Бегьерриз талукь яз

Росстатди хабар гузвайвал, 2025-йисуз, виликамаз кьунвай делилралди, Россияди 139,4 миллион тонн техил кIватI хъувунва. Идакай «Интерфакc» изданиди хабар гузва.

И рекъем вири дережадин майишат­риз талукьди я (хуьруьн майишатдин теш­килатар, фермерар, хсуси майишатар). 2024-йисуз­ уьл­кведа 125,9 миллион тонн техил кIватI­най.

Къейд ийин хьи, ракъинин цуькверин бегьердин кьадар 17 миллион тонндикай­ ибарат хьанва (2024-йисуз 16,9 миллион тонн тир), шекердин чугъундуррин — 43,6 миллион тонндикай (45,1 миллион тонн), картуфрин — 19,5 миллион тонндикай (17,8 миллион тонн), салан майвайрин — 13,8 миллион тонндикай (13,9 миллион тонн).

2025-йисуз, виликан йисав гекъи­гайла, техил 10,7 процентдин гзаф гатанва, ракъинин цуькверин тварар 0,6 процентдин гзаф къачунва, шекердин чугъундурар лагьайтIа — 3,3 процентдин тIимил. Картуфар кIватI хъувунин кьадар 9,4 процентдин гзаф хьанва, салан ­майваяр лагьайтIа — 0,9 процентдин тIимил.

Виликан йисара хьиз, техилдин     (69,5 процент), шекердин чугъундуррин (89,2 процент) ва ракъинин цуькверин (58,8 процент) асул пай хуьруьн  майи­шатдин тешкилатра гьасилнава, кар­туфар  (56,6 процент)  ва  салан  майва­яр (47,0 процент) — агьалийрин майи­шатра. КФХ-йра лагьайтIа, техилдин умуми бегьердикай  29,3  процент  кIватI  хъувунва, ракъинин цуькведин тварар — 40,8 процентдин, шекердин чугъундурар — 10,8 процентдин, картуфар — 17 процентдин, салан майваяр — 24 процентдин.

Росстатди гьакIни хабар гайивал, 2025-йисан 1-декабрдин делилралди­, хуь­руьн майишатдин тешкилатри 2026- ­йисан бегьер патал зулун техилдин ту­мар 10,9 миллион гектарда цанва, им, 2024-йисав гекъигайла, 2,8 процентдин тIимил я.

Къецепатан уьлквейриз

Россияди 2025-йисан 10 вацран къене къецепатан уьлквейриз 139 миллион доллардилай гзаф къиметдин ниси ва мукаш ракъурнава. 2024-йисан и муддатдин рекъемдив гекъигайла, им 13 процентдин гзаф я. Идакай «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Чешмедин делилралди, уьлкведилай­ къецепатаз рекье тунвай  метягьдин кьадар саки 27 агъзур тонндикай ибарат хьанва.

Экспортди гъайи къазанжидин тахминан са пай  — саки 69 миллион доллар — Къазахстандиз ракъурнавай метягьрал ацалтнава. Чпикай ихтилат физвай суьрсет гзаф маса къачузвай уьлквейрин арада Белоруссия (24 миллион доллардин метягь) ва Узбекистан (17 миллион доллардин метягь) ава.

Идалайни алава яз, Къиргъизистанди Россиядин саки 7 миллион доллардин ниси ва мукаш маса къачунва, Азербайжанди лагьайтIа — 4 миллион доллардилай гзаф къиметдин.

Центрадин делилралди, 2025-йисуз и суьрсет 65-далай гзаф уьлквейриз экспорт авунва. ГьакIни хабар гузвайвал, 10 йисан къене (январь-октябрь варцар гекъигайла) уьлкведилай къецепатаз рекье тунвай метягьрин кьадар, къиметдин гьисабдалди кьурла, пуд сеферда артух хьанва.

Къиметрикай рахана

Автомобилрин къиметар хкаж хьун да­вам жезва. Идакай, 2025-йисан дека­бр­дин вацра «АВТОСТАТ Оперативка»­ он­лайн-эфир кьиле фидайла, «АВТОСТАТ» агентстводин экспертри суьгьбетна­. Абурун гьисабралди, 2025-йисан ноябрдин вацра цIийи кьезил автомобилдин юкьван къимет 3,54 миллиондикай ибарат хьанва.

