Алай йисан 5-июлдиз физикадинни математикадин илимрин доктор, РАН-дин виниз тир температурайрин сад авунвай институтдин филиал тир геотермиядин месэлайрин ва гуьнгуь­на хутадай  энергетикадин Ин­ститутдин илимдин кьилин къуллугъчи, Дагъустандин гос­университетдин теориядинни вычислительный физикадин  ва прикладной математикадин кафедрайрин профессор Аливердиев Абутраб Александровича вичин 55 йисан юбилей къейдна.

Абутраб Аливердиев 1971-йисуз Махачкъала шегьерда дидедиз хьана, бубадин патай адан ери-бине Ахцегьай я. Аливердиев­рин тухум алимралди ва лайих­лу­ ксаралди фадлай машгьур я. Абутрабан чIехи бубади, ветери­нарный илимрин доктор, профе­с­сор Абдулгьахъ Абутрабович Али­­вердиева (1910-1992) Москва­дин ветеринариядин институт ва адан патав гвай аспитрантура­ акьал­тIарнай. 1941-йисуз адаз Яру Армиядин жергейриз эвер ганай. Амма Москвадин женгинилай кьулухъ ам армиядин жергейрай ахъай­ хъувуна: уьлкведиз алимар герек тир. Гьа икI, 1944-йисуз ада кандидатвилин диссертация хвена.

Дяве  куьтягь хьайила, чIехи бу­бадиз чкадин илимдин рехъ еримлу авун патал Дагъустандиз хтун теклифна. Абдулгьахъ бубадин стхайри жуьреба-жуьре хилера машгьурвал къазанмишна. Агъаверди Абутрабович «Дагдизель» заводдин кьилин инженер, СССР-дин Госпремиядин лауреат тир. Тарихчи, Дагъустан Республикадин лайихлу муаллим Аливерди Абутрабовича  яргъал йисара Ахцегьрин 1-нумра­дин юкьван  мектебдин директордин везифаяр тамамарна. Али Абутрабович - машгьур юрист, профессор, Агъа­лар Абутрабович – биологиядин илимрин доктор, профессор, Абут­рабан буба – Александр – физикадинни математикадин илимрин кандидат.

Абутраб Александрович Махачкъаладин 1-нумрадин­ мектебдин выпускник я. 1993-йисуз ада Дагъустан­дин ­гос­­университетдин физикадин факультет тафават­лу­ви­лел­ди­ акьалтIарна. 1998-йисуз физикадинни математикадин илимрин кандидатвилин, 2010-йисан декабрдиз физикадинни математикадин илимрин докторвилин диссертацияр хвена.

Ам илимдин рекьяй басма авур вишералди кIвалахрин, гьа жергедай яз монографийрин, пособийрин ва илимдин кар алай журналриз акъатай макъалайрин автор я. ГьакIни алимди Россияда, Азербайжанда, Белоруссияда, Индияда, Италияда, Испанияда, Польшада, Непалда, Португалияда, США-да, Финляндияда, Чехияда ва Японияда кьиле фейи илимдин мярекатрал докладар авуна. Ам Италиядин, Франциядин, Индиядин кар алай центрайриз ва университетриз илимдин рекьяй мугьманвилиз фенай.

2001-йисуз кьилди вичин илимдин са жерге макъалайрай Абутраб Александрович «Илимдин ва прикладной важиблувал авай методикаяр, технологияр  ва илимдинни технический цIийи суьрсет  гьазурунин ва я арадал гъунин рекьяй» Россиядин илимрин академиядин жегьил алимар патал Дагъустанда сад лагьайди тир медалдиз лайихлу хьана, 2002-йисуз – «Физика» номинациядай Россиядин жегьил алимар патал Европадин академиядин премиядиз (Дагъус­танда – сад лагьай сеферда).

2015-2019-йисара ада РАН-дин ДНЦ-дин ИПГ-дин геотер­маль­­ный объектар математикадин рекьяй моделироватунин лабораториядиз регьбервал гана.­ Алай вахтунда ада РАН-дин ОИВТ-дин ИПГВТ-дин илимдин ре­кьяй кьилин къуллугъчидин, гьакI­ни Да­гъустандин госуниверситетдин профессордин везифаяр тамамарзава.

