Чи уьлкведа тарихдин ва медениятдин метлеб ва къиметлувал авай са жерге имаратар, надир экспонатар кьетIендаказ хуьзва. Абурук жуьреба-жуьре халкьарин тарихда кьиле фейи вакъиаяр, ксар рикIел хуьнин лишанар тир затIар, куьгьне заманайрилай амай къелеяр, кIвалер, куьгьне ктабар, тамашуниз лайихлу машгьур чкаяр, чиликай эгъуьнна хкуд хъувунвай къадим заманайрин яшайиш ва меденият чирдай мумкинвал гузвай «тарихдин шагьидар» ва масабур акатзава.
Амма, гьайиф хьи, тIебиатдин мишекъат шартIар себеб яз, са кьадар имаратар яваш-яваш чкIизва, бязибурун харапIаярни кваз михьиз терг жезва. Кьилди къачуртIа, куьгьне Кьуьчхуьра авай Х-ХII асиррин, куьгьне Штулрин хуьре авай ХIХ асирдин (1863-1865-йисар) жуьмя мискIинар чкIана куьтягь жезва.
Ибурухъ галаз сад хьиз, чеб эменни, ядигар, ирс яз хвена кIанзавай, амма, фикир тагана тунвай, тарихдин, медениятдин жигьетдай еке къимет авай маса объектарни – булахар, муькъвер, регъвер…– чахъ мадни ава. Абурун къайгъу вахтунда чIугуна кIанда.
Чи халкьдин тарихдин къадимлувал, медениятдин девлетлувал къалурзавай ядигарар гьа авай гьалда кьванни хуьн ва къвезмай несилрал агакьарун патал абурун ацахьнавай, хкатнавай чкаяр къайдадиз хкун чарасуз я. И макъаладин куьмекдалди чаз и месэлайрал машгъул жезвай талукь идарайрин векилрин фикир иллаки куьгьне Штулрин хуьре авай жуьмя мискIиндикай амай кьуд цлал желб ийиз кIанзава. Ам чи исятда авайвал кьванни хуьн патал къедамаз къайгъу чIугуна кIанда.
Газетда и месэла къарагъаруналди, чаз районрин, хуьрерин кьилериз ва талукь маса идарайрин векилриз тарихдин, медениятдин метлеб авай надир имаратар хуьниз кьетIен фикир гуниз эвер гуз кIанзава. Гьа са вахтунда чна чпихъ мумкинвилер авай жумарт, заха ватанэгьлийривай и важиблу кардик чпин пайни кутун тIалабзава.
Сабир Эфендиев,
Штул
