Россиядин халкьарин садвилин йис
ЦIийи Макьарин хуьре дагълух патай эвичIнавай Агъа Макьарин, КуркIурхуьруьн, Ичинрин, Рухунрин, Мехкергърин, Татарханрин жемятар, са хизан хьиз, гьуьрметлудаказ яшамиш жезва. И хуьряй тир гзаф инсанри Россиядин мулкара чпин ахлакьдалди, намуслу зегьметдалди, гьар са карда агалкьунралди гьуьрмет къазанмишзава.
И йикъара зи патав Кьасумхуьруьн телевиденидин корреспондентвиле кIвалахзавай макьави Мизамудин Магьмудов атана. Ада зав Саратовдин областдин Турковский райондин «Пульс Турковского района» газетдин са нумра вугана ва алава хъувуна: «И газетда чи амле Магьмудов Нурмегьамед Мирземегьамедовичавай къачунвай интервью ава. Фадлай Урусатда яшамиш жезвай адаз ана вирида Михаил Иванович лугьузва.
Агъадихъ чна «Пульс Турковского района» газетдин мухбир Марина Мироновади чи ватанэгьлидивай къачунвай «Ветеринар – профессия добра» интервью, лезги чIалаз элкъуьрна, куьруь авуна гузва.
– Михаил Иванович, Куьне и пеше гьикI ва вучиз хкянатIа, суьгьбет ая.
– Хуьруьн майишатдин мал-къара гзаф авай йисара гьайванрин начагъвилин, азарлу хьунин вилик пад кьадай чараяр акун лап важиблу тир. Хуьруьн майишатдиз гьихьтин пешекарар герек ятIани, заз хъсандиз чизвай. Ветеринарвал кIелун гьа йисара кесерлу тир. Зооветеринарный техникумда кIелай йисар за хушвилелди рикIел хкизва. И пешедин сирер чирай жуван преподавателриз за жув гьамиша буржлу яз гьисабзава. Техникум акьалтIарайдалай гуьгъуьниз захъ кьилин образование къачудай къаст авай, амма гьа вахтунда зун яшамиш жезвай Дагъустанда ахьтин мумкинвал авачир. За уьмуьрдин юлдаш ва кьве аялни галаз Саратовдин областдин Турки посёлокдиз куьч хьунин къарар кьабулна. Саратовдин зооветеринариядин институтдик экечIна. Пешедай кIвалахиз эгечIна ва гьа Туркида кIелунарни акьалтIарна… Захъ ина гзаф дустар ава, заз поселокда ва районда гьуьрметзава. За жув бахтлу инсан яз гьисабзава.
– Куь зегьметдин рехъ гьикI башламиш хьана?
– Зи ветеринарвилин кIвалах Турковский райондин Боцманово хуьре башламиш хьана. Ахпа заз рабочий посёлок тир Туркидиз «Откормсовхоз» карханадиз ветеринарный духтурвилин жавабдар къуллугъдал теклифна. Гуьгъуьнлай за «Птицефабрика» карханада ва Ветеринарный станцияда кIвалахна. Санлай къачурла, ветеринариядин хиле зи кIвалахдин тежриба 20 йисалай виниз я.
– Сад-кьве гаф чаз Куь хизандикайни лагьанайтIа кIанзавай.
– Уьмуьрдин юлдаш Белладихъ галаз санал яшамиш жез 50 йисалай виниз я. Дагъустандай Туркидиз куьч жедайла, чахъ 2 руш авай, Туркида гада хьана. Белла кIвалин, хизандин къайгъуйрал машгъул тир. Ада кIвалин къул хвена. Чи веледар чIехиди-гъвечIиди чидай, зегьметдал рикI алай, ахлакь-низам авайбур яз чIехи хьана. Абурухъ чпин хизанар, кIвал-югъ ава. Рушари кьилин образование къачунва. Абуру чпин пешейрай кIвалахзава. Кесерлу военный училище акьалтIарай хва СВО-да командировкадани хьана. Ада Рязанда кIвалахзава.
Зунни Белла къе 5 хтулдин чIехи бубани диде я. Чахъ хъсан кIвал-югъ, са акьван чIехиди тушир майишат (кIвалин къушар, кал, салан участок) ава.
Чи кIвал, лугьудайвал, инсандин кIвач, мугьман галайди я. Юлдашди хизандиз, атай мугьманриз рикI алай дулмаяр, хинкIар, дуьгуьдин ва чIахарин ашар гьазурда. Шишинал чрай кабабар гьазурун зи везифайрик акатзава.
– Хайи ерийрихъ рикI акъатзавани?
– Жув хайиди тир Агъа Макьар, жегьил йисара яшамиш хьайи ЦIийи Макьар гьамиша зи рикIе авайди я. Дагъустанда чахъ гзаф багърияр, мукьва-кьилияр, дустар, танишар ава. За зи вахахъ, стхадихъ, Белладин вахарихъ галаз датIана алакъа хуьзва. Гьар йисуз жезвачтIани, чи хизан ара-ара Дагъустандизни хъфизва. Ихьтин легьзеяр рикIелай фидайбур туш. Туркида чаз вири жуванбур, багърибур, танишбур хьанва. Ина чна яргъи, итижлу, бахтлу уьмуьр кечирмишнава ва и кар давамарзава. КIвале ял ягъиз са шумуд йис ятIани, жуван рикI алай кIвалах рикIяй акъатзавач. Хтулар тербияламишун зи ва Белладин гила асул кIвалах хьанва. И кардал чун, гьелбетда, шадни я…
Интервью «Пульс Турковского района» газетда «2026 – Россиядин халкьарин садвилин йис» рубрикадик кваз ганва. Макъаладай малум жезвайвал, кьегьал лезги хва Нурмегьамед Мирземегьамедович Магьмудовазни адан низамлу хизандиз Саратовдин областдин Турки посёлокда, урус халкьдин арада, еке гьуьрмет ава.
Н.М. Магьмудовакай рахадайла, чаз алава хъийиз кIанзава хьи, Агъа Макьарал и сихил чIехибурукай ва машгьурбурукай сад я. Тухумдай тIвар-ван авай инсанар, пешекарар гзаф акъатна: вилик девирда Кябедал фейи Магьмуд гьажи, 1931-1940-йисара Агъа Макьарин Салманан тIварунихъ галай колхоздин председателвал авур Агьмед Магьмудов, Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчи, дяведилай гуьгъуьниз Дербентда ва Кьасумхуьрел госстрахдин начальник хьайи Мирземегьамед Магьмудов, писатель Абдулбари Магьмудов, полковник Магьсуб Магьмудов, «Мавел» типографиядин иеси Мегьамед Магьмудов…
Нурмегьамед Магьмудов Агьмед Магьмудован хтул, Мирземегьамед Магьмудован гада я. Мисалда лугьузвайвал, викIегь бубадихъ усал хва жедач.
Урусатда чкадин агьалийрин патай гьуьрмет къазанмишнавай, яргъарани лезгивал хуьзвай Нурмегьамед Мирземегьамедовичахъ ва адан хизандихъ мягькем сагъламвал, гьар са карда агалкьунар хьун чи мурад я.
Хазран Кьасумов