2014-йисалай диссертацийрин са жерге советрин  член хьана. 2024-йисуз Ульяновскда физикадинни математикадин илимрин докторвилин дережа къачун патал хвейи диссертациядин илимдин консультант хьана. Илимдинни техникадин хилен экспертрин Федеральный сиягьда аккредитация авунва.  Са жерге илимдин журналрин редколлегийрик ква.

Бажарагълу алимдихъ литературадин рекьяйни агалкьунар ава: ам «Урусатдин къизилдин къелем» милли премиядин гимишдин, гьакIни Россиядинни Япониядин «Танка» конкурсдин (Санкт-Петербург, 2017), международный «Парнас – премия Анджело Ла Веккья» (Италия, 2018/2019) конкурсдин лауреат я.

А.А. Аливердиева бажарагълу­вилин кIватIалра фадлай активнидаказ иштиракзава. ИкI, ам Махачкъаладин литературадин «Верба» клубдин (2026-йисуз ада вичин 25 йис тамам хьун  къейдзава) иштиракчи, ЦДЛ-дин (Москва) патав гвай фантастикадал рикI алайбурун клубдин «Ачух ихтилат» форумдин чинра 2002-йисуз арадал атай шииратдин рекьяй «Лаврдин куьсруь» конкурсдин би­не кутур пуд касдикай сад я.

2003-йисалай Абутраб Александровича ФСЭИП-ди тешкилна­вай Россиядин жегьил писателрин форумра ва совещанийра са шумуд сеферда иштиракна. Писателрин 2022-йисан АСПИР резиденциядин сергьятра аваз Пяти­горскда кино патал «Буш алахъунрин буш алахъунар» сценарий майдандиз акъудна. Дагъустандин­ алай аямдин­ авторрин махарин «Суьгьуьрдин гьебе» кIватIал туь­кIуь­рай­бурукай сад я.

Вичин эсерар ада асул гьисабдай урус чIалал кхьизва. ГьакIни ингилис ва эсперанто чIалариз авунвай (гьа гьисабдай яз шиирралди) авторвилин таржумаяр ава. А. Аливердиеван эсерар испан, итальян ва лезги чIаларизни таржума авунва.

Шиирар ва гьикаяяр Россия­дин ва адалай къеце жуь­ре­ба-жуьре изданийра, гьа жергедай яз «Жегьил техник» журналда, Париждин гьафтеда садра акъатзавай «Урус фикир», Къазахстандин «Нива» журналра чапдиз акъатна. 2019-йисуз Дагъустандин ктабрин чапханада фантастикадин гьикаяйрин «Чертова дюжина», 2024-йисуз – «Гьамгадин сергьятдилай анихъ» кIватIалар акъатна. Бязи шейэр тахаллусрик кваз чапдиз акъатна, абурукай виридалайни машгьурди – Андрей Царев (2005-йисалай активнидаказ ишлемишзава).

Лезги чIалал А.А. Аливердие­ван шиирар ва гьикаяяр, Мердали Жалилован таржумадик кваз, «Лезги газетдани» чапнай. 2021-йисалай ам Россиядин писателрин союздин член я.

2026-йисуз Абутраб Аливердиев Россиядин илимдин фондунин  конкурсдин гъалибчи хьана. И проектда ада вичин ватанэгьлиди – Ахцегьай тир профессор Субгьанверди Нурмегьамедович Эмирова башламишай кIвалах давамарна.

Гзаф йисарин гьакъисагъ зегьметдай, илим вилик тухуник еке пай кутунай, пешекарвилин виниз тир дережадай, РАН-дин ОИВТ-дин ФГБУН-дин 65 йис тамам хьунихъ галаз алакъалу яз, Абутраб Аливердиев Россиядин илимрин академиядин Гьуьрметдин грамотадиз лайихлу хьанва.

Дустари ва амадагри, кIвалах­дин рекьяй юлдашри Абут­раб Александровичаз хайи югъ мубаракзава, адахъ яргъал йисарин сагълам, бегьерлу зегьметдин хуш­бахтлу уьмуьр хьун алхиш­зава.

Саида  Мурадова