Муаллимдин пеше виридалайни чарасузди, важиблуди яз тафаватлу жезва. Ада гьар инсандал, дидеди аял гьикI хурув агудна хвена, кьегьал яз дуьньядиз акъуддатIа, гьакI хайи чIал, эдебият, меденият агакьарнава.

Ша чун а пешедин эвел кьилиз килигин. Гьеле чарар акъатдалди, Китайда – папирусдин, маса уьлквейра тарарин чкалрал кьил акъат тийир цIарар-нехи­шар ийизвай. Гьарфар авачир. Инсандин зигьин, акьул вилик финивай сифте муаллимарни пайда жез башламишна. Гьа вахтарилай инсанар муаллимрихъ муьгьтеж тир.

Вахтар, девирар къвез алатна. Владимир Ильич Ленин кьиле аваз, Октябрдин инкъилаб гъалиб хьуникди коммунистрин партияди, большевикри Петроградда гьукум чпин гъиле кьуна. Кесиб халкь, цIийи гьукум савадлувилихъ, муаллимрихъ муьгьтеж тир. В.И. Ленина, партияди савадсузвал терг авун, халкьдин образование вилик тухун кьетIна.

ИкI, виринра мектебар эцигиз башламишна, муаллимриз уьлкведин яргъал пипIериз, хуьрериз финиз эвер гана. И эвер гуниз гьай лагьай муаллимрин кьадар гзаф тир. Чебни – тади гьалда курсар кIелна акьалтIарнавай, Урусатдин 16-18-йисара авай рушар. Гьеле кIвалера амаз, абурухъ ванер галукьнавай: гуя Дагъустан чпин кьетIен адетар, маса диндин инсанар, къулайсузвилер авай чка я. Ачух рикIер, хъсан майилар хьайи­ла, татугайвилер алудиз жеда. Чи хуьруьн мектебдиз Урусатдай атай муаллимрин тIварар чна къени  еке гьуьрметдивди кьазва. Мегьамедова Антонина Михайловна. Ам 1930-йисуз Пензадин областда дидедиз хьана. 1947-йисуз педучилище акьалтIарна, хушуналди Дагъустандиз атана. Сифте Хив райондин Межгуьла кIвалахна. Гуьгъуьн­лай, 1956-йисуз, юлдашдихъ галаз Вини СтIалдал атана, математикадин тарсар гана. 2000-йисуз кечмиш хьана.

Кислякова Лидия Семёновна­ 1928-йисуз Саратовдин областдин­ Ека­терининский районда дидедиз­ хьана­. Саратовда педучилище­ акьал­тIарна­, Да­гъустандиз атана. Сифте Зи­зикр­ин ­­­хуьре гъвечIи аялриз тарсар­ га­на­­, заочнидаказ филологиядин фа­­куль­­тет акьалтIарна. 1952-йисуз Кьу­лан­ СтIал­дал гъуьлуьз фена. Вини СтIал­рин школада урус чIаланни литературадин муаллим яз зегьмет чIугуна. 1998-йисуз кечмиш хьана.

Урусатдай Дагъустандиз атай цуьк. Вун ина хушдиз кьабулна, вун виридаз багьа мугьман хьана. Вун лезгидин кьисметдиз акъатна, ваз лезги муг, чешнелу хизан хьана.

Бабаева­ Дина Ксенофонтовна­ Са­ратовдин областдин Шараповка­ хуь­ре­ дидедиз хьана. Балашово шегьерда педучилище акьалтIарна. 1954-йисуз­ уьмуьр­дин юлдаш винистIалви Абдурагьманахъ галаз хуьруьз хтана. Сифте­ Хив райондин АрхитIрин школада, гуь­гъуьн­лай, пенсиядиз фидалди, Вини СтIал­рин мектебда сифтегьан классрин аялриз тарсар гана. 2000-йисуз кечмиш хьана.

Гьайиф хьи, алай вахтунда чи арада Урусатдай сифте атай муаллимар амач. Чи хуьруь, районди, вири Да­гъустанди абур къе еке гьуьрметдивди рикIера хуьзва. Абурун кьегьалви­лиз, намуслу зегьметдиз, руьгьдин девлетлувилиз, пе­шедиз вафалувилиз чна икрамзава. Расул Гьамзатован­ «Дагъви дишегьли» («Горянка») поэ­мадайни аквазвайвал, кьилин игит дагъви­ руш Асият, урус муаллим Нина Василь­евнади гайи тарс ва тербия кьуна, рикIе къаст туна, вичин кьилин мураддив агакьна. Урус муаллимрин куьмекдалди хьана чахъ Асият хьтин кьегьал бикеяр, чебни цIудралди, вишералди! Дагъустандини Урусатди чIехи гьуьрметдин алакъаяр хвена ва хуьзва. Махачкъалада Насрутдинован прос­пектда авай паркуна урус муаллимриз бахшнавай гуьмбет хкажнава.

 Муаллим – им гьакIан гаф туш, зурба алакьун, Аллагьдин патай ганвай пай я.

Къияс Межидован «Кьашкьа духтур» романда Урусатдай атай Антон Ефимовани вичин уьмуьр дагъвийрин сагъламвал хуьниз гьикI бахшнатIа, анай атай муаллимрини чи халкьдиз гьакI вафалувилелди къуллугъна.

Чпин кьисмет, гележег чи хуьруьхъ­ галаз алакъалу авур Урусатдин цуькве­рихъ-муаллимрихъ туькIвей бахтлу хизанар хьанва. Гьайиф, чпел чан аламач. Амма абурун веледар, дугъриданни, Вини СтIалдал тунвай рикIер, цIирер я.

Замир  Мегьамедов