Чи ватанэгьлияр – гьар сана

Чеб авай чкайра Дагъларин уьлкве машгьурзавай ватанэгьлийрикай сад агъа­стIалви, фармацевтикадин илимрин кандидат Магьмудов Рамиз Рагъибович я. Ам яргъал йисара школада гьакъи­сагъвилелди зегьмет чIугур муаллим, райондин ва республикадин газетрихъ галаз сих алакъа хвейи мухбир, шаир ва гьикаятчи Рагъиб Магьмудован гада я.

Р. Магьмудова хуьруьн юкьван школа, Астрахандин медучилище, 1990-йисуз Пермдин госуниверситетдин хи­мия­дин­ фа­культет акьалтIарна. Гуьгъуьнлай Рамиз  Рагъибовича  «Фармацевтичес­кая химия и фармакогнозия» пешедай илимрин кандидатвилин диссертация хвена.

Гьеле студент тир йисарилай ам илимдин кIвалахдал рикIивай машгъул хьана. Химиядин факультетдин кьвед лагьай курсуна кIелзавай Рамиз (армияда къуллугъна хтайдалай гуьгъуьниз) Естест­вен­но-научный институтдин БАВ-диз (Лаборатория биологически активных веществ) атана. Лабораториядин илимдин хелни итижлуди ва ажайибди тир: «Скрининг и изучение механизма действия новых продуктов органического синтеза и природных соединений с целью создания новых лекарственных препаратов».

Вичин илимдин кIвалахни Рамиз Магь­мудова лаборантвилелай башла­миш­­на. РФ-дин илимрин лайихлу деятель, химия­дин илимрин доктор, профессор Ю. Анд­­­рейчиковадин ва медицинадин илимрин кандидат, доцент Е. Пидэмскийдин регьбервилик кваз ада гьайванрал сифтегьан тежрибаяр тухвана.

Гзаф йисара тухвай ахтармишунрин кIвалахдин нетижаяр умумиламишна, Рамиз Рагъибовича 1998-йисуз фармацевтикадин илимрин кандидатвилин диссертация хвена.

2002-йисалай инихъ Р. Магьмудова Естественно-научный институтдин БАВ-дин илимдинни ахтармишунрин лабораториядин заведующийвиле кIвалахзава. Илимдин рекьелди чирна, ахтармишна гьазурзавай дарманрин «уьмуьр» лабораторияда Рамиз Рагъибовичалай башламиш жезва.

Институтда кIвалахзавай йисара Рамиз Магьмудова 2000-далай виниз цIийи продуктрик биологический активвал ква­тIа ахтармишна. Ахтармишунрин материалрин бинедаллаз авторвилин 5 шагьа­дат­нама ва цIийи затIар акъудунай 16 па­­тент къачуна, илимдин 250-далай виниз макъалаяр кхьена, пешедиз талукь кьетIен монография акъудна.

2007, 2009, 2010 ва 2011-йисара адакай «Пермдин илимдинни ахтармишунрин госуниверситетдин (ПГНИУ-дин) лап хъсан изобретатель» конкурсдин гъалибчи хьана.

Илимдин кIвалахдихъ галаз санал чи машгьур алимди педагогвилин кIвалахни кьиле тухузва. Инсандин экологиядин ва уьмуьрдин диривилин кIвалахдин хата­сузвилин кафедрадин доцент Рамиз Ра­гъибовича «Уьмуьр кьиле тухунин хатасузвал» ва «Фармакология» лекцийрин курсар тухузва. Гьа са вахтунда ада чIехи классра кIелзавайбурни илимдал желбзава, абуруз вичи тухузвай ахтармишунрикай суьгьбетар ийизва.

Рамиз Рагъибовича, кафедрадин преподавателар соавторар яз, уьмуьрдин диривилин кIвалахдин хатасузвиляй 2 пособие  акъуднава.

Ада бакалаврийрин ва ма­гистррин дипломрин кIвалахризни регь­бервал гузва. Адан регьбервилик кваз хейлин аспирантри кандидатвилин дис­сертацияр хвена.

Рамиз Рагъибовичан яргъал йисарин­ бегьерлу зегьметдиз гьукуматди лайихлу­ къиметни гана. Ам РФ-дин образова­ни­дин­­ ва илимдин министерстводин­ Гьуьр­метдин грамотадин, «КьетIен туь­кIуь­­­рунрай ва гележег авай ахтармишунрай» А. Фридманан тIварцIихъ галай ва «Изобретателвал вилик тухуник пай кутунай» А. Нобелан тIварцIихъ галай медалрин сагьиб я.

Алимди 2023-йисуз кхьей «Использо­ва­ние элементов рационального «драг-дизай­на» в поиске биологически активных веществ с заданными свойствами среди производных ацилпировиноградных­ кислот» илимдин кIвалах Пермдин крайдин законодательный собранидин премиядиз лайихлу хьана. Адав премия крайдин губернатор Дмитрий Махонина шад гьалара вахкана.

Бажарагълу инсан вири крара бажарагълуди жеда, лугьузва мисалда. Машгьур алим-фармацевт Рамиз Рагъибович СССР-дин спортдин мастерни я, азад вахтунда ам волейболдал, теннисдал, пейнтболдал машгъул жезва.

Гьихьтин агъастIалви хьурай шиирар кхьин тийидай! Интернетда авай делил­рай­ малум жезвайвал, «Шииратдин Меккадивай» яргъа яшамиш жезватIани, Рамиз Ра­гъи­бовича эсерар теснифунизни итиж ийизва.

Фармацевтикадин рекьяй докторви­лин диссертация хуьн патал илимдин­ кIва­­лахдал алахънавай Магьмудов Рамиз­ Рагъибовичахъ чаз мягькем сагълам­вал, илимдин рекье ва гьар са карда мадни агалкьунар хьана кIанзава.

Хазран Кьасумов