересвилин кьетIен лишан яз амукьда.
Дашдемир Шерифалиев
