Чи арада амачир, амма и чилелни, чи рикӀерани чпин гьунарралди, инсанвилин дережайралди гел тунвай ксар рикӀел хкун сувабдин кар я. Лезгийрин бажарагълу шаир ва хъсан инсан Шамсудин Тагьиров (1936-2000), юбилеяр хьайилани, рикӀел хкана аквазвач. 2000-йисуз, 64 йиса аваз, бедбахтвилик акатна, рагьметдиз фейи шаир са вад йис идалай вилик тек са Мердали Жалилова, вич «Лезги газетдин редакцияда» амайла, рикӀел хканай ва шаирдин чӀалар газетдиз ганай.

Шамсудин Тагьиров икӀ фад рикӀелай алудуниз лайихлу шаир ва инсан тушир. Адан ирс, са акьван чӀехиди хьаначтӀани, вичин девирдин, виликан зурба уьлкведин тарихдиз, алатай асирдин 60-йисара чи эдебият гурлу авур шаиррин чӀехи къефледин тарихдиз талукьди я. Адан устадвал вичин амай амадагрилай са кӀусни агъада авайди тушир, ада шииратда вичин хсуси, садалайни аслу тушир, садани тикрар техъйизвай рехъ-хвал тухвана.

Хив райондин гила амачир Камархуьре дидедиз хьайи ам лап гъвечӀизамаз, диде-буба кьена, са етимханадай маса етимханадиз акъатиз хьанай.

Уьмуьрдин туькьуьлвилерини азабри адан руьгь лигимарна, ам дустарал, тӀуьн­рал-хъунрал, уьмуьр­дал рикӀ алай, гьахълувални адалат кIандай инсан яз чӀехи хьана. Вичиз Аллагьди ганвай шаирвилин пай ада вара-зара авунач, ам артухариз, гегьеншариз алахъна, адалай и кар алакьни ­авуна.

Виниз тир савадлувал къачудай мумкинвал хьаначтӀани, пешекарвилин рекьяй юкьван­ образование къачуна, вири уьмуьрда ракьун рекьерин ида­райра кӀвалахна. Гьавиляй адаз дустари, эдебиятдин векилри, зарафат кваз, «пролетар шаир», гагьни «фяле шаир» лугьудай.

Шамсудин Тагьиров халисан ли­рик, философ, гагь-гагь сатирикни тир. Ада «Чайдан», «Инсанни Ватан», «Зи бахт», «Фяледин гъилер», «Зи манияр – зи къарнияр», «Ри­­кӀин гирвенкаяр» ктабар акъудна.

Аламат жедай, кьил акъу­диз тахьана амай са месэла­ ава: тек са лезгийрин ваъ, Да­гъустандин эдебиятдин амай векилрин арадани вич хъсандиз машгьур тир, гьуьр­мет авай Шамсудин Тагьиров, икьван ктабар, алакьунар аваз, вучиз ятӀани уьлкведин писателрин союздиз кьабулначир. И жигьетдай ам тек тушир. И жергеда Шихнесир Къафланов, Асеф Мегьман, Азиз Алемни авай. Вучиз ихьтин бажарагълу ксар (къе гьинава ахьтинбур?) а вахтунда хъендик тунайтӀа, лугьуз жедач.

Амма писателрин союзди гузвай билет шаирвал алцумдай уьлч­ме туш. Шаирдин кьилин шагьадат­нама адан чӀалар я. Шамсудин Та­гьирован шиирарни устадвал, чӀа­лан михьивални цӀалцӀамвал, фикирарни мурадар къенин аямда шииррин цӀарар кхьизвай гзафбур патал халисан чешне, шииратдал рикӀ алайбурувай руьгьдин рекьяй кфетни лезет къачуз жедай чешме, лезги эдебиятдинни медениятдин къакъудиз тежедай пай я.  

Арбен Къардаш, Дагъустандин халкьдин шаир