Къадим шегьерда ватанпересвилин «Дербентдин агьалияр.­ Несилри рикIел хуьзва» проект уьмуьр­диз кечирмишзава. Адан сергьятра аваз, шегьер, респуб­лика ва уьлкве вилик тухуник еке пай кутур инсанрин биографийрин рекъемрин архив арадал гъизва­. И проект Дагъустан Республика­дин Кьилин грантдиз лайихлу хьанва.

Проектдин тешкилатчийри къейд авурвал, рекъемрин архивда жуь­ре­ба-жуьре несилрин 250 касди­лай­ виниз педагогрин, духтуррин, культурадин, искусстводин, жемиятдин деятелрин, карчийрин, мергьяматлу крарин иесийрин ва маса пешекаррин биографияр гьатда. И важиблу кардал машгъул жедай ксари чпин кIвалахда государстводин ва хизанрин архиврикай, документ­рикай, шикилрикай, печатдиз акъат­навай макъалайрикай, багърийрин рикIел хкунрикай менфят къачуда. ГьакIни архивдин са агъзурдалай виниз материалар рекъемлемишда, цIудралди видеоинтервьюяр кхьида.

И проектдин кьилин макьсад вуч я? Гьелбетда, баркаллу инсанрин­ тIварар, кар алай делилар­, шикилар­ къвезмай несилриз тун. Гьар са касдин кьисметдай, кIва­лахдай Дербентдин тарихни, ам вилик фейи гьаларни аквадайвал. Дербентдин яшайиш, экономика, культура, обра­зование, медицина вилик финик жуьреба-жуьре миллетрин векилри чпин  пай кутуна эхир.

Рекъемрин архив «Зикарон» плат­­формадин базадин бинедал кьиле тухузва. «Зикарондихъ» и рекьяй хъсан тежриба хьанва. Виликдай ада Ватандин ЧIехи дяве­дин иштиракчийрин кьисметриз талукь тарихар чкадал хкана, рекъемламишна, абурукай документальный фильм туькIуьрна.

Рекъемрин архив вад темадиз­ пайнава. Герек материалар кIватIу­нал гуьгьуьллубурни, макъалайрин, очеркрин игитрин багъриярни, маса регионра, уьлквейра яшамиш жезвай дербентвийрин жегьил насиларни желбда.

Проектдин тереф РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министерстводи, Дербент шегьердин культурадин, жегьилрин сиясатдин ва спортдин рекьяй управлениди хуьзва. 

Абад Азадов