Дустар хкягъиз жедач
Гьажибалади “Дагсоюздин” шофервиле кIвалахзавай. Ада датIана районрин хуьрериз мал, суьрсетар тухузвай. Дуьзен тирвиляй, Самур дередиз ам иллаки мукьвал-мукьвал акъатдай. Гьавиляй гьар 5-10 йикъалай ам вичин дуст Агъабаладиз мугьман жезвай. Фу тIуьна, кьве виш грамм эрекьни хъвана хъфидай.
Са шумуд йисар тир, гьа ихьтин атун-хъфин аваз. Гагь-гагь Агъабаладин паб Абидата вичин итимдиз лугьудай:
- Гьар сеферда атайла Гьажибалади тIалабда: “Чан свас, захъ сарар амач, вуна як регъвена, къавурмиша”. Базардикай яргъал, дагъдин кукIвал яшамиш жезвайбуруз а як гьинай къвезва? Бязи вахтара, жувахъ авачиз, чарадавай бурж кьуна, як гъуниз мажбур жезва. Аранда яшамиш жезвай вичихъ ични, кицикни, афни-помидорни булдиз аваз, садра кьванни а майвайрикай чаз гъун вучиз адан рикIел къвезвач?..
- Инсанар вири сад жедач. Белки, чинрихъ акъатдайди тайин чизвач жеди. Мумкин я, адан саймазвиляйни рикIел татун, - дустунин тереф хуьз алахъзава Агъабала.
- Вуна адаз цIийи, яргъи кIурт багъишна, дидедиз хамарикай дуьшлуьк цвана. За адаз кьве сеферда гъаларикай жилеткаяр храна. Гьар атайла, за адав ниси, суьзме, къафун вахкана... Вичи гьеле садрани зи аялрин гъиле са къенфет вуганач. Имни саймазвиляй адан рикIел къвезвачни?..
- Я кас, ви аялар къенфетдихъ муьгьтеж туш кьван. Адаз Аллагьди ахьтин фикирсуз, саймаз рикI ганва, де за вуч авурай?..
Са сеферда Агъабаладин кIвале тIуьна-хъвана кефи къумбар хьайи Гьажибалади вичин дустуниз теклифда:
- Зун мукьвал-мукьвал куь кIвализ къвезва. Садра кьванни куьнни чи кIвализ вучиз къвезвач? Ша, къе за куьн чи кIвализ тухуда.
Мугьманрихъ галаз хваш-беш авурдалай гуьгъуьниз абурун вилик суфра вегьена. Суфрадал атайди баят фу, 2-3 уькIуь къацу помидор ва са бадида авай къафун хьана. Къафундал аялрин тупIари гьар жуьредин нехишар акъуднавай. Бадидин къерехри, къафун кьурана, хъипи къазмах кьунвай. Чидач, шумуд югъ тиртIа, ам и суфрадал къвез-хъфиз. Помидоррайни, аялри кIасар яна, гирвеяр акъуднавай.
- Куьне нез башламиша, исятда чайни жеда, - лагьана кIвал идара ийизвай къариди, - айиб мийир, ялгъуз я, виринрив агакьзавач.
- Им зи диде Ажа я. Паб кIвалахдал ала, - танишарна абур Гьажибалади.
- Валлагь, балаяр, верчерик азар акатна, вири къирмиш хьана. ТахьайтIа са верч кьванни тукIвадай. Куьне бисмиллагь ая. Рекье гишин хьанва квез.
Гуьгьуьлдиз кIани затI вичи ргаз, чраз, нез вердиш хьанвай Абидатан иштягьди мегер ихьтин “гуьзел няметар” тухудайни?
- Сагърай, хала, кIанивал авач. Чна фу тIуьна кьве сятни хьанвач, - лагьана Абидата. Амма фикир масад тир: “Верчер къирмиш хьайидан гьаят верчеринни къазарин ферма хьиз аквазва”...
Вичин суфрадин усалвилихъай регъуь хьайи Гьажибалади Агьабаладиз са геренда куьчедиз экъечIун теклифна. Абур инсанар гзаф жедай туьквендин вилик фена, сад-кьведавай векьер аватIа хабар кьуна. Амма кар туькIвенач.
- Ша садра Баширавай хабар кьан, - лагьана, Гьажибала вилик акатна. Баширан кIвалив агакьайла, Башир айвандихъ экъечIнавай.
- Яда, вахъ маса гудай векьер авани? Зи дустуниз кIанзава, - лугьуда Гьажибалади.
- Бес ваз чизвачни, за гьар йисуз жува векьер маса къачузвайди? - хъуьрена Гьажибаладин шевривал чизвай Башир. - Ша, кIвализ хкаж хьухь, - са еке ашкъи квачиз, теклифна Башира.
- КIвализни къведай, анжах захъ мугьман гала, - жаваб хгана Гьажибалади.
- Мугьманни галаз ша, ам куьчедал тадач кьван…
- Ша, хкаж жен, - вилик кутазва Гьажибалади Агъабала.
- Ваъ, я дуст! Чин тийидай касдин кIвале зи вуч кар ава? Зун къведач!
- Чун тефейтIа, адан хатур амукьда. Ам бейкефна жедач, ша! - лагьана, Гьажибала гурарай винелди хкаж хьана. Агъабаладиз мад чара амукьнач...
- Чакъалдиз леш алай чкадин ни фад къведа гьа, - лагьана кIвале суфрадихъ галай мугьманрикай сада.
- Адаз накьалай чизвай Баширан кIвале мел авайди. Ада гуьзетзавайди югъ няни хьун тир, - инанмишвилелди лагьана кьвед лагьайда.
- Гьавиляй мугьманни галаз атанва ман, алава хъийизва пуд лагьайда.
Агъабалади Баширан кIвале агъайнавал хвена. Яргъалди давамнач. Гьажибаладик тади кутуна. Гьайиф хьи, кIвализ хъфейла адаз мад акурди, инсанри лугьудайвал, “куьгьне тас, куьгьне гьамам” хьана. Хьанвай дегишвал сад тир: кIвалахдилай Гьажибаладин паб хтанвай. Къецелай итимар акурла, ада, сарарикай хьиз, “хвашкалди” лагьана, кьил баштанна.
Абидат аялни галаз хъфенвай...
Шихмурад Агъакеримов