Сентябрдин пуд юкъуз (18-20) Россиядин Федерацияда Госду­мадиз, регионрин парламент­риз, чкадин собранийриз депутатар ва са шумуд региондин кьилер хкязавай сечкияр виниз тир дережеда аваз, тешкиллувилелди кьиле фена.

16-сентябрдиз, Россиядин агьа­­­лийрихъ элкъвена, РФ-дин Пре­­зидент Владимир Путина къейдна: «Гилан сечкийрин кампания лап метлеблуди ва кар алайди я.  Россиядин халкьарин садвилин йисуз кьиле тухузвай сечкийра иштиракун еке жавабдарвал ва уьлкве мягькемаруник вуна пай кутун я. Сечкийра иштиракзавайбуру гузвай сесери федеральный, регионрин парламентриз ва чкадин собранийриз сиясатдин гьихьтин партийрин векилар хкядатIа къалурда. Гьавиляй сечкийра уьл­кведин гьар са агьалиди иштиракун лазим я…»

Сечкийрин вири йикъара «Рос­телеком» ПАО-дин Дагъустандин­ филиалда жемиятдин гуьзчийрин­ центради кIвалахна. Залда туь­кIуьрнавай еке экрандилай­ респуб­ликадин сечкийрин вири участок­ра сесер гун гьикI кьиле физватIа къалурзавай. Пуд юкъузни цент­рада сечкияр кьиле физвай гьалдихъ галаз респуб­ли­кадин СМИ-рин векилар таниш­ хьана. Зазни­ акурвал, региондин вири шегьер­рин ва районрин сечкийрин учас­токрай датIана малуматар къвезвай, гьина гьикьван­ сесер ганатIа, малумарзавай ва экрандилайни къалурзавай. Нукьсанриз, гъалатI­риз, законсуз амалриз рехъ гузвай дуьшуьшар ерли авачир. 

Жемиятдин гуьзчийрин цент­радин регьбер Динислам Дадае­ва малумарайвал, виликамаз гьа­­­зурнавай 4 агъзур гуьзчини 18-сентябрдин экуьнин сятдин муь­жуьдаз республикада ачухнавай сечкидин 726 участокдиз фена ва абуру пуд юкъузни сечкияр кьиле физвай гьалдал гуьзчивална. Пуд юкъузни центрадиз гьукумдин органрин векилар, депутатарвиле кандидатар атана, абуру кIвалах тешкилнавай гьалдиз дуьзгуьн къимет гана.

Малум хьайивал, 19-сентябр­дин нянин сятдин 8-далди, сечки­дин участокриз атана, сесер гайи­буру 62,9 процент тешкилна. 20-сентябрдин йикъан сятдин 10-дан делилралди, 67,8 процентди­ сесер гана. Гьа и йикъан нянин сятдин ругудаз и рекъем 86,9 процентдив агакьна. 20-сентябр­диз­ жемиятдин гуьзчийрин цент­рада журналистрихъ галаз РД-дин Кьилин везифаяр вахтуналди­ тамамарзавай Федор Щукинни­ гуь­руьш­миш хьана. Ада лагьана:­ «Сечкийрин пуд йикъан сиясатдин важиблу мярекат, законрал амална, са къалмакъални авачиз, тешкиллувилелди, секиндиз кьиле фе­на. Дагъустанвийри сечкийра­ активвилелди иштиракна­. Ихьтин­ жуьре­дин иштираквал дуь­шуьш­дин­ кар туш. Им Дагъус­тан­дин халкьарин чIехибуруз гьуьрмет авун, хизандин мягькемвал, садвилин, жуван респуб­ликадин ва уьлкведин гележегдин гьакъиндай­ жавабдарвал хивез къачун хьтин адетрихъ галаз алакъалу я. Мадни лагьайтIа, им да­гъус­танвийрин кьетIен къилих, культурадин код я».

Федор Щукина сия­сатдин важиблу мярекат тешкиллувилелди­, михьивилелди, хатасузвилелди кьи­ле тухун патал зегь­мет чIугур ва куьмек гайи сечкийрин комиссийрин, участок­рин векилриз, гуьзчийриз, къайдаяр хуьдай органрин къуллугъчийриз, волонтерриз сагърай лагьана.

Сечкийрин йикъара республи­кадин вири агьалийри, РФ-дин оборонадин министерстводин къул­­лугъчийри, СВО-дин иштиракчийри, абурун хизанри, гьатта­ гьа юкъуз эвленмиш хьайи жегьилрини сесер гана.

Ахцегьрин хуьруьн сечкидин участокда сес гайи жемиятдин «Память гор» тешкилатдин чкадин отделенидин председатель Радик Вагьабова икI лагьана: «Къе чун, СВО-дин ветеранар, уьмуьр гьикьван ислягьди хьана кIанзаватIа, гьадан гъавурда хъсандиз ава. Гьар са район, республика ва уьл­квени вилик фин, агьалийрин гьал-агьвал хъсанди, мублагьди хьун патал чна Ватандин итижар, хатасузвал хуьн лазим я. Гьа са вахтунда Ватан патал чанар къурбанд ийизвай кьегьаларни рикIел хуьн, абурун хизанриз куьмек гун важиблу я. И вири крар анжах ислягь уьмуьрда ийиз жеда. Чна сесерни ислягьвал патал гузва». 

Дербент шегьердин сечкийрин участокра гуьзчийриз таъсир авур итижлу вакъиаярни хьана. Жуьмя йикъан нянихъ са участокдиз полицейскийрин партал алай са дес­те атана. Сифтегьан фикир: чIуру хиялдин иесияр я жал? Ваъ, сес гуз атанвайбур тир. ГьикI хьи, киш ва гьяд йикъара абуру къуллугъдин везифаяр тамамарун лазим тир. 20-сентябрдиз сечкидин са участокдиз гьа и юкъуз эвленмиш хьанвай чамни свас атана, абуру сесер чпиз хуш авай партийриз ва кандидатриз гана. 

Сечкийрин виликамаз кьунвай делилри къалурзавайвал, уьлкведа «Сад тир Россия» партиядиз 57,97 процент сечкичийри сесер гана, КПРФ-диз – 13,87, ЛДПР-диз – 8,99, «Новые люди» партиядиз – 7,97 ва «Гьахълу Россиядиз» – 5,13.

Дагъустандин сечкичийри «Сад тир Россия» партиядиз – 74, «Гьахълу Россиядиз» – 11,99, КПРФ-диз – 10,99, ЛДРП-диз 1,66 процент сесер гана. Лезги халкьдин патай РФ-дин Госдумада Россиядин Игит Энвер Набиева ва государстводин деятель Эмин Мерданова векилвалдайвал хьанва.

Нариман  Ибрагьимов