Урусатдин вири регионра, гьа гьисабдай яз Дагъустандани, дяведин махсус серенжемда игитвилелди телеф хьайи кьегьалар рикIел хуьниз ва абурун хизанриз яшайишдин ва маса рекьерайни куьмек гуниз талукь мярекатар, серенжемар тухун кьилин буржийрикай сад яз гьисабзава. Республикадин «Дидейрин къуват» МОО-ни кьулухъ акъвазнавач. И тешкилатди кьиле тухузвай мярекатрин ва ада куьмек гузвай инсанрин сан гзаф я.

Гьа и йикъара МОО-дин председатель Сефижат Мегьамедрасуловадин иштираквал аваз республикадин Р. Гьамзато­ван тIварунихъ галай милли библиотекада дяведин махсус серенжемда телеф хьайи лезги игитар рикIел хкидай мярекат кьиле фена. Къейд ийин хьи, библиотекада виликан йикъара СВО-да телеф хьайи къумукьви, лакви­, аварви кьегьалар рикIел хуьниз талукь кьилди-кьилди мярекатарни тешкилнавай.

Республикада кардик квай «Дидейрин къуват» общество Махачкъала шегьердин Ленинский райондин собранидин председателдин заместитель Сефижат Мегьамедрасуловади хъсан ниятар рикIе аваз тешкилна. Дяведин махус серенжемдив эгечIай са шумуд йикъалай Дагъустандиз телеф хьайи аскеррин мейитар хкана. Вахт фирдавай абурун сан артух жезвай. Рухвайрикай, гъуьлерикай, стхайрикай магьрум хьайи ва женгерин вахтунда багърияр квахьнавай дишегьлийрин дерт екеди, лугьуз тежедайди тир. Бязи вахтара абур кIевени гьатзавай. Серенжемда авай рухвайрихъ галаз алакъа квахьзавай, телеф хьана, амач лугьузвай аскеррин мейитар жагъурун четин акъваззавай, яшайиш, уьмуьр кIеве твазвай маса месэлаярни пайда жезвай. Абуруз куьмекдин гъил яргъи авун, дерт алудун, кьезиларун, чарасуз месэла гьялун, дердини кьунвай дидеяр, сусар, вахар санал агудун патал Сефижата «Дидейрин къуват» обществони арадал гъана. И карда адаз Дагъус­тан Республикадин виликан Кьил Сергей Меликова, государстводин маса органри, жемиятдин организацийри куьмекна. Къе «Дидейрин къуват» общество Москвадани хабар авай, жемиятдин еке кIвалах тухузвай, телеф хьайи, серенжемда гел галачиз квахьай аскеррин багърийриз гзаф рекьерай куьмек гузвай тешкилатдиз элкъвенва.

Библиотекадин фойеда лезги игитрин, кьегьалрин рангунин шикилрикай ибарат са шумуд стенд ава. Абуру библиотекадиз къвезвай виридан фикир желбзава. Садбуру, гьейранвал, тажубвал къалурзава. Ихьтин кьегьалар тергзавай фашистар, са затIни алачир чкадал дяведик цIай кутур Украинадин миллетчияр негьзава. Библиотекадиз сад-садан гуьгъуьналлаз чIулав, ясдин либас алай дишегьлияр къвезва. Абурун парталри, перишан акунри, вилери генани рикI гьайифдив ацIурзава. Вуч лугьуз жеда, дяве телефвилер галачиз кьиле физвайди туш.

Мярекатдиз лезги вири районрай, чпин рухваяр, гъуьлер, стхаяр рикIел хкиз, къанни цIудалай виниз дидеяр, сусар, вахар атанвай. Виридан тахьайтIани, са бязибурун тIварар кьаз кIанзава: Гуьлнара Абдурагьманова, Шагьризат Агьмедова, Наида Агъабалаева, Раифат Агъамова, Гуьлназ Бабаева, Анита Велибегова, Марина Гьадисова, Индира Гьамидова, Афсет Жафарова, Сафинат Ибрагьимова, Перижагъа Маметова, Алия Мегьамедова, Индира Мегьамедова, Сусанна Мейланова, Магьият Мегьтиханова, Ракъужат Мирзоева, Сабина Мисриханова, Светлана Османова, Валентина Рамазанова, Зумруд Расулова, Фаиза Сулейманова, Фаризат Тарикъулиева,..

