Макьаматдин алем – им зурба, чIехи, эхир авачир икьлим я. Им адан мумкинвилериз къадагъаяр авач лагьай чIал я. Амма, гьайиф хьи, вири композиторриз Сад Аллагьдин патай чпиз савкьат яз ганвай и пай хъсандаказ ачухарун кьисмет жезвач. 

Идахъни гзаф себебар ава. Кьилинди яз, и кар са ва я маса себебдалди композитор вахтсуз рагьметдиз финихъ галаз алакъалу я. Мисал яз, чавай самолет аватуникди 32 йисан яшда аваз рагьметдиз фейи Дагъустандин бажарагълу композитор Сергей Агъабабован, залан азардикди 23 йисан­ яшда аваз и дуьньядилай фейи азербайжанрин композитор Асаф Зейналлыдин, руфунин тифдик чи арадай 31 йисан яшда­ аваз акъатай Австриядин бажарагълу композитор Франц Шубертан, гьуьле чуьхуьнагар ийидай чIавуз батмиш хьуникди 23 йисан яшда аваз рагьметдиз фейи Китайдин композитор Не Эран (гьакIни ам Китайдин миллетбазри яна кьена лугьудай гафарни ава) тIварар кьаз жеда. Ихьтин мисалар садни кьвед туш. Чна вичикай къе ихтилат ийизвай ва вичин уьмуьрдин рехъ теснифатди анжах цуьк акъудиз гатIунай чIавуз кьатI хьайи лезгийрин композитор Эждер Герейхановни, гьайиф хьи, винидихъ къалурнавай сиягьдик акатзава.

Эждер Элифханан хва Герейханов 1920-йисуз КцIара лезги хизанда дидедиз­ хьана. Адан буба Элифхан алакьунар авай багъманчи тир. Амма Советрин гьукум тешкил хьайила,  адав гвай багълар вири гьукуматди вахчунай. Элифханаз вад аял хьана. Виридалайни гъвечIиди тир Эждеран рикI аял чIавалай макьаматдал, тар ягъу­нал гзаф алай. Гьа и кар себеб яз, мектеб акьалтIарнамазди, ам Бакудиз, бажарагъ­лу тарчи Къурбан Пиримован (1880-1965) патав фена. Жегьилдин алакьунар акур ус­тадди адаз вичин сенятдин сирер чирна­. Са йис кьван вахт арадай фейила, Эждера тардал, цIигъцIигъандал (кемендал) ва кларнетдал устаддаказ макьамар тамамардай. Бажарагълу макьаматчидикай мукьвал-мукь­­вал мехъерринни межлисрин иштиракчи жезвай. Идалайни алава яз, Э. Герейханова Фетуллагь Рагьимхановахъ галаз­ (гележегда абурукай кьведакайни лезги халкьдин тIвар-ван авай композиторар хьана) Къубадин муаллимрин училищеда тарсарни гузвай. Гаф кватай чкадал лугьун лазим я хьи, Эждер Герейханованни Фетуллагь Рагьимханован гъилик гележегда лезги халкьдин тIвар машгьур авуник чпин къимет авачир пай кутур Дурия Рагьимовадини Асеф Мегьмана чирвилер къа­чуна.

КцIариз хтай Эждера кинавкассадин, промкомбинатдин ва гуьгъуьнлай медениятдин кIвалин директорвиле кIвалахна. Эждеракай мукьвал-мукьвал КцIарин медениятдин кIвале кьиле тухудай лезги концерт­ринни тамашайрин иштиракчини жедай. Герейханован къелемдикай хкатай манияр манидарри рикI алаз мукьвал-мукьвал и мярекатрал тамамардай. Композитор хьиз, Эждер Герейханов гзаф манийрин автор я. Дагъустандин халкьдин шаир Шагь-Эмир Мурадован чIалариз теснифнавай «Назлу жейран» мани къенин юкъузни лезги манидарри мехъеррални межлисрал рикI алаз тамамарзава. ТIвар кьунвай мани ДАССР-дин халкьдин артистка, вич, чна винидихъ къейд авурвал, Эждер Герейханован сухтайрикай сад тир Дурия Рагьимовади тамамарайдалай кьулухъ яб гузвайбурун арада мадни сейли хьана.

Эждер Элифханан хва Герейханов 1959-йисуз 39 йисан яшда аваз вахтсуз кечмиш хьана. Рагьмет хьурай вичиз.

Къенин нумрада чна газет кIел­за­вай­бу­рун вилик Эждер Герейханован къелемдикай хкатнавай «Назлу жейран» манидин нотаяр гъизва. Буюр, таниш хьухь!   

Мани нотайралди кхьейди Мурад Саидов я.

Гафар – Шагь-Эмир Мурадованбур                               Гьава  – Эждер Герейханован


Назлу жейран

1)

Ви патав мугьман яз атана зун къе,

Гьижрандин залан дерт твамир зи рикIе.

Кьабула зи гъиляй и гуьзел цуьквер,

Килигна зи чиниз, ая садра хъвер.

Тикрарбенд:

Назлу жейран,

Чид я девран,

Ширин я заз

Ви манид ван.

2)

Чун къужахда кьунвай гуьзел я гатфар.

За лугьузва ваз лап зи рикIин гафар.

И жегьил уьмуьрда, и хуш девранда

Ви ашкъи гьатнава, килиг, зи чанда.

3)

Им гьакIан рахун туш, рикIин хиял я,

Вун кIанивилин за хъванва пияла,

Зи рикIяй ви рикIиз рехъ хьурай, гуьзел,

Бахтунин рагъ ала чи кьведан кьилел.

Мурад  Саидов