Элкъвена кьунвай тIебиатдин Виридуьньядин юкъуз (алай йисуз ам 5-июндиз къейдна) Самурдин милли паркунин мулкарал экологиядин гегьенш серенжем кьиле фена. Дагъустандин госуниверситетдин экологиядин ва дурумлудаказ вилик финин институтдин студентри, преподавателри тешкилнавай адан тереф гьакIни «Михьи уьлкве» проектдин регионда авай координатор, РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Дайтбег Сайпова хвена, хабар гузва ДГУ-дин информациядин къуллугъди.
ТIебиат хуьзвай вирибур патал лишанлуди тир и юкъуз тешкилатчийри вилик эцигнавай кьилин макьсад кьилиз акъудзавай кIвалахар жезмай кьван менфятлубур хьун тир. ИкI, мярекатдин программа тамамди ва чирвилерни тежриба сад-садав кьурди, кутугайди хьана.
Сифтени-сифте иштиракчияр Самурдин тамун визит-центрадиз фена. Ана абур Россияда вичиз тешпигь масад авачир, надир, сармашухдин тек са тамун кьетIенвилерихъ галаз таниш хьана.
Студентриз кьериз гьалтзавай жуьрейрин набататрикай ва гьайванрикай, гьа гьисабдай яз Каспий гьуьлуьн къерехдин бинелу гьайванрикай ва набататрикай, абурал гуьзчивалдай программайрикай суьгьбетна. Насигьатчийрихъ галаз гележегдин экологри регионда гьалтзавай набататрин жуьреба-жуьревал хуьнин карда вилик акъвазнавай четин месэлаяр веревирдна.
Чирвилер артухаруниз талукьарнавай паюнилай гуьгъуьниз гуьгьуьллубур тежрибадин паюнив эгечIна. Жегьилри визит-центрадин патав гвай мулкар къакъажна, ахпа абуру Каспий гьуьлуьн кьер яшайишдин зирзибилдикй михьи авуна. КIватIнавай пластик, шуьшейрин кIусар ва маса амукьаяр, чпин жуьрейриз килигна, кьилди-кьилди чара авуна, масаниз тухун патал гьазурна.
Экологиядин ва дурумлудаказ вилик финин институтдин директор Зарема Солтанмурадовади къейдна: «Чун и йикъан кIвалахар гьам кьетӀендаказ хуьзвай тӀебиатдин мулкариз, гьам иниз атанвай жегьилризни жезмай кьван менфятлу жедайвал тешкилиз алахъна. Ихьтин мярекатар гьакIан михьивилин серенжем ваъ, экосистемаяр яргъал вахтунда хуьник кутунвай пай я. Студентриз ина теориядинни тежрибадин арада авай алакъа акваз, тIебиат чиркинарунин гьакъикъи нетижаяр ва саналди тир чалишмишвилерин къиметлувал акваз чир жезва».
Илимдинни ахтармишунрин рекьяй директордин заместитель Мадина Даудовади къейд авурвал, ихьтин мярекатар вуз патал фадлай хъсан адетдиз элкъвенва. «Чна ихьтин серенжемар гьар йисуз кьиле тухузва. Чун патал им са сеферда тешкилзавай кар ваъ, Самурдин милли паркуниз илимдин ва гуьгьуьллубурун патай вахт-вахтунда гузвай куьмек я. И жуьреда гузвай куьмек дегь девиррилай авай надир тамун гележегдик гъавурда аваз кутазвай пай я», – лагьана ада.
Дагъустандин госуниверситетдин ректор Муртазали Рабаданова региондин надир тӀебиат хуьник студентри ва муаллимри кутазвай паюниз виниз тир къимет гана. «Экологдин югъ чи студентри гафаралди ваъ, краралди къаршиламишзавайди акунал зун шад я. Самурдин там чи виридан дамах, Россияда вичиз тешпигьди авачир надир тек са там я. Адан гьакъиндай къайгъу чIугуни и месэладиз датIана фикир гун истемишзава. «Михьи уьлкве» проектдин куьмекдалди кьиле тухузвай ихьтин серенжемри жегьилар жавабдарбур, ватандал рикI алайбур яз тербияламишзава. Зун чи студентрилай, абурун насигьатчийрилайни рази я – абуруз чирвилер къачунин ва тIебиатдиз гьакъикъи куьмек гунин арада авай алакъа аквазва, кьатIузва. Им студентвилин вири жемият патал лап хъсан чешне я», – лагьана ада.
Серенжемдин сергьятар гегьеншардай ва герек тадаракралди таъминардай мумкинвал гайи проектдиз куьмек авунай тешкилатчийри Дайтбег Сайповаз чухсагъул малумарна. Мярекатдин кьилин метлеб дегиш тежедайди яз амукьна — тӀебиатдин кьетӀендаказ хуьзвай мулкара михьивал хуьник гьакъикъи пай кутун, жемятдин фикир Каспийдин къерехдин чкайрив мукъаятвилелди эгечӀунал желб авун.
Амина Муслимова