Россиядин Гимн яна, вири залди адахъ кIвачел акъвазна яб акална. Залдиз Махач­къаладин инновациядин милли колледж­дин малогвардеецар  Россиядин ва Да­гъус­тандин пайдахар гваз гьахьна. Ахпа абуру ватанпересвилин шиирар кIелна, манияр лагьана.

Игитар рикIел хуьниз талукьарнавай мярекат шаир, РГВК-дин телеведущий Владик Батманова ачухна ва эхирдалди кьиле тухвана. Сифте гаф ада библиотекадин директордин заместитель Сарат Жабраиловадиз гана.

– Гьуьрметлу юлдашар, чи дидеяр, сусар­, и жуьредин мярекат сад лагьай сеферда ту­хузвачтIани, рахаз четин акъваззава. Заз жув чIулав хъендик квайди хьиз ава. Украинадин­­ жаллатIри чал илитIнавай дяведи чи лап хъсан, викIегь, акьуллу рухваяр телефзава­. Расул Гьамзатова кхьейвал, абур лацу дур­най­­риз элкъвенва ва абур рикIера хуьнни чи буржи я. Дяведин махсус серенжемдив эге­чIай­далай кьулухъ чна «Дагъларин баркаллу рухваяр» проект уьмуьрдиз кечирмишзава. И карда чаз «Дидейрин къуват» обществодини, гьукумдин органрини, жемиятдин организацийрини куьмекзава. Куьн къе ина кIватI хьун, гьуьрметлубур, лишанлу кар я. Куь дуьзгуьн тербия агакьай рухвайри женгерин майданда викIегьвилелди ватандин итижар хвена. Абуру дуствал, садвал вине кьуна, чпин чанарилайни гъил къачуна, командиррин твапшуру­гъар игитвилелди тамамарна. Уьлкведин Пре­зидент Владимир Путина лагьайвал, серенжемда иштиракзавай вири игитар я. Абуруз баркалла! Квез, гьуьрметлу­бур, Аллагь-Таалади сабурар гурай, дяве фад куьтягь хьана, СВО-да женг чIугвазвай чи кьегьалар кIвалериз фад хкведайвал хьурай.

Яргъалди раханачтIани, МОО-дин председатель Сефижат Мегьамедагъаевнади  игитрин дидейрихъ галаз тухузвай мяре­катрикай, абурухъ галаз авай сих ала­къай­рикай малумат гана ва гьа са вахтунда къейдна:

– Заз инал куь вилик и мярекат тешкилиз хейлин куьмек гайи Сабина Мисрихановадиз сагърай лугьуз кIанзава. Ам са вахтундани кьулухъ акъваззавайди туш. Адан хва Владикни СВО-дин къурбанд я. Эхь, ам ва цIудралди маса игитар чахъ галамач, чна абур чи рикIера, малаикар хьиз, хуьда.

Сабина Мисрихановади мярекатдиз атан­вай дидейрин тIварцIихъ хуш келимаяр­ ла­гьана. Ада къейдна хьи, игит рухвайрин дидеярни игитар я. ГьикI хьи, абуру дерт гьи­кьван рикI чIулавардайди ятIани, уьмуьр давамарзава, сада-садан дерт кьезиларзава ва СВО-дин иштиракчийриз куьмекар гузва­.

