«XXI асирда диде-бубаяр ва аялар. Сад-садан къаншардиз» –  ихьтин лишандик кваз, акьалтзавай несилдин тербиядин мес­элайриз бахшна, и йикъара Расул Гьамзатован тIварунихъ галай ДГПУ-да форум кьиле фена. РД-дин Кьилин грантдин куьмекдалди ам тешкилнавайди эко­номикадин илимрин кандидат, Р. Гьамзатован тIварунихъ галай ДГПУ-дин физический культурадин ва уьмуьрдин хатасузвилин (БЖ) теориядинни методикадин кафедрадин доцент, РД-дин юстициядин министерстводин патав гвай общественный советдин председатель, РД-дин Общественный палатадин ва Дагъустандин Кьилин патав гвай Агъсакъалрин советдин член Ислам Мурадович Мегьамедов тир. Тешкиллувилин са жерге месэлайра вуздин кьиле авай ксарини куьмекар гана. Форумда гьукуматдин къурулушрин, жемиятдин векилри, алимри, са гафуналди, республикада аялар тербияламишунин рекье зегьмет чIугвазвай хейлин ксари, гьакI журналистри, вуздин чIехи курсарин студентри иштиракна. Форумдин модератор биологиядин илимрин кандидат, ДГПУ-дин биологиядин, экологиядин ва тарсар гунин методикадин кафедрадин доцент Венера Разаханова тир.

Дагъустандин юстициядин министерстводин общественный советдин член, Дагъустандин ОП-дин председателдин куьмекчи Ажий Абиевади тамамарай ватанпересвилин «Зи Россия» маниди кIватI хьанвайбурун гуьгьуьлар мадни хкажна.

Аялрин санлай тербиядикай, аялдин уьмуьрда тербиядихъ авай важиблувиликай, гьа са вахтунда и рекье гьалтзавай четинвилерикай марагълу докладар авурбурун арада ДГПУ-дин кIелунинни методикадин рекьяй проректор, филологиядин илимрин доктор, мярекат ачухай Ибрагьим Дибиров, педагогикадин илимрин доктор, профессор, РАО-дин член-корреспондент, коррекциядин педагогикадин ва яша­йишдин психологиядин кафедрадин заведующий Жафар Маллаев, педагогикадин илимрин кандидат, доцент, яшайишдин педагогикадин­ ва психологиядин факультетдин декан Диана Гьасанова, психоло­гия­дин илимрин доктор, профессор, психологиядин кафедрадин заведующий Мегьамед Далгатов­, педагогикадин илимрин доктор, профессор, ДГУ-дин умуми ва яша­­йишдин педагогикадин кафедрадин заведующий Бика Алиева ва масабур авай. Тербиядин месэлайрин важиб­лувиликай чпин фикирар Дагъустандин юс­ти­циядин министрдин за­меститель Рабият Зака­вовади, инвалид аялриз куьмекар гудай «Накъвар галачир уьмуьр» ДРОО-дин председатель Айшат Гьамзаевади ва масабуру раижна, медицинадин куьмек герек къвезвай аялрин месэлаярни кудна.

Форумдин тешкилатчийрихъ элкъвена рахай адан тешкилатчи, республикада  тербиядин, гьа гьисабдай яз ватанпересвилин тербиядиз еке фикир гузвай Ислам Мегьамедов серенжемдин макьсаддал акъвазна, адан иштиракчийриз тербиядин месэлайрал датIана машгъул хьунай, абуруз чIехи фикир гунай ДГПУ-дин кьиле авай ксариз сагърай лагьана. Тухузвай чIехи кIвалахдай ада са шумуд касдив, гьа гьисабдай яз, вуздин ректор Нариман Асваровав шабагьар вахкана.

Форумдал рахай вири ксари аялрин тербиядин месэлади къенин юкъуз санлай уьлкведа, рес­пуб­ликада артух фикир гун истемишзавайди къейдна. Кье­тIен­да­каз веревирд авур месэлайрик аял тербияламишунин карда дидеди­ни бубади кьведани иштиракунин­ важиблувал, аял хадалди вилик ме­дицинадин рекьелди дидедини­ бубади чпин сагъламвал ахтармишуниз эвер гун, яшайишдин етимвал, Дагъустанда психикадинни физический жигьетдай сагъсуз аялрин кьадар гзаф хьун квай. Къенин йикъан диде-бубайринни аялрин рафтарвилериз талукь хейлин месэлайрални акъвазна. И жигьетдай арадал къвезвай, къалабулух кутазвай ва вилик пад кьуна кIанзавай са жерге месэлаярни гегьеншдаказ веревирдна, абур гьялиз куьмекдай рекьер къалурна, теклифар гана. Къарагъарзавай месэлаяр кIватI хьанвайбуруз гьар садаз екез таъсирдайбур тиртIани, вахт яргъалди финиз килигна, модератор регламент авайди рикIел хкуниз мажбур жезвай.

Гьа са вахтунда хъсан тербия дагъустанвийрихъ авайди субут авун яз, форумдал рахайбуру­ алай вахтунда Украинада кьиле­ физвай дяведин махсус серенжемда Дагъларин уьлкведин ас­керрини офицерри, игитвал къалуриз, жуьр­этлувилелди женг чIуг­вазвайди, чандилайни гъил къачуна, гъалибвилер къазанмишзавайди къейдна. Ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишуникай­, санлай чи уьлкведин къудратлувал ибарат жезвай садвиликай къенин юкъуз и жигьетдай чахъ авай хъсан мисалралди девлетлу авунвай суьгьбетарни кIватI хьанвайбуру хушвилелди кьабулна.

Гуьгъуьнлай форумди вичин кIвалах кьилди секцийра давамарна. Эхирдай, адан кIвалахдин нетижаяр кьун яз, кIватI хьанвайбуру ганвай теклифар, меслятар къалурнавай резолюция кьабулна. Адани акьалтзавай несил ла­йихлудаказ тербияламишунин рекье еке роль къугъвада.

Рагнеда  Рамалданова