Гьалар къулайбур жедайвал
23-январдиз Дагъустандин Кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавайди тир Владимир Васильеван регьбервилик кваз 2017-2022-йисара республикадин мулкунал “Шегьердин къулай гьалар яратмишун” кар алай проектдин эвелимжи серенжемар тамамарунал гуьзчивалдай ведомствойрин уртах заседание хьана.
Владимир Васильева рикIел хкана хьи, уьлкведин Президентди кьил кутуналди, 2016-йисуз идара авунин проектрин системадалди Россия стратегиядин жигьетдай вилик финин важиблу месэлаяр уьмуьрдиз кечирмишун тешкилнай. Гьа чIавуз Президентдин патав Советни арадал гъанай ва уьлкве стратегиядин жигьетдай виликди фидай терефарни тестикьарнай.
“Нетижада стратегиядин жигьетдай виликди фидай 12 тереф тайинарнай, абурукай сад “ЖКХ ва шегьердин гьалар” я. Адан сергьятра аваз къенин юкъуз “Шегьерда гьалар къулайбур ийин” тIвар алай проект уьмуьрдиз кечирмишзава. Асул метлеб Дагъустандин шегьеррин ва вири Россиядин агьалийрин тIалабунар фикирда кьуналди, шегьердин гьаларин ери хъсанарун я”, - лагьана республикадин руководителди. Дагъустандин Кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавайда къейдна хьи, общественный гьалар вилик тухун патал вири терефар гьисаба кьун лазим я - куьчеяр экуь авун, тротуарар, аялар къугъвадай майданар, кIвачи-кIвачи къекъведай рекьер, паркарин гьал, рекьер ва общественный маса территорияр фикирда кьун важиблу я.
“...И проект чна Татарстандихъ галаз санал уьмуьрдиз кечирмишзава. Чи амадагрихъ галаз чи регион патал гьихьтин проектар, тежриба ишлемишиз жедатIа тайинарун планламишзава. Мукьвара Дагъустандин ЧС-дин министр Татарстандай хтана, ана ада “Хатасуз еримлу рекьер” проект уьмуьрдиз кечирмишдай тежриба чирна. Лагьана кIанда хьи, Татарстанда ихьтин къайда кардик кутунин нетижада муниципальный транспортда аварийрин ва хер-кьацI хьунин дуьшуьшар 60 процентдин тIимилариз алакьна”, - къейдна В.Васильева.
“Алатай йисан ноябрдиз республикади шегьерда къулай гьалар арадал гъун патал малумарнавай конкурсдиз 2017-йисуз Дагъустандин 3 шегьердин округда уьмуьрдиз кечирмишай вад проект вуганай. Умуд кутазва хьи, и материалриз Россиядин Минстрой килигайдалай гуьгъуьниз чавай алава грантар къачуз жеда.
И йисузни кIвалах давамарда. Общественностди и месэла веревирд авурдалай гуьгъуьниз 2018-2022-йисара “Дагъустан Республикада алай аямдин шегьрдин гьалар кардик кутун” государстводин программа гьялайдалай кьулухъ 2018-йисуз 33 муниципалитетди субсидияр къачуда. Абурун арада 10 шегьердин округ ва 23 муниципальный районда 25 хуьр ава. И программадин сергьятра аваз 2018-йисуз 93 гьаят ва общественный 49 мулк аваданламишда. И крар авун патал 700 миллиондилай гзаф пул харжда”, - къейдна республикадин Кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавайди тир Владимир Васильева.
“Шегьердин къулай гьалар арадал гъун” кар алай проект уьмуьрдиз кечирмишунин жигьетдай Дагъустандин шегьеррин округрин чкадин самоуправленийрин органрин 2017-йисан кIвалахдин гьакъиндай ва 2018-йисуз вилик акъвазнавай месэлайрикай вичин рахунра РД-дин Гьукуматдин Председателдин заместителдин везифаяр вахтуналди тамамарзавайди тир Гьасан Идрисова суьгьбетна. Ада малумарна хьи, Дагъустанда 2017-йисуз проектдин бюджетди 703,5 миллион манат тешкилна, гьа гьисабдай яз федеральный бюджетдай 68,3, республикадин бюджетдайни 35,2 миллион манат. Идрисован гафаралди, финансрин такьатар тамамдаказ ва вахтунда шегьеррин округрин администрацийрив агакьарна.
Гуьгъуьнлай проект уьмуьрдиз кечирмишзавай гьалдикай ва алай йисан планрикай республикадин муниципальный тешкилатрин кьилери лагьана. Месэладин нетижаяр кьуналди, Владимир Васильева къейдна хьи, шегьердин гьалар къулайбур хьунин проект кьилиз акъудун патал алатай йисуз хейлин кIвалах кьиле тухвана, амма еке фикир гана кIанзавай са жерге месэлаярни ама. - Идахъ галаз алакъалу яз сифте нубатда гражданрин фикирар гьисаба кьун лазим я, - лагьана республикадин Кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавайда.
Муниципалитетрин гьар са руководителдихъ вичин мумкинвилер ава, амма жуван къуватар районрин ва шегьеррин гьалар къулайбур хьун патал агьалияр желб авунихъ элкъуьрна кIанда. Гьар са касдивай вичин хуьр, яшамиш жезвай чка аваданламишун патал са гьихьтин ятIани пай кутаз жеда.
Совещанидин вахтунда Дагъустандин руководителдин везифаяр вахтуналди тамамарзавайда налогрин ва налогар тушир пуларин месэла нубатдин сеферда кудна. “Муниципальный тешкилатрин руководителри республикадивай чпиз алава яз пул гун тIалабзава, амма муниципалитетди вичин мажбурнамаяр тамамарун метлеблу я. Къенин юкъуз республикада 75 процент пул федеральный бюджетдай къвезва. И гьалар дегишарун лазим я. Чи планрик хъендик квай экономикадин дережа агъузарун ква, - къейдна В.Васильева.
"Лезги Газет"