Вирироссиядин дяведин, зегьметдин, Яракьлу Къуватрин ва къайдаяр хуьдай органрин ветеранрин советдин региондин отделенидин председатель Магьарам Алижанова мярекатдин вири иштиракчияр тебрикна, дидейриз сабурар гана ва ахпа лагьана:

– Чаз виридаз чизва, инсанар дуьньядилай гьар жуьреда физва. Садбур са куьникни пай кутун тавуна. Масадбур алчахвилелди, хаинвилелди. Пуд лагьайбурни ава, куь рухваяр, гъуьлер хьтин, Ватан патал чан эцигзавай, игитвилер къалурзавай, чеб къвезмай несилризни чешне яз тазвай. Абуруз чна гуьмбетар, памятникар эцигзава. Абурун тIварар куьчейриз, школайриз, вузриз, карханайриз гузва. Къе заз пара залан я ясдин партал алай дидейриз килигиз. Гьа са вахтунда за чи дидейрал, сусарал, вахарал дамахзава. Куьне Ватандиз вафалу, намуслу, игит рухваяр тербияламишна. 20 дагъус­танвидиз Россиядин Игит лагьай тIвар ганва. Квез чидани, 10 агъзурдалай виниз да­гъус­танви аскерар орденралди къейднава. Медалар ганвайбурун кьадар мадни гзаф я. Абурук куь багъриярни ква. Квез мадни балаяр, хтулар ава, куь кIанивал, чимивал абуруз це. Абур кIвачел акьалдарунин карда квехъ къуватар, сагъвал хьурай!

Кеферпатан Кавказдин халкьарин дуст­вилин университетдин проректор, генерал-майор Энрик Муслимова Ватандин ЧIехи дяведин йисар рикIел хкана.

– Гьа вахтундани чи уьлкведин кьушунри фашистрикай чи мулкар азад авун, фашистар дуьньядилай терг авун патал женгер чIугуна, игитвилелди душмандиз рикIелай тефидай ягъунар кьуналди Гъалибвал къа­зан­мишна. Къе гьа ветеранрин хтулри, птулри Украинадин чилел, чIуру хъач хьиз, экъечIнавай неонацистар тергзава, абурун гъиляй Донбассдин шегьерар, хуьрер ахкъудзава.

Нубатдин гаф, дидейрихъ элкъвена, динэгьли, нашидар кIелзавай Заур Салигьо­ва лагьана: «За квез, гьуьрметлу дидеяр­, Аллагь-Тааладивай регьимар, сувабар, мягь­кем сагъвал тIалабзава. Квез залан дерт кьезилардай къуватар гурай. Дидедиз гьар са велед багьа я. Къуръанда дидедин дережани лап виниз хкажнавайди я. Пайгъамбардивай (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) кьуд сеферда ваз виридалайни кIанзавайди вуж я лагьана хабар кьурла, ада пуд сеферда дидедин ва са сеферда бубадин тIвар кьунай. ГьикI лагьайтIа, велед дуьньядиз атунин пуд пай дидедихъ галаз алакъалу я. Дявеяр куьтягь хьурай ва чи аскерар сагъ-саламатдиз дидейрин патарив хтурай». Ихьтин гафарилай гуьгъуьниз Заур Салигьова дидедиз бахшнавай нашидни кIелна.

РД-дин юстициядин министерстводин­ къвалав гвай общественный советдин пред­седатель Ислам Мегьамедова кIватI хьанвайбуруз вичин цIийи «Ви игитар, Дагъус­тан» ктаб раижна. Ада лагьайвал, ктабда Ватандин ЧIехи дяведин, Афгъанистандин, международный бандитрин кIеретIрихъ галаз хьайи женгерин ва дяведин махсус серенжемдин игитрикай тамам малуматар ганва. Чаз малум тирвал, Дагъустандиз дагъларин, чIаларин, спортсменрин уьлкве лугьузва. Эхь, гьа са вахтунда Дагъустан Игитрин маканни я. Къенин йикъалди СВО-да иштиракай къад дагъустанвидиз Россиядин Игитвилин тIвар ганва. Ахьтинбур мадни ава, амма са бязи себебар аваз халис кьегьалар гьеле хъендик кумукьзава. Зун агъунва, абурувни гьукуматдин лайихлу шабагьар агакьда. Ихьтин хъсан мярекат тешкилнавай Сефижат Мегьамедагъаевнадиз, библиотекадин къуллугъчийриз ва куьмек гайибуруз сагърай лугьун герек я, – куьтягьна вичин рахунар И. Мегьамедова.