Къейдзавайвал, и рекъем октябрдин вацрав гекъигайла, 2,9 процентдин ва 2024-йисан ноябрдин вацрав гекъигайла, 16 процентдин гзаф я. ИкI, вад йисан къене цIийи кьезил автомобилрин къиметар тамам кьве сеферда хкаж хьанва.

«АВТОСТАТ» агентстводин директор Сергей Целикова гъавурда твазвайвл, къимет тади гьалда хкаж хьун кьве кьилин себебдихъ галаз алакъалу я. Сад лагьайди: базардин къурулуш генани багьа автомобилар галай патахъ дегиш жезва. ИкI, бюджетдин (яни гъвечIи къиметрин категориядик акатзавай, багьа тушир) LADA автомобилрин пай са йисан къене 10 процентдин тIимил хьанва (31 процентдилай 21 процентдал кьван). Гьа са вахтунда, багьа къиметрин брендрин пай, акси яз, гзаф хьанва — 7 процентдилай 13 процентдал кьван. Кьвед лагьайди: сентябрдилай гатIунна брендри прайс-листера (къиметар къалурзавай до­кумент­ра) дегишвилер твазва, «къимет агъуз авунар» (скидки) хкуд хъийизва.

Экспертри къейдзавайвал, къиметрин­ гьалар гьалнавай (цIийибур тушир) авто­мо­­билрин жигьетдайни дегиш хьанва.  2025-йисан ноябрдин вацра иш­ле­миш­на­вай кьезил машинрин юкьван къимет 1,3 миллион манатдикай ибарат хьанва. Ра­иж­завайвал­, и рекъем октябрдин вацрав ге­къи­гайла, 1,1 процентдин гзаф я, 2024-йисан ноябр­див гекъигайла — 13 процентдин. Нетижада, «кьвед лагьай базардани» (яни ишлемишнавай машинар маса гузвай базарда) къиметар вад йисан къене 2 сефердилай тIимил тушиз виниз акъатнава.

Саки виликан дережада

«Union Forsea Corp» компаниядин делилралди, 2025-йисуз Россиядай Кьиб­лепатан Кореядиз ракъурай балугърин­ суьрсетдин кьадар 250 агъзур тонндикай ибарат хьана. Идакай АСРФ-дин те­леграм-каналди хабар гузва.

Гьа са вахтунда, чешмеди къейдзавайвал, декабрдин вацра Кьиблепатан Ко­рея­ди къецепатан уьл­­квей­рай къачузвай гьуьлуьн суьрсетдин умуми кьадардикай тахминан 26 процент Россиядин и жуьредин метягьрал ацалт­нава.

РикIел хкин, виликдай, РФ-дин вице-премьер Дмитрий Патрушеван гафарал асаслу яз, Россиядин Гьукуматдин сайтда­ хабар гайивал, Россия гьуьлуьн биоре­сур­сар кьунал гьалтайла, кIвен­кIвечи уьл­квейрин жергеда ава. Д. Патрушева къейд авурвал, уьлквейрин балугъ­рин майишатдин комплекс вилик фин дурумлудаказ давам жезва. Балугъчийри гьар йисуз саки 5 миллион тонн цин биоресурсар кьазва. Виликамаз кьунвай гьисабралди, 2025-йисуз и рекъем алатай йи­сандав агакьда. Къейдзавайвал, мукьвал йисара цин биоресурсар кьунин кьадар 6 миллион тонндал кьван гзаф хьун вилив хуьзва.

Д. Патрушеван гафаралди, Россияди чкадин базар винидихъ вичикай ихтилат физвай суьрсетдалди тамамдиз таъминарзава, гьа са вахтунда ам дуьньяда еке экспортеррикай сад яз амукьзава. ИкI, къецепатан уьлквейриз рекье твазвай и жуьредин суьрсетдин кьадардал гьалтайла, Россияди дуьньяда пуд лагьай чка кьазва. Кьилди къачуртIа, 2024-йисуз балугърин саки 2 миллион тонн суьрсет тахминан 90 уьлкведив агакьарнава.

Гьазурайди — Муса  Агьмедов