Гафунинни руьгьдин сувар
«Лезги газетдин» редакцияди «Иман» фондунин куьмекдалди Махачкъалада
нубатдин сеферда «Лезги диктант» мярекат кьиле тухвана
Им лезги чIалан халисан cувар тир. Им вижевай тегьерда Лезги чIалан югъ къейд авун тир. Им гафунинни руьгьдин сувар тир. Гзафбур шадарна ада, гзафбурун гуьгьуьлар хкажна. Ихьтин гурлу мярекатри, суварри вири миллетдин руьгь хкажзава, чун чаз, чи медениятдиз мукьва ийизва. Ихьтин метлеблу серенжемра иштиракиз кIан тежедайбур жедани мегер?! Ваъ, гьелбетда. 11-октябрдиз чаз акуна, чун шагьидар хьана: Махачкъалада авай «Россия – зи тарих» тарихдин паркунин чIехи зал хайи чIала, милли медениятди агуднавай ксаривди сиве-сивди ацIанвай. Азад чкаяр амачир. Виридан гъилера чарарни къелемар авай, чинрай шадвилин гьиссер чир жезвай. Ахьтин фикирдал къвезвай хьи, чи ватанэгьлияр ихьтин мярекатрихъ къарих хьанвай.
Ихтилат 11-октябрдиз «Лезги газетдин» редакцияди мергьяматлувилин «Иман» фондунин (адан регьбер Фируза Керимова я) такьатрин куьмекдалди Махачкъалада нубатдин сеферда кьиле тухвай «Лезги диктант – 2026» мярекатдикай физва. ТIвар кьунвай фондуни и мярекатдиз шазни къаюмвал авунай.
Малум тирвал, 10-октябрдиз къейдзавай Лезги чIалан суварин
сергьятра аваз международный дережада умуми диктант тешкилунин адет фадлай
акатнава. ЦIи и мярекат ирид лагьай сеферда, тIвар-ван авай шаир, гьикаятчи
Забит Ризванован 100 йисан юбилейдиз бахшна, гурлудаказ тешкилна.
Багьа мугьманрин арада РД-дин рекъемрин рекьяй вилик финин,
информациядин ва печатдин министрдин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Юрий
Гьамзатов, адан заместитель Карина Къазиева, РД-дин Халкьдин Собранидин
депутатар тир Арсен Пирмегьамедов, Марат Алияров, Аким Ханвердиев, А. Тахо-Годидин
тIварцIихъ галай ДНИИП-дин директор Альбина Арухова, РЦО-дин директор Анжела
Байрамбегова, ДГТУ-дин проректор Эдвард Батманов, диндин алим Ямин Мегьамедов,
экономикадин илимрин кандидат, РД-дин Жемиятдин палатадин член Ислам Мегьамедов
ва хейлин масабур авай. Санлай къачурла, гегьенш мярекатдиз 500-дав агакьна
ватанэгьлияр атанвай.
Мярекат «Лезги газетдин» кьилин редактор, Россиядин журналистрин союздин РД-да авай отделенидин председатель Мегьамед Ибрагьимова ачухна ва устадвилелди кьилени тухвана. Дагъустандин халкьдин артист Тарлан Мамедова тамамарай «Гьажи Давуд» манидилай кьулухъ мярекатдин асул пай башламиш хьана.
Гуьгъуьнлай диктант кхьинив эгечIна. З. Ризванован юбилейдиз
талукьарайвиляй цIинин диктантдин текстни гьадан уьмуьрдикайни яратмишунрикай
ихтилат физвай куьруь эсер тир. 200 гафуникай ибарат текст кхьин патал тахминан
30 декьикьа бес хьана. Текстни мярекат кьиле тухвай М. Ибрагьимова вичи
кIелна.
Масанра авай лезгийриз интернетдин куьмекдалди ачух трансляциядай яб гана кхьидай мумкинвал хьана: «Лезги газетдин» телеграм-каналда ачух эфир кардик кутунвай.
Мярекатдин сергьятра аваз, М. Ибрагьимова лезги чIал, милли меденият хуьник зурба пай кутунай «Иман» фондунин регьбер Фируза Назимовна Керимовадиз, РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Арсен Алифендиевич Пирмегьамедоваз сагърай лугьузвай чарар депутатlив вахкана.
Шаз хьиз, цIини алатай йисуз диктант «5» къимет аваз кхьейбуруз (21 касдиз) грамотаяр ва гьардаз 10 агъзур манатдин кьадарда аваз пулунин пишкешар гана.
Иштиракчийрин гуьгьуьлар, мукьвал-мукьвал халкьдин манияр тамамаруналди, лезгийрин машгьур манидар Наира Рагьмановади ачухарзавай. Фойеда ашукь Симсар кьиле авай кьавалри кьуьлеринни макьамрин халисан дем тешкилнавай.
Махачкъаладин, Каспийскдин мектебра кIелзавай са жерге аялри Забит Ризванован, СтIал Сулейманан шиирар кIелна. Гьабурузни къиметлу пишкешар гана.
«Лезги газетдин» редакцияди алатай йисуз Каспийскда (Махачкъаладинни
Каспийскдин мектебра кIелзавайбурун арада) ва Дербент шегьерда кьиле тухвай 2 олимпиадада
(гаф кватай чкадал алхишдивди лугьун хьи, и серенжемризни пулунин такьатар «Иман»
фондуни ахъайна) чпин ученикри 1, 2 ва 3-чкаяр кьур ругуд муаллимдиз грамотаяр ва
пулунин савкьатар гана. Абурун жергеда Алимат Баламирзоева, Аксана Чубанова, Шукуфат
Хибиева (Махачкъала), Женета Амаханова, Людмила Эмирбегова ва Таиса Магьмудова
(Дербент) авай.
Гьи икI, мярекат мярекатдин гуьгъуьналлаз «Лезги диктант» марифатдин серенжем давам хьана. Залда авайбуру вилив хвейи «Лезги эдебиятдай викторина» башламишдай вахтни алукьна. М. Ибрагьимова лезги эдебиятдиз, кьилди къачуртIа, Забит Ризванован яратмишунриз, уьмуьрдиз талукь викторина кьиле тухвана. Суалар чIехи экрандилайни къалурзавай. Залда ацукьнавайбуру еке гьевесдивди жавабар гузвай. Гьар дуьз жаваб гайи цIуд касдиз 5 агъзур манатдин пишкеш гана.
Мярекатрин сергьятра аваз, Алкьвадар Гьасанан тIварцIихъ галай медениятдинни марифатдин макандин патай ДГУ-да, ДГПУ-да хайи чIал чирзавай, 1-курсуна авай 9 студентдив и макандин директор М. Ибрагьимова гьар вацра 3 агъзур манатдин кьадарда аваз гузвай стипендияр вахкана.
Гьар йисуз умуми диктант кхьинин серенжем тешкилунин карда куьмек
гузвай «Россия – зи тарих» тарихдин паркунин медениятдинни марифатдин отделдин начальник
Мадина Рамазановадизни «Суна чан» ансамблдин манидар Гуьлназ Алибеговадиз цуькверин
кIунчIарни разивилин чарар гана.
Къейд ийин, вири иштиракчийриз мярекат гатIундалди вилик регистрация
авур вахтунда махсус нумраярни ганвай. Махсус къапунай нумраяр акъудиз, тешкилатчийри
гьазурнавай савкьатар къугъвана (розыгрыш). Савкьатрин арада уьтуь, пылесос,
чайдан, аэрогриль, санлай къачурла, къиметлу
10 шей авай. Кьисметдиз акъатайбуру чпин пишкешар вахчуна. Абурулайни гъейри, къапунай
акъатай нумрайрин иесийрив «Лезги сумаг» проектдин регьбер Каринэ Рамазановадин
патай милли нехишар алай пуд пишкеш ва машгьур тамада, белед Шапери Къурбановадин
патай мярекатар кьиле тухунин рекьяй гьакъи 50 процентдин кьезиларзавай 3 сертификат
вахкана.
Дагъустандин халкьдин шаир Пакизат Фатуллаевади вичин патай
аялар патал акъуднавай «Лезги гьарфар» 200 ктаб ракъурнавай.
Махачкъалада авай лезгийрин милли медениятдин автономиядин регьбер Пакизат Рагьимханова кьиле аваз и тешкилатдик квай дишегьлийри мярекатрик кутазвай пай кьилди къейд авуниз лайихлу я. Залдин къвалав гвай фойеда лезги адетар, меденият, сеняткарвилер къалурзавай пипIер тешкилунин крара хейлинбуру иштиракна. Р. Гьамзатован тIварцIихъ галай милли ктабханадин къуллугъчи Секинат Мусаевади лезги эдебиятдизни чIалаз, Забит Ризванован 100 йисаз талукьарна туькIуьрай «Ватандин дамах, руьгьдин даях» ктабрин кьилдин выставка фикир желбдайди хьанвай.
ХъенчIин къапарин выставкаярни вирибурун фикир желбдайбур
тир. И рекьяй чIехи устад тир Набиюлла Керимханов СтIал Сулейманан райондай са
жерге хъенчIин къапар гваз атанвай.
Иштиракчияр патал дуьгуьдин аш, чlахарин аш, тlач, иситlа,
мехкlуьт, цикlенар, афарар, шуьреяр, дулмаяр, чар авай фар, биргендар,
нутlуфаяр ва маса няметар гьазурнавай. Ибурулайни гъейри, Т9 тешкилатди
къагьве, чай ва ширинлухар гузвай.
Эхь, им хайи чIалал йисаралди гаф кхьин тавунвай ватанэгьлияр патал маналу мярекат хьана. Лагьана кIанда хьи, международный «Лезги диктант» серенжем цIи Кьиблепатан Дагъустандин районра, уьлкведин меркез Москвада, Санкт-Петербургда ва хейлин маса шегьерра чи ватанэгьлийри кьиле тухвана. Серенжемдик, алатай йисара хьиз, цIи Азербайжанда авай ватанэгьлияр экечIна. Гьам онлайн, гьам адетдин къайдада лезги диктант кхьейбурун тайин кьадар дуьм-дуьздаказ лугьуз хьун четин я. Амма тестикьариз жеда: гьар жуьредин яшара авай агъзурралди лезгийри кхьена!
Интернетдин майданра лезги чIал, меденият, эдебият машгьурзавай блогерризни аферин къвезва. Абуруни диктантдин мярекатдикай малуматар гегьенш къатарив агакьарунин жигьетдай еке кIвалах авуна. Шад жедай кар я, милли меденият, хайи чIал ихьтин майданра таблигъ авунин важиблувал гьиссзавайбурун кьадар къвердавай артух жезва.
Эхирдай М. Ибрагьимова мярекат кьиле тухунин карда куьмекар гайи са жерге ватанэгьлийриз тIварба-тIвар чухсагъул лагьана. Пуд сятдилайни артух вахтунда давам хьайи мярекатдин вири иштиракчияр пара рази яз амукьнавай. Гзафбуру социальный сетра мярекатдикай кхьей фикиррини и кар успатзава.
Чна, «Лезги газетдин» редакциядин коллективди, ихьтин милли мярекатар кьиле тухун патал такьатрин жигьетдай куьмекар гузвай «Иман» фондунин регьбер Фируза Керимовадиз, гьакIни тешкилунин крарик къуьн кутур вирибуруз рикIин сидкьидай сагърай лугьузва.
Къейд ийин, диктантдин къиметар, кхьейбурун тIварар раиж тавуна, нумраяр къалуруналди раижда. Диктантар газетдин кьилин редактор М. Ибрагьимовани адан заместитель тир и цIарарин авторди ахтармишда. Къиметар 25-октябрдиз «Лезги газетдин» сайтда чапдайвал я.
Куругъли Ферзалиев
(Шикилар ягъайбур: Къудрат Алиев ва Бакир Агьмадов)