СтIал Сулейманан райондин Агъа СтIал-Къазмайрилай атанвай школьник Замир Набиева Абидин Камилован «Игитар рикIелай ракъурмир» шиир пара кесерлу­даказ, яб акалзавайбуруз таъсирдайвал кIел­на.

Мярекатда Махачкъала шегьердин Советский райондин администрациядин кьилин заместитель Сабир Юсуповани иштиракна. Хейлин йисара МВД-дин органра кIвалахай, къизгъин гьаларин шагьид хьайи, уьмуьрдин еке тежриба кIватIнавай касди гьар садан рикIел аламукьдай гафар лагьана.

– Гьуьрметлу чи вахар, квехъ галаз зани яс чIугвазва ва за квез икрамзава. За куь, исятда дяведин махсус серенжемда миллетбазрихъ галаз женг чIугвазвай чи рухвайрин дидейрин дерт гьиссзава. ГьикI лагьайтIа, зи имидин хва ва талукьрин пуд кьегьални гьана ава. Телеф хьайи чи рухвайри чпин чанар гьакI ганвайди туш. Абуру уьлкведин аслу туширвал, азадвал, гележегдин несилрин ва чи аялрин уьмуьр бахтлуди хьун патал игитвал къалурна. Са рахунни алач, абур, чи жаванди кIелай шиирда лугьузвайвал, чна садрани рикIелай ракъурдач.

Махачкъала шегьердин 16-нумрадин гимназиядин директор Фарида Мегьамедова трибунадихъ вилер накъварив ацIанваз атана. Адан сифте гафарни шелдихъ галаз акъатна. И легьзеда залда авайбурун чIехи пайни къагьарди кьуна.

– Ихьтин важиблу, кесерлу, милли мярекатдиз татана акъвазиз хьанач завай. ГьикI лагьайтIа, ам тешкилнавайбурукай сад Сабина Мисриханова я. Зи ученикдин, дяведин махсус серенжемда игитвилелди телеф­ хьайи Владик хцин диде. Чи гимназияни Владик Мисриханован тIварунихъ янава. Ам, дугъриданни, викIегь хва тир. Акьуллу, чешнелу, регьимлу, масадан дердиникай хабар кьадай хва. Школада кIелзавай вири йисара ам неинки классдиз, гьакI вири школадиз чешне хьайиди я. Хъсандиз кIелни ийиз­, общественный крарани иштиракиз, ада вичин юлдашризни гьар жуьре рекьерай куьмекдай. Ам телеф хьана лагьайла, вири школади яс чIугунай. Къе ина кIватI хьанвай дидейри тербия ганвай рухваярни гьахьтинбур тир. Абуру жуьрэтлувилелди, вафалувилелди Ватандиз къуллугъна. Чи буржи абур рикIел хуьн, абурун кьегьалвилерикай чи аялриз суьгьбетар авун ва акьалтзавай несил ватанпересар яз тербияламишун я. За квез хиве кьада: чи гимназияда ватанпересвилин тема сад лагьай чкадал алайди я. Европадин уьлквейриз, XIX-XX асирра хьиз, гилани Урусатдин государство терг ийиз, халкьар кашал гъиз, лукIвиле тваз кIан­завайла, масакIа хьун лазим туш.

Филармониядин манидар Шамиль Мегьамедова женгерин игитриз ва абурун дидейриз бахшнавай манияр лагьана.  

Мярекатдин эхирдай игитрин дидейриз, сусариз «Дидейрин къуват» обществодин медалар, дипломар, цуьквер гана. Саналди тир шикилар яна.

Нариман  Ибрагьимов