Исламдин асулар
(Эвел – 2026-йисан 37-40-нумрайра)
Имандин дестекар (асулар)
Абур ругуд ава. Иман араб чIала «тестикьарун», «инанмиш хьун», «чIалахъ хьун» я. Шариатда «иман» гафунин метлеб Аллагьдихъ, Адан малаикрихъ, Ктабрихъ, расулрихъ, Эхиримжи йикъахъ, кьадар-кьисметдихъ, адан хъсан крарни, пис крарни галаз, агъун, инанмишвалун я.
Аллагьдихъ иман гъун – им Аллагь-Таала авайдахъ, Ам Ребби, Иллагьи тирдахъ, Адаз гуьрчег тIварар ва сифетар авайдахъ, Ам Халикь тирдахъ, Адаз са шерикни авачирдахъ... агъун я. И крар субутзавай ва тестикьарзавай гзаф делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандин ва гьадисрин делиларни)...
Малаикрихъ иман гъун – им абур Аллагьди халкьнавай Адан гьуьрметлу лукIар тирдахъ, абур, Аллагьдиз са муьтIуьгъсузвални тавуна, гьамиша Ада эмирзавай крар кьилиз акъудзавайбур тирдахъ, абур Аллагьди нурдикай халкьнавайдахъ, абуру тIуьн-хъун тийизвайдахъ, абуруз эркек-дишивал авачирдахъ, абуруз гьар жуьре везифаяр авайдахъ ва абурун кьадар са Аллагьдиз чидайдахъ агъун я. И крарни субутзавай ва тестикьарзавай делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандин ва гьадисрин делиларни).
Ктабрихъ иман гъун – им Аллагьди (авудна) ракъурнавай вири Ктабрихъ инанмишвалун, а Ктабар Вичин расулриз вагьй (откровение от Бога) авуна ракъурнавай Аллагьдин калам тирдахъ, абур инсанрив агакьарун патал Аллагьдин дин ва шариат аваз ракъурнавайдахъ ва абурукай кьилин Ктаб Къуръан тирдахъ агъун я. И крарни субутзавай ва тестикьарзавай гзаф делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандай ва гьадисрин делиларни).
Расулрихъ (пайгъамбаррихъ) иман гъун – им абур Аллагьди инсанриз дуьз рехъ къалурун патал хкянавай ксар, абур гунагьрикай, гъалатIрикай Аллагьди хвенвайбур тирдахъ, абуруз керематар-аламатар ганвайдахъ ва абурун эхир-хатам Мугьаммад Пайгъамбар (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) тирдахъ агъун я. И крар субутзавай ва тестикьарзавай гзаф делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандин ва гьадисрин делиларни).
Эхиримжи йикъахъ иман гъун – им и дуьньядин эхир жедайдахъ, кьейидалай кьулухъ вири инсанрал чан хкана, сурарай къарагъар хъийидайдахъ, абуру чпи авур амалрин гьахъ-гьисаб хъийидайдахъ, гьардаз эвез хгудайдахъ, дуьз, хъсан крар авурбуруз суваб яз – женнет, гунагь, пис крар авурбуруз жаза яз жегьеннем кьисмет жедайдахъ, Къияматдин йикъахъ виликамаз жедай лишанар авайдахъ, сурун азаб ва сурун нямет авайдахъ, ана кьве малаикдин суалар жедайдахъ... агъун я. И крарни субутзавай ва тестикьарзавай гзаф делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандин ва гьадисрин делиларни).
Кьадар-кьисметдихъ (адан хъсанвилер ва писвилерни кваз) иман гъун – им и дуьньяда (вири алемра) жезвай вири крар Аллагьдин тайинарнавай къаза-кьадардалди, Адаз гьакI кIан хьуналди, са Адаз чизвай камаллу себеб аваз жезвайдахъ, Адаз кIан хьайи кар жезвайдахъ ва кIан тахьай кар тежезвайдахъ... агъун я. И крарни субутзавай ва тестикьарзавай гзаф делилар ава (акьулдин делиларни, Къуръандин ва гьадисрин делиларни).
Ибур имандин дестекарни асулар я. Ни абурухъ иман гъайитIа, инанмишвал авуртIа, ам къутармиш жеда ва адаз агалкьунар жеда. Ни абур инкар авуртIа, кьабул тавуртIа, ам дуьз рекьикай ягъалмишвиле жеда ва адаз еке зарар жеда. Къуръанда лагьанва (4-сура, 136-аят, мана):
«Эй иман гъанвайбур! Иман гъваш куьне (давамара имандал хьун ва мадни мягькемара куь иман) Аллагьдихъ ва Адан расулдихъ ва Ктабдихъ Ада Вичин расулдиз (авудна) ракъурнавай ва ктабрихъ Ада виликдай (авудна) ракъурнавай. Ни Аллагьдихъ, Адан малаикрихъ, Адан ктабрихъ, Адан расулрихъ ва Эхиримжи Йикъахъ кафирвал авуртIа, гьакъикъатда ам дуьз рекьяй (лап) яргъаз акъатнава (зурба ягъалмишвиле ава)».
Игьсан – им рикIин сидкьидай ва михьивилелди, анжах Аллагь патал диндар кар авун я. Яни вуна Аллагьдиз ибадат а къайдада авун лазим я хьи, гуя ваз Ам аквазва, эгер ваз аквазвачтIа, гьакъикъатда Адаз вун аквазва.
«Исламдин асулар» макъаладин сергьятра аваз чна исламдиз, имандиз, игьсандиз баянар гана. Абурукай сифте дережа ислам я, адалай вине авайди – иман ва виридалайни вине авай дережа – игьсан!
Диндин алим
Ямин гьажи Луткунви