Виниз акъатнава

Михаил Мурашкодин гафаралди, пуд йисан къене вини дережадин технологиядин медицинадин куьмек гун 30 процентдин виниз акъатнава. Идакай РФ-дин здравоохраненидин министерстводин телеграм-каналди раижзава.

Ада къейдзавайвал, 2025-йисуз 727 агъзурдалай гзаф азарлуйриз куьмек ганва. Им, эхиримжии пуд йисан муддатдилай 30 процентдин гзаф я. ВМП-дин (высокотехнологичная медицинская помощь) къурулушда хирургиядин къайдаяр ишлемишунин кьадар саки 43 процентдин хкаж хьанва.

Мурашкоди раижзавайвал, кар анжах сагъарунин серенжемрин мумкинвилер гегьеншарунал алач, инсандиз абурукай вахтундамаз менфят къачузни куьмекна кIанда.

Кьилди къачуртIа, ада къейдзавайвал, вилик акъвазнавай месэла ам я хьи, чкайрал яргъал вегьин тийидай куьмек вахтундамаз агакьарунин, генани вини дережадин пешекардин игьтияж авай чIавуз талукь идарайриз ракъурун таъминарунин жигьетдайни медицинадин тешкилатрин роль хвена кIанзава.

И кар патал духтурри телемедицинадин меслятарни ишлемишзава – маса медтешкилатра авай кIвалахдин юлдашрихъ галаз пациентдин гьал веревирд ийиз­ва. Гележегда сагъарунин серенжемар гьикI кьиле тухвана кIандатIа тайинар­зава.

Михаил Мурашкоди гьакIни къейдзавайвал, алай девирдин хирургиядин технологийри пациентриз фад арадал хквез куьмекзава. Малоинвазивный жуьредин операцияр гъвечIи кьацIарай кьиле тухузва. И делилди азарханада хьунин вахт тIимилардай ва адетдин уьмуьрдив фад эхгечIдай мумкинвал гузва.

Раижзавай къейдерин гъавурда акьаз­вайвал, робот-ассистированный жуь­редин операцийрин кьадарни гзаф жезва. Ихьтин къайдаяр урологияда, трав­матологияда, ортопедияда, акушерствода, гинекологияда ва маса хилера ишлемишзава.

Мурашкоди хабар гузвайвал, хирургиядин къуллугъ вилик финин делил ­кардик кутунвай технологийрин ва я ­кьиле тухванвай хирургиядин операцийрин кьадардалди алцумзавач. А кардиз агьалийрин сагъламвилелди къимет ­гузва.

Багьа хьанва

РФ-да сентябрдиз вечрен какайрин къиметар, августдив гекъигайла, 8,6 процентдин багьа хьанва. Идакай, Росстатда асаслу яз, «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Гьа са вахтунда къейдзавайвал, йисан эвел кьилелай инихъ вечрен какайрин къимет 7,97 процентдин виниз акъат­нава, алатай йисан и муддатдив гекъигайла, – 17,2 процентдин.

Раижзавайвал, августдиз, июлдив гекъигайла, къиметар хкаж хьун хейлин тIимил тир – 0,2 процентдин. 2025-йисан августдив гекъигайла, къиметар 12,6 процентдин виниз акъатна.

Росстатдин делилралди, вири категорийрин майишатра (хуьруьн майишатдин тешкилатар, фермерар, ЛПХ-аяр) августдиз вечрен 4,2 миллиард кака гьасилна. 2025-йисан августдин вацрав гекъигайла, им 2,5 процентин тIимил я. Июлдив ге­къи­гайла – 0,5 процентдин. Муьжуьд вацран къене 32,6 миллиард кака гьасилна (0,6 процентдин гзаф).

Хуьруьн майишатдин тешкилатри августдин вацра 2 процентдин тIимиларна, 3,36 миллиарддал кьван. Муьжуьд вацра, алатай йисан и муддатдив гекъигайла, 1,5 процентдин гзаф гьасилна – 27,07 миллиард кьван.

ТIимиларнава

Яшайишдин фондуни чарчин справкаяр гунин кьадар саки 70 процентдин тIимиларнава. Идакай СФР-дин сайтда хабар гузва.

Кьилди къачуртIа, чешмеди раижзавайвал, 2025-йисуз Яшайишдин фондунай тIалабай чарчел алай делилрин ва справкайрин кьадар 68,4 процентдин тIимил хьанва. 2025-йисан сад лагьай кварталда фондуни агьалийрин ва тешкилатрин чарарин бинедаллаз 290 агъзурдалай гзаф ихьтин документар гана. 2026-йисан пуд лагьай кварталдин нетижайралди лагьайтIа, делилар чарчеллаз гунин кьадар 91,7 агъзур документдин кьван тIимил хьана.

Чарчин жуьреда документар гун, кьабулун (документооборот) рекъемрин къул­лугърал элячIун - им фондуни макьсаддалди кьиле тухузвай кIвалахдин нетижа я. И делилди къуллугърикай менфят къачунин кIвалах неинки йигинарзава, гьакI ам къулайдини ийизва. ГьикI хьи, инсандиз са чкадиз финин, нубатра акъвазунин ва я документ агакьун вилив хуьнин лазимвал амукьзавач. Герек информация хсуси кабинетда, мус кIан хьайитIани, гъил агакьдайди хьанва.

ГьакIни хабар гузвайвал, агьалийри фондунай виридалайни гзаф пенсийрин, выплатайрин жигьетдай делилар хабар кьазва. Ихьтин хабар кьунрин кьадар справкайрин умуми гьисабдин са паюнал кьван ацалтзава.

Виликдай «Соцфонд. Контекст» те­леграм-­каналди раижайвал, Яшайишдин фондуни инсанри чпин къуллугъар арада мензил аваз туькIуьрдай чкадал абур вучиз муьштерийриз къуллугъдай чкайриз (клиентские службы) физватIа чирна.

Фондуни кьиле тухвай хабар кьунин серенжемда муьштерийриз къуллугъдай чкадиз атанвай жуьреба-­жуьре регионрай тир 400 агъзурдалай гзаф ксари иштиракна. Абурукай гзаф пай (42,7 процент) чIехи яшарин векилар тир: 56 йис ва адалай артух. Кьвед лагьай чкадал 36­-далай 45 йисалди тир агьалияр ала (20,2 процент), пуд лагьай чкадал – чпин яшар 45-­далай 55 йисалди тир агьалияр (19,6 процент).

Хабар кьунин серенжемдин нетижада чир хьайивал, къуллугъдай чкайриз атунин виридалайни гзаф гегьенш себеб и кар абуруз хесет (привычка) хьун я. И делил хабар кьурбурукай 48 процентди лагьана.

Къецепатан уьлквейрай

Махсус мярекатдал, «Паспорт промышленный консалтинг» карханадин­ делилрал асаслу яз, «АВТОСТАТ» агентст­водин экспертри хабар гайивал, 2026-йисан 9 вацран нетижайралди, Россиядиз 635,3 агъзур кьезил машин гъанва - гьам цIийи, гьамни виликдай ишлемишнавай. Идакай «АВТОСТАТ» агентстводин сайтда раижзава.

Кьилди къачуртIа, чешмеди къейдзавайвал, январдилай сентябрдал кьван Россиядиз 301 агъзур цIийи кьезил машин гъанва. Алатай йисан и муддатдив гекъигайла, им 25 процентдин гзаф я. Виликдай ишлемишнавай машинар лагьайтIа, 334,3 агъзур гъанва (+4 процент).

Гьа са вахтунда хабар гузвайвал, йисан эвел кьилелай инихъ авай машинар гъунин жигьетдай хъсан тир дегиш хьунин еришдизни (динамика) килиг тавуна, эхиримжи кьве вацра уьлкведиз автоимпорт авун агъуз аватзава.

Раижзавайвал, къецепатан уьлквейрай машинар гъунин лап вини кьадар июлдин вацрал ацалтнава (санлай къачурла, 94,9 агъзур гьам цIийи, гьамни виликдай ишлемишнавай кьезил машин). Августдиз и рекъем 80,6 агъзурдаз барабар хьана, сентябрдиз лагьайтIа – 68,4 агъзурдаз.